Đạo diễn Sebastián Lelio, chủ nhân Oscar “A Fantastic Woman”, qua đời ở tuổi 52

Ông từng nói: “Làm phim giống như để lại một món quà ở đâu đó — rồi trốn đi và xem chuyện gì xảy ra.” Món quà cuối cùng của Sebastián Lelio, bộ phim ca nhạc The Wave ra mắt tại Cannes năm 2025, giờ trở thành di sản khép lại sự nghiệp của một trong những đạo diễn Mỹ Latinh được ngưỡng mộ nhất. Ông qua đời ở tuổi 52.

Gia đình ông thông báo hôm thứ Sáu trên Instagram, viện dẫn lý do sức khỏe nhưng không nêu nguyên nhân cụ thể: “Ký ức về anh sẽ mãi ở lại với chúng tôi. Anh là một con người tuyệt vời, đã đóng góp cho văn hóa Chile trong những khoảnh khắc trọng đại của lịch sử nước này.” Bạn đời của ông, Amalia Kassai, cũng thông báo tin buồn trên Instagram. Truyền thông Chile cho biết ông qua đời tại nhà riêng ở quận Las Condes, Santiago.

Sự việc

Sebastián Lelio sinh tại Mendoza, Argentina, và chuyển tới Chile khi mới hai tuổi. Ông học báo chí một năm rồi vào Trường Điện ảnh Chile, làm phim tài liệu Cero về vụ 11/9 năm 2003. Phim truyện đầu tay The Sacred Family ra mắt tại Liên hoan phim San Sebastián năm 2005; Christmas (2009) ra mắt tại Cannes; và Gloria (2013) — câu chuyện về người phụ nữ ngoài 50 bắt đầu hẹn hò trở lại — ra mắt tại Berlin, mang về cho nữ chính Paulina García giải thưởng diễn xuất.

Bước ngoặt tới với A Fantastic Woman (2017), bộ phim về cuộc đời của một phụ nữ chuyển giới do Daniela Vega thủ vai — một nữ phục vụ và ca sĩ hộp đêm có cuộc đời đảo lộn sau cái chết của bạn trai. Bộ phim trở thành phim Chile đầu tiên giành giải Oscar cho phim quốc tế hay nhất tại lễ trao giải Oscar 2018 — giải Oscar thứ hai của Chile sau phim hoạt hình ngắn Bear Story năm 2016. Nhà phê bình Peter Bradshaw của The Guardian gọi tác phẩm này là “một nghiên cứu tuyệt vời về nỗi đau tột cùng”.

Lelio sau đó ra mắt phim tiếng Anh đầu tay Disobedience, câu chuyện tình đồng tính nữ do Rachel Weisz và Rachel McAdams thủ vai, nhận năm đề cử giải phim độc lập Anh; làm lại Gloria thành Gloria Bell với Julianne Moore đóng chính; và chuyển thể tiểu thuyết của Emma Donoghue thành The Wonder với Florence Pugh đóng chính. Phim cuối cùng của ông là The Wave, bộ phim ca nhạc về phong trào biểu tình ra mắt tại Cannes năm 2025. Ông đã bắt đầu quay bộ phim mới Poeta Chileno (Nhà thơ Chile), chuyển thể từ sách của Alejandro Zambra, từ tháng 9.

Bối cảnh

A Fantastic Woman không chỉ là một thành công điện ảnh — nó còn thay đổi cả chính trường Chile. Lelio từng kể trong một cuộc phỏng vấn với The Guardian năm 2018: khi phim ra mắt năm 2017, dự luật về bản dạng giới đã nằm im trong quốc hội Chile suốt bảy năm. “Bằng cách nào đó, việc bộ phim ra mắt và được biết tới trên toàn cầu đã góp phần khơi lại cuộc thảo luận ở Chile.” Ông nói về nghề của mình: “Tôi yêu làm việc với diễn viên, và cần biết họ tin tưởng tôi, có thể khám phá, lạc lối, ngớ ngẩn hay dũng cảm, và tôi sẽ lo cho họ... Tôi yêu làm việc trên phim trường — đó là nơi tia sáng xuất hiện.”

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Lelio chứng minh một điều mà các nhà làm phim độc lập khắp thế giới đều thuộc lòng: điện ảnh nhỏ có thể đổi luật chơi lớn. Một bộ phim về người phụ nữ chuyển giới đã đánh thức một dự luật nằm im bảy năm — không bằng khẩu hiệu, mà bằng cách khiến khán giả sống trong da thịt của người khác. Ông không làm phim để giảng đạo; ông làm phim để con người nhìn thấy nhau.

Với Việt Nam, nơi điện ảnh độc lập vẫn chật vật tìm rạp và tìm khán giả, câu chuyện của Lelio là một lời nhắc: một nền điện ảnh không đo bằng doanh thu phòng vé mà bằng khả năng làm xã hội nhìn lại chính mình. Khi một đạo diễn 52 tuổi ra đi giữa lúc đang quay dở bộ phim mới, mất mát không chỉ là một cái tên trên áp phích — mà là những câu chuyện sẽ không bao giờ được kể nữa. Món quà ông để lại vẫn còn đó, trên màn ảnh; phần của chúng ta là đừng để nó bị lãng quên.

Theo quý vị, bộ phim nào của Sebastián Lelio xứng đáng được xem lại nhất trong những ngày này?

Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.