Thị trưởng Houston ra lệnh hạn chế cảnh sát hợp tác với ICE: “Bầu cử có ý nghĩa”

"Bầu cử có ý nghĩa." Chỉ ba từ đó, Thị trưởng Houston John Whitmire đã tóm gọn cả một bước ngoặt chính trị ở Texas. Hôm thứ Sáu, ông ra lệnh hành pháp yêu cầu cảnh sát thành phố đông dân nhất bang Texas hạn chế mạnh việc hợp tác với Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) — vài ngày sau khi đảng Dân chủ thắng lớn trong các chức vụ toàn bang ở một bang vốn là thành trì của đảng Cộng hòa.

Theo sắc lệnh, cảnh sát Houston sẽ chỉ liên hệ với ICE khi một người đang bị bắt vì một tội có thể bị phạt tù, theo hãng tin Reuters. Ông Whitmire cho biết ông đã tham khảo ý kiến của thống đốc, phó thống đốc và kiểm soát viên tài chính mới đắc cử của bang trước khi hành động, và động thái này nhằm giảm bớt nỗi sợ hãi và lo lắng trên khắp thành phố. "Tôi làm điều này để bắt đầu một quá trình hàn gắn", ông nói với các phóng viên, đồng thời bày tỏ hy vọng sắc lệnh của mình sẽ trở thành hình mẫu cho các thành phố khác ở Texas.

Sự việc

Tham dự buổi họp báo cùng ông Whitmire, Cảnh sát trưởng Houston J Noe Diaz cho biết ông ủng hộ thay đổi này và sở của ông đã bắt đầu thực thi chính sách mới. Theo quy định mới, những người bị dừng xe vì vi phạm giao thông nhỏ sẽ không còn bị chuyển cho ICE chỉ vì họ có lệnh hành chính về di trú.

Quyết định này đảo ngược chính sách mà chính ông Whitmire đặt ra hồi tháng Tư, dưới sức ép của Thống đốc sắp mãn nhiệm Greg Abbott. Ông Abbott khi đó đe dọa rút khoảng 110 triệu USD tiền tài trợ an toàn công cộng của bang, với lý do một sắc lệnh của hội đồng thành phố hạn chế cảnh sát liên hệ với ICE đã vi phạm Dự luật Thượng viện 4, đạo luật năm 2017 cấm cảnh sát địa phương hạn chế hợp tác với cơ quan di trú liên bang. Tổng chưởng lý Texas Ken Paxton cũng đã kiện thị trưởng, hội đồng thành phố và cảnh sát trưởng về sắc lệnh này.

"Hôm nay chúng tôi áp dụng một cách hiểu luật, làm việc với các thành viên mới đắc cử trong ban lãnh đạo bang, để thực thi chính sách này", ông Whitmire nói. "Chúng tôi không muốn người dân phải lo lắng về người lao động của họ, thành viên gia đình họ, học sinh của họ."

Bối cảnh

Vấn đề này đã thu hút sự chú ý gay gắt ở Houston. Tờ Houston Chronicle phát hiện cảnh sát thành phố đã liên hệ với ICE ít nhất 107 lần trong tám tháng đầu năm 2025, so với chỉ chín lần trong cả năm 2024. Tháng Bảy vừa qua, một đặc vụ ICE đã bắn chết ông Lorenzo Salgado Araujo, một cư dân lâu năm ở Houston.

Tổ chức bảo vệ quyền lợi người nhập cư FIEL Houston gọi sắc lệnh là một chiến thắng cho thành phố, nhưng cho rằng nó đã quá muộn. "Hôm nay Houston đã thắng. Hôm nay cộng đồng của chúng ta có thể thở phào nhẹ nhõm", Giám đốc điều hành Cesar Espinosa nói trong tuyên bố gửi đài KPRC.

Ông Whitmire nói ông kỳ vọng cách làm của Houston sẽ trở thành hình mẫu cho các thành phố khác. Tại Austin, Thị trưởng Kirk Watson cũng đã yêu cầu xem xét lại chính sách của thành phố về lệnh của ICE.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Đây là nước cờ hậu bầu cử giữa kỳ rõ ràng nhất từ trước đến nay: đảng Dân chủ thắng ở Texas, và ngay lập tức, chiếc ghế thị trưởng Houston trở thành bàn đạp để lật lại cả một chính sách di trú. Ông Whitmire không giấu diếm — "bầu cử có ý nghĩa" — lá phiếu đổi được cả cách cảnh sát đối xử với người dân trên phố.

Nhưng ván cờ này còn lâu mới ngã ngũ. Đạo luật SB4 của Texas vẫn còn đó, vụ kiện của ông Paxton vẫn còn đó, và 110 triệu USD tiền tài trợ vẫn có thể trở thành con bài mặc cả. Houston đang đánh cược rằng ban lãnh đạo mới đắc cử của bang sẽ đứng về phía mình — một nước cờ táo bạo, nhưng cũng đầy rủi ro nếu tòa án liên bang vào cuộc.

Với cộng đồng người Việt ở Houston — một trong những cộng đồng người Việt lớn nhất nước Mỹ — sắc lệnh này có ý nghĩa trực tiếp: ít nỗi lo hơn khi ra đường, khi đưa con đi học, khi đi làm. Nhưng cũng đừng quên: chính sách có thể đổi theo từng kỳ bầu cử, và người nhập cư vẫn là quân bài dễ bị đẩy ra giữa bàn cờ nhất mỗi khi chính trị đổi chiều.

Theo quý vị, Houston sẽ trở thành hình mẫu cho các thành phố khác, hay sẽ bị bang Texas chặn lại bằng tòa án?

Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.