Pháp: Áo Vàng kêu gọi “bất tuân tập thể” — 70.000 cảnh sát trước ngày biểu tình lớn

“Nếu có kẻ gây rối hay cướp bóc nào… chúng tôi sẽ sẵn sàng chờ chúng,” Bộ trưởng Nội vụ Pháp Laurent Nunez tuyên bố, khi 70.000 cảnh sát và lực lượng an ninh được triển khai trên khắp cả nước. Hôm nay, thứ Bảy 7/11, các công đoàn và nhóm sinh viên Pháp xuống đường phản đối chi phí sinh hoạt leo thang — và phong trào Áo Vàng, bất chấp lệnh cấm, vẫn kêu gọi tuần hành riêng ở trung tâm Paris.

Sự việc

Các nhóm sinh viên và công đoàn đã kêu gọi một cuộc tuần hành được cấp phép ở trung tâm Paris “chống chi phí sinh hoạt cao và ủng hộ giới trẻ”. Phong trào Áo Vàng thì từ chối tham gia, thay vào đó kêu gọi tập hợp riêng tại quảng trường Concorde — gần Hạ viện và dinh tổng thống — dù chính quyền đã cấm biểu tình ở khu vực này. “Chúng tôi kêu gọi bất tuân tập thể,” ông Benjamin Ball, thành viên ủy ban điều phối của phong trào, nói.

Các cuộc biểu tình diễn ra sau nhiều tuần bất ổn do giới trẻ dẫn đầu và các cuộc đình công toàn quốc thu hút hàng trăm nghìn công nhân. Hôm thứ Năm, hàng trăm nghìn công nhân đình công đã xuống đường trên khắp nước Pháp trong các cuộc biểu tình phần lớn ôn hòa, dù đụng độ với cảnh sát đã nổ ra ở một số thành phố. Đôi khi có đụng độ hoặc phá hoại ở bên lề — trong đó có ngày 17/10, khi Pháp chứng kiến bạo loạn tồi tệ nhất trong nhiều năm. Chính quyền quyết tâm ngăn lặp lại cảnh bạo loạn và cướp bóc hôm đó, dù Bộ Nội vụ cho biết các cuộc biểu tình hôm thứ Năm “nhìn chung đã diễn ra tốt đẹp” bất chấp 642 vụ bắt giữ.

Cách ứng phó của cảnh sát đang bị chỉ trích là nặng tay, với hàng chục cuộc điều tra nội bộ về cáo buộc bạo lực với người biểu tình. Sau một số vụ cảnh sát bị cho là bạo hành phóng viên AFP đang tác nghiệp, hãng thông tấn này hôm thứ Sáu đã kêu gọi bảo vệ nhà báo. Tổ chức Phóng viên Không Biên giới (RSF) cho biết đã ghi nhận 40 trường hợp nhà báo bị cản trở tác nghiệp, trong đó có 21 vụ liên quan bạo lực thể chất.

Bối cảnh

Chính phủ của Tổng thống Emmanuel Macron đang chật vật tìm cách đáp lại làn sóng biểu tình, khi ông sắp kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 5/2027 — cử tri Pháp sẽ bầu người kế nhiệm trong chưa đầy sáu tháng nữa, và phe cực hữu đang dẫn đầu các cuộc thăm dò. Thủ tướng Sébastien Lecornu dự kiến thảo luận về tiền lương và sức mua với đại diện công đoàn và giới chủ vào thứ Hai. “Điều duy nhất có thể chấm dứt biểu tình là đáp lại các yêu cầu đã được đưa ra trong nhiều tuần qua,” liên minh các công đoàn tuyên bố hôm thứ Sáu.

Các công đoàn yêu cầu tăng lương tối thiểu — mức lương này chưa được tăng thêm theo quyết định riêng kể từ năm 2012 — tăng lương trên diện rộng, cải cách thuế và điều kiện học tập tốt hơn cho giới trẻ. Nhưng với nền kinh tế lớn thứ hai Liên minh châu Âu đang chịu sức ép phải kiềm chế nợ công, chính phủ có rất ít dư địa để xoa dịu người biểu tình. Phong trào Áo Vàng, vốn nổi lên tám năm trước phản đối kế hoạch tăng thuế nhiên liệu của chính phủ Macron, giờ lại trở thành ngòi nổ cho một mùa thu bất mãn mới.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trên bàn cờ Pháp, nước cờ quyết định không nằm ở quảng trường Concorde mà nằm ở bàn đàm phán thứ Hai tới. Khi lương tối thiểu không được tăng thêm suốt từ năm 2012 trong lúc giá cả leo thang, đường phố sẽ là nơi người dân tới để đòi lại phần của mình. Đó là quy luật không chỉ của nước Pháp: ở đâu tiền lương cũng chạy sau giá cả, và ở đâu chính phủ cũng bị kẹt giữa hai gọng kìm — xoa dịu dân chúng hay giữ kỷ luật nợ công.

Với người Việt, câu chuyện này vang vọng rất gần. Mỗi đợt xăng tăng giá, mỗi lần giá điện điều chỉnh, mỗi kỳ họp bàn lương tối thiểu ở Việt Nam cũng là một ván cờ tương tự: người lao động muốn lương theo kịp giá, doanh nghiệp muốn giữ chi phí, nhà nước muốn giữ ổn định. Điểm khác là ở Pháp, người dân có đường phố để nói; ở Việt Nam, câu trả lời thường nằm ở bàn đàm phán ba bên. Nhưng bài học thì giống nhau: khi ví tiền của người dân bị bóp nghẹt quá lâu, không có chính phủ nào có thể giả vờ như không nghe thấy.

Theo quý vị, chính phủ Pháp nên tăng lương cho dân trước — hay giữ kỷ luật tài khóa trước?

Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.