Giáo hoàng Leo XIV bắt đầu chuyến thăm Nam Mỹ 12 ngày chỉ ba tuần sau ca mổ ung thư phổi

Ba tuần sau ca mổ khối u ở phổi phải, Giáo hoàng Leo XIV đã ngồi trên chuyên cơ bay qua Đại Tây Dương để bắt đầu một trong những chuyến tông du dày đặc nhất trong nhiều thập kỷ: 12 ngày, ba nước Nam Mỹ. Ông nói mình “khá khỏe” — và mang theo một thông điệp hy vọng cho châu lục Công giáo nhất thế giới.

Sự việc

Hôm thứ Sáu, 6/11, Giáo hoàng Leo XIV bắt đầu chuyến thăm Nam Mỹ tại Montevideo, thủ đô Uruguay, nơi hàng nghìn người vẫy cờ vàng-trắng của Vatican dọc bờ biển chào đón ông trên chiếc xe giáo hoàng đặc chế. Đây là chuyến tông du quốc tế thứ sáu của ông, tới châu lục đã định hình đời linh mục của ông. Vị giáo hoàng 71 tuổi được Tổng thống cánh tả Yamandu Orsi đón tiếp, rồi phát biểu tại quảng trường Plaza Independencia còn vắng người.

Tại Uruguay — đất nước thế tục nhất Mỹ Latinh — ông than phiền về tỷ lệ tự tử cao, thuộc hàng cao nhất thế giới, và kêu gọi y tế phải “dễ tiếp cận với mọi người”. Ông nói chính sự chăm sóc mình nhận được sau chẩn đoán ung thư phổi khiến ông nghĩ tới “nhiều người đàn ông và phụ nữ không có điều kiện được chẩn đoán kịp thời” hay điều trị. Ông cũng kêu gọi “bảo vệ thai nhi”, đồng thời ca ngợi thành tựu xanh hóa nền kinh tế của Uruguay, quốc gia vận hành chủ yếu bằng năng lượng tái tạo.

Đây là chuyến thăm đầu tiên của một giáo hoàng tới Uruguay sau gần bốn thập kỷ. Ông sẽ cử hành hai thánh lễ ngoài trời và thăm một khu dân cư bị tàn phá bởi bạo lực băng đảng và ma túy. Điểm nhấn của chuyến đi sẽ là Peru — nơi ông đã sống gần hai thập kỷ với tư cách nhà truyền giáo và gọi là “một trong những quê hương của tôi”. Tại Lima, người dân bán áo phông và tràng hạt in hình ông, các tiệm bánh bán “bánh mì Giáo hoàng Leo”, và một bức tượng ông cao 14 mét đã được dựng lên ở thành phố cảng Callao.

Chuyến đi cũng là một cuộc “trở về quê hương kép”: Chủ nhật, ông tới Argentina, quê hương của người tiền nhiệm Giáo hoàng Francis — vị giáo hoàng Mỹ Latinh đầu tiên trong lịch sử nhưng chưa từng trở về thăm quê trong suốt triều đại của mình. Giáo hoàng Leo, công dân Peru, nay tiếp nối di sản đó, theo chuyên gia Vatican Christopher White. Ông cũng sẽ tới cố đô Inca Cusco và rừng Amazon, dùng bữa tối với các linh mục từ giáo phận Chiclayo cũ và thăm riêng một nhà nguyện mà ông từng giúp xây lại.

Bối cảnh

Trên chuyên cơ, Giáo hoàng Leo — vị giáo hoàng đầu tiên sinh ra tại Mỹ — cũng nói về việc ông đã bỏ phiếu qua thư trong cuộc bầu cử giữa kỳ của Mỹ tuần này. Lá phiếu của ông đi vào lịch sử: ông là giáo hoàng đầu tiên được biết đã bỏ phiếu trong một cuộc bầu cử chính trị. “Tôi tự hào là người Mỹ và được thực hiện quyền” bỏ phiếu, ông nói. Ông cũng nhiều lần bất đồng với Tổng thống Donald Trump về cuộc chiến ở Trung Đông.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Đây không chỉ là một chuyến tông du, mà là một nước cờ ngoại giao mềm được tính kỹ: một giáo hoàng vừa mổ ung thư vẫn chọn lịch trình dày đặc nhất để tới đúng nơi đức tin và chính trị đang va chạm dữ dội nhất. Ông nói về y tế cho mọi người ở đất nước thế tục nhất châu lục, về bảo vệ thai nhi ở nơi vừa hợp pháp hóa an tử, và về hy vọng ở nơi bạo lực băng đảng hoành hành. Mỗi điểm dừng đều là một thông điệp gửi tới cả hai phía của ván cờ.

Với Việt Nam, lời nhắc đáng giá nhất không nằm ở chính trị, mà ở câu nói của ông về chẩn đoán kịp thời: có bao nhiêu người Việt hôm nay vẫn phát hiện bệnh khi đã muộn, chỉ vì không có điều kiện khám sớm? Một hệ thống y tế chỉ tốt khi người nghèo cũng chạm được tới nó — đó là thước đo mà cả Vatican lẫn Hà Nội đều không thể né tránh. Quý vị nghĩ sao: y tế cho mọi người nên là quyền, hay là đặc quyền của người có tiền?

Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.