Thuốc mới baxdrostat có thể chữa khỏi một dạng cao huyết áp: hiệu quả kéo dài 2 năm sau khi ngừng thuốc
Thuốc baxdrostat không chỉ hạ huyết áp mà dường như còn tác động tới tận nguyên nhân gây bệnh ở một số bệnh nhân: sau 6–12 tháng dùng thuốc rồi ngừng, huyết áp của họ vẫn thấp tới 2 năm sau. Nghiên cứu mới chỉ theo dõi 14 người và được đăng trên New England Journal of Medicine — các chuyên gia cảnh báo còn quá sớm để nói về “chữa khỏi”.
Hàng triệu người bị cao huyết áp có thể được hưởng lợi từ một loại thuốc mới đã khiến các bác sĩ ngạc nhiên: nó không chỉ hạ huyết áp, mà dường như còn đảo ngược một nguyên nhân phổ biến của bệnh trong nhiều năm sau khi bệnh nhân ngừng uống thuốc. Những bệnh nhân dùng thuốc baxdrostat thấy huyết áp cải thiện trong quá trình uống thuốc hằng ngày kéo dài 6 đến 12 tháng — nhưng điều bất ngờ là lợi ích vẫn còn tới 2 năm sau đó, với một số bệnh nhân không còn phải dùng bất kỳ thuốc huyết áp nào và có thể đã khỏi bệnh. “Thật sự rất thú vị khi chứng kiến điều này,” Giáo sư Morris Brown, chuyên gia về tăng huyết áp tại Đại học Queen Mary ở London, người dẫn đầu nghiên cứu, nói. “Gần một phần tư số bệnh nhân đã ngừng mọi điều trị và có huyết áp hoàn toàn bình thường.”
Hơn một tỉ người trên thế giới bị cao huyết áp, trong đó có hơn 12 triệu người ở Anh. Trong 5 đến 10% trường hợp, bệnh do những nốt nhỏ hoặc khối u lành tính trên tuyến thượng thận gây ra, khiến tuyến này sản xuất quá nhiều hormone aldosterone. Hormone dư thừa làm tăng huyết áp bằng cách ra lệnh cho thận giữ muối. Phương pháp điều trị chuẩn là phẫu thuật cắt bỏ tuyến thượng thận bị ảnh hưởng, nhưng phẫu thuật không phải lúc nào cũng chữa khỏi hoàn toàn. Baxdrostat là một chất ức chế aldosterone synthase (ASI), có tác dụng ngăn chặn hormone làm tăng huyết áp này. Thuốc đã được phê duyệt tại Mỹ vào đầu năm nay cho bệnh nhân tăng huyết áp không kiểm soát được bằng thuốc hiện có, và đang được Viện Quốc gia về Y tế và Chăm sóc Sức khỏe (NICE) của Anh đánh giá — có thể được đưa vào hệ thống y tế công NHS từ năm sau.
Trên bàn cờ y tế, một viên thuốc uống 6 tháng mà khỏi bệnh 2 năm không chỉ là tin vui cho bệnh nhân — mà là một nước cờ làm rung chuyển cả ngành dược.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Hiệu quả có thể chữa khỏi của baxdrostat được phát hiện trong một nghiên cứu nhỏ theo dõi 14 bệnh nhân, những người có huyết áp cải thiện rõ rệt trong thử nghiệm thuốc kéo dài 3 tháng. Họ tiếp tục uống thuốc hằng ngày trong 6 đến 12 tháng rồi ngừng. Khi bác sĩ kiểm tra lại tới 2 năm sau, huyết áp của họ vẫn thấp hơn. Chi tiết nghiên cứu được đăng trên tạp chí New England Journal of Medicine. Giáo sư Mason Freeman của Đại học Harvard, người tham gia nghiên cứu, cho rằng còn quá sớm để nói một số bệnh nhân đã được chữa khỏi, và một thử nghiệm lớn hơn đang được tiến hành để tìm hiểu. “Nếu hiệu quả này phổ biến và rất bền vững, thì cách chẩn đoán và điều trị những bệnh nhân này có thể sẽ thay đổi mạnh mẽ,” ông nói. “Mọi người có thể được điều trị bằng ASI ngay khi nghi ngờ bệnh, và nếu đáp ứng tốt, họ có thể tránh được các thủ thuật chẩn đoán xâm lấn và phẫu thuật.” Giáo sư Brown nghi ngờ thuốc có tác dụng chữa khỏi vì một thí nghiệm trên chuột cách đây 20 năm: việc loại bỏ gene cần thiết để tạo aldosterone khiến các tế bào sản xuất hormone này biến mất. Ông cho rằng baxdrostat có tác dụng tương tự — khi thuốc ngăn chặn aldosterone, nó gây ra sự gia tăng các gốc oxy phản ứng, có thể tiêu diệt có chọn lọc các tế bào sản xuất quá mức hormone.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ y tế, một viên thuốc uống 6 tháng mà khỏi bệnh 2 năm không chỉ là tin vui cho bệnh nhân — mà là một nước cờ làm rung chuyển cả ngành dược. Thuốc huyết áp là một trong những thị trường lớn nhất thế giới, bởi bệnh nhân phải uống thuốc suốt đời; một loại thuốc có thể chữa khỏi sẽ đảo lộn mô hình kinh doanh đó, và cũng đảo lộn ví tiền của người bệnh theo hướng tốt. Với Việt Nam, nơi cao huyết áp rất phổ biến, một liệu trình ngắn mà hiệu quả dài sẽ là tin lớn — tiền thuốc mỗi tháng, tiền khám định kỳ, tiền biến chứng tim mạch và đột quỵ đều có thể giảm xuống. Nhưng ván cờ này vẫn còn ở nước đầu: chỉ 14 bệnh nhân, và chính các nhà nghiên cứu cũng nói còn quá sớm để khẳng định “chữa khỏi”. Người Việt hay có thói quen nghe tin thuốc mới là tìm mua ngay — và đó chính là lúc cần tỉnh táo nhất.
Theo quý vị, nếu một liệu trình ngắn có thể chữa khỏi cao huyết áp, bảo hiểm y tế có nên chi trả sớm cho thuốc mới thay vì trả tiền thuốc suốt đời cho bệnh nhân? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


