Cải cách định cư của Bộ trưởng Mahmood gây tranh cãi ở Anh

Kế hoạch “định cư theo đóng góp” của Bộ trưởng Nội vụ Anh Shabana Mahmood đang gây ra những phản ứng trái chiều: người lao động chăm sóc thở phào nhẹ nhõm, trong khi nhiều người nhập cư khác lo sợ thời gian chờ định cư của họ sẽ kéo dài thêm nhiều năm.

Aneisha Williams, 39 tuổi, nhân viên siêu thị ở London, chỉ còn vài tháng nữa là đủ điều kiện xin quyền cư trú vô thời hạn sau 10 năm sống ở Anh. Bà kết hôn với một người đàn ông Anh tại quê nhà Jamaica và sang Anh đoàn tụ năm 2016; con gái bà, nay 18 tuổi, là công dân Anh. Trong đại dịch Covid-19, cuộc hôn nhân của bà tan vỡ, khiến hai mẹ con rơi vào cảnh vô gia cư. Khoản trợ cấp nhà ở khi đó đã thay đổi cuộc sống của bà mà không ảnh hưởng tới triển vọng định cư. Giờ đây, bà có thể phải chờ thêm 10 năm nữa.

Năm ngoái, bà Mahmood đề xuất cộng thêm tối đa 10 năm vào thời gian chờ đủ điều kiện định cư đối với người từng nhận trợ cấp. Tuần này, bà nói người nộp đơn phải có 5 năm liên tục không phụ thuộc vào trợ cấp. Dù bà Mahmood khẳng định thân nhân của công dân Anh vẫn giữ các lộ trình định cư hiện có, việc quy định này áp dụng ra sao với những người đã ly hôn hoặc từng nhận trợ cấp vẫn chưa rõ ràng. “Chúng tôi chưa bao giờ được báo trước điều này”, bà Williams nói. Nghiên cứu cho thấy phần lớn những người đang đi theo lộ trình 10 năm như bà là người châu Á hoặc người da đen.

Thông báo của bà Mahmood mang lại sự nhẹ nhõm cho nhiều người lao động chăm sóc. Theo kế hoạch sửa đổi, những người đã vào diện này trước tháng 5 năm 2025 và có thu nhập ít nhất 25.000 bảng một năm có thể đủ điều kiện sau 5 năm, thay vì 15 năm như đề xuất ban đầu. Rasika Samarasinghe, đến từ Sri Lanka tháng 10 năm 2022 và kiếm được hơn 25.000 bảng một năm nhờ chăm sóc người cao tuổi, đang chuẩn bị ăn mừng gấp đôi: bên cạnh thay đổi về định cư, Bộ Nội vụ đã đảo ngược quyết định từ chối cho vợ ông, một trợ giảng, cùng ba con 12, 9 và 8 tuổi ở lại Anh. Sau khi gửi cho gia đình những lá thư yêu cầu “về nước”, Bộ Nội vụ thông báo quyết định từ chối cần được bỏ qua. “Tôi cảm thấy tự do rồi”, ông nói.

Chính phủ bắt đầu siết thị thực gia đình đối với người lao động chăm sóc sau khi Bộ Nội vụ ước tính năm 2023 có khoảng 120.000 người phụ thuộc đi cùng 100.000 người nộp đơn làm nghề chăm sóc. Người lao động chăm sóc đã bị cấm đưa gia đình sang từ tháng 3 năm 2024, và tuyển dụng từ nước ngoài bị cấm từ tháng 7 năm 2025. Bộ Nội vụ ước tính khoảng 500.000 người sẽ phải chờ lâu hơn 5 năm mới được định cư, và giới chức cho rằng điều này sẽ giúp tiết kiệm hàng tỷ bảng từ ngân sách phúc lợi. Các nhà vận động vẫn lo ngại: tiến sĩ Dora-Olivia Vicol gọi phản ứng của chính phủ là “đáng thất vọng cay đắng”, trong khi Amenzei Ogiemwonyia, người lao động chăm sóc từng vận động cùng công đoàn Unison, nói: “Một số người trong chúng tôi rất vui mừng, nhưng chúng tôi vẫn cần đọc kỹ từng điều khoản.”