Vua Malaysia khẳng định ân xá có điều kiện của Najib là rõ ràng, cảnh báo đừng tranh cãi

Vua Malaysia vừa đặt dấu chấm hết cho một cuộc tranh cãi pháp lý: lệnh ân xá có điều kiện cho cựu thủ tướng Najib Razak là rõ ràng, không mơ hồ — và bất kỳ ai tranh cãi về nó cũng đồng nghĩa với việc chống lại sắc lệnh của Quốc vương.

Tuyên bố của Quốc vương Sultan Ibrahim Sultan Iskandar đưa ra hôm thứ Bảy 7/11, một ngày sau khi Văn phòng Tổng chưởng lý (AGC) đề nghị tạm hoãn việc chuyển Najib sang quản thúc tại gia vì còn vướng mắc pháp lý về cách thi hành lệnh ân xá.

Sự việc

Trong tuyên bố, Quốc vương khẳng định lệnh ân xá có điều kiện không liên quan tới bất kỳ vụ án nào khác của Najib và mọi điều kiện trong lệnh đều đã được đáp ứng. “Lệnh ân xá có điều kiện này rõ ràng, minh bạch và không có bất kỳ mơ hồ nào, đồng thời không liên quan tới bất kỳ vụ án nào khác của ông ấy,” Quốc vương nói. Ông cũng nhắc lại quyền ân xá là đặc quyền của Hoàng gia theo Điều 42 Hiến pháp, phải được tôn trọng theo nguyên tắc pháp quyền. Tuy nhiên, tuyên bố không chỉ đạo trực tiếp AGC rút lại đề xuất tạm hoãn.

Tranh cãi bùng lên hôm thứ Sáu, khi AGC cho rằng có hai cách hiểu lệnh ân xá sau khi Najib nộp khoản tiền phạt 50 triệu ringgit (12,3 triệu USD): hoặc ông phải tiếp tục thi hành án dưới hình thức quản thúc tại gia tới ngày 23/8/2028, hoặc bản án được coi là đã hoàn thành. Sự khác biệt này rất quan trọng vì Najib còn một bản án 15 năm tù riêng trong vụ 1MDB, và theo lệnh của tòa, bản án 1MDB chỉ bắt đầu sau khi bản án trong vụ SRC International hoàn thành. Đơn xin hoãn thi hành án 1MDB của Najib đã bị Tòa án Tối cao bác ngày 14/10. AGC gọi tình huống này là chưa từng có tiền lệ, cần làm rõ pháp lý dứt khoát, và khẳng định đề xuất tạm hoãn không nhằm phủ nhận sắc lệnh của Quốc vương.

Bối cảnh

Phía luật sư của Najib — hãng luật Shafee & Co — đã bác bỏ lập trường của AGC hôm thứ Sáu, cho rằng không có cơ sở pháp lý nào để giữ cựu thủ tướng ở nhà tù Kajang sau khi ông đã đáp ứng các điều kiện của lệnh ân xá. Họ nói Tòa án Tối cao đã ban hành lệnh niêm phong cho phép Najib ra khỏi tù sau khi nộp phạt, AGC không có quyền tạm hoãn một lệnh ân xá của Hoàng gia, và vụ 1MDB không liên quan tới ân xá trong vụ SRC. “Vì vậy chúng tôi yêu cầu thân chủ của chúng tôi được trả tự do ngay lập tức để quản thúc tại gia, như Quốc vương đã ra lệnh và Tòa án Tối cao đã chỉ đạo,” các luật sư tuyên bố.

Najib, 73 tuổi, bị giam từ năm 2022 sau khi bị kết tội biển thủ 42 triệu ringgit từ SRC International, công ty con cũ của 1MDB. Bản án 12 năm tù ban đầu đã được Hội đồng Ân xá giảm còn sáu năm vào năm 2024, tiền phạt giảm từ 210 triệu xuống 50 triệu ringgit. Tháng 9 năm nay, Quốc vương đã ban ân xá có điều kiện cho ông thi hành phần còn lại của án tù tại gia, với điều kiện nộp đủ 50 triệu ringgit. Khoản tiền này đã được nộp hôm thứ Sáu sau chiến dịch gây quỹ của những người ủng hộ. Dù vậy, tới tối thứ Sáu, Najib vẫn ở nhà tù Kajang giữa lúc tranh cãi chưa ngã ngũ.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Ván cờ Najib là ván cờ mà mọi quân bài đều đã lật ngửa, nhưng chưa ai dám tuyên bố chiếu hết. Một bên là sắc lệnh Hoàng gia — quyền lực tối cao trong chế độ quân chủ lập hiến. Một bên là Văn phòng Tổng chưởng lý — cơ quan giữ luật pháp vận hành đúng trình tự, lo một bước sai sẽ làm lệch cả hai bản án SRC lẫn 1MDB. Quốc vương nói lệnh đã rõ; AGC nói cách thi hành chưa rõ — và chính khoảng trống giữa “lệnh rõ” và “thi hành chưa rõ” là nơi cuộc đấu quyền lực diễn ra.

Với Việt Nam, câu chuyện này gợi bài học về thượng tôn pháp luật: khi quyết định cấp cao nhất đã ban hành mà khâu thi hành còn vướng, điều cần nhất không phải tranh cãi ai đúng ai sai mà là cơ chế làm rõ nhanh chóng, minh bạch. Bởi mỗi ngày chần chừ, niềm tin của người dân vào công lý lại mòn đi một chút — và niềm tin, một khi đã mòn, thì không có sắc lệnh nào vá lại được.

Theo quý vị, trong vụ Najib, sắc lệnh của Quốc vương nên được thi hành ngay — hay cần chờ làm rõ pháp lý rồi mới thi hành?

Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.