TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Xã hội

“Không ai cứu chúng ta đâu”: nhóm hành động trực tiếp ép ngân hàng, công ty nước Anh ngồi vào bàn đàm phán

Chờ chính phủ thì lâu, chờ chính trị gia thì mỏi. Ở Anh, một công đoàn cộng đồng tên Acorn chọn cách khác: biểu tình, chặn cổng, làm gián đoạn họp hội đồng — cho tới khi các công ty nước và ngân hàng chịu ngồi xuống đàm phán.

Minh họa: bà mẹ đơn thân cầm hóa đơn nước trước đám đông biểu tình của công đoàn cộng đồng Acorn
“Không ai cứu chúng ta đâu”: nhóm hành động trực tiếp ép ngân hàng, công ty nước Anh ngồi vào bàn đàm phán Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Yasmin không ngờ có ngày mình ngồi đối diện bàn đàm phán với lãnh đạo một trong những công ty nước lớn nhất nước Anh. Nhưng sự bức xúc với hóa đơn nước đã khiến bà mẹ đơn thân 34 tuổi ở Manchester phát động chiến dịch toàn quốc: Yasmin phải chịu những khoản phí không thể giải thích và chờ chín tháng mới được lắp đồng hồ nước. Bà tìm đến công đoàn cộng đồng Acorn — và chiến dịch ấy đã buộc bốn công ty nước lớn phải ngồi vào bàn đàm phán. United Utilities cuối cùng đã xin lỗi và hoàn lại 250 bảng cho bà.

Đó là thắng lợi mới nhất của Acorn trong cuộc chiến chi phí sinh hoạt — từ thách thức các hội đồng địa phương về việc dùng nhân viên thu nợ, tới đối đầu với các ngân hàng về chính sách nhà ở. Thay vì chờ chính phủ, các thành viên tự nắm lấy vấn đề và buộc các tổ chức quyền lực phải đàm phán trực tiếp với mình. “Tham gia công đoàn đã cho tôi rất nhiều tự tin,” Yasmin nói. “Bởi vì sẽ chẳng có ai khác cứu chúng ta đâu. Chúng ta chỉ có thể tự cứu mình, đúng không? Và cứu lẫn nhau.”

Trên bàn cờ chi phí sinh hoạt, Acorn vừa cho thấy một nước đi mà các chính trị gia thường quên: quyền lực không chỉ nằm ở lá phiếu bốn năm một lần, mà còn ở khả năng buộc bên kia phải ngồi xuống.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Acorn được thành lập ở Bristol năm 2014 để tổ chức người thuê nhà chống chủ nhà vô lương và nạn trục xuất, rồi mở rộng sang các chiến dịch về chi phí sinh hoạt. Ngày 20/8, Acorn tổ chức chín cuộc biểu tình trong chiến dịch toàn quốc “Dignity Not Debt” (Phẩm giá, không phải Nợ nần), buộc Yorkshire Water, Severn Trent, United Utilities và Welsh Water phải đàm phán và nhượng bộ.

Yorkshire Water đồng ý ngừng cử nhân viên thu nợ tới khách hàng dễ bị tổn thương, còn Welsh Water cam kết không dùng AI để ra quyết định thu nợ hay liên hệ với người dễ bị tổn thương. United Utilities cam kết tránh dùng AI trong giao dịch với khách hàng và mở kênh trực tiếp để thành viên Acorn giải quyết khiếu nại. Severn Trent đồng ý xem xét xóa các khoản nợ tích lũy từ tháng 9/2021 và mở rộng diện được hưởng hóa đơn giảm giá cho hộ thu nhập thấp.

Ở Bristol, các thành viên đã dành hai năm vận động chống việc hội đồng thành phố dùng nhân viên thu nợ để đòi thuế hội đồng. Sau khi đàm phán chỉ mang lại đề nghị mà họ cho là không thỏa đáng, họ bỏ phiếu leo thang, làm gián đoạn một phiên họp toàn thể của hội đồng và khiến phiên họp phải hủy bỏ. Sam Kidel, điều phối viên khu vực tây nam của Acorn, cho biết hội đồng từng hứa bảo vệ những người được giảm thuế hội đồng khỏi bị thu nợ, nhưng các nhà vận động muốn mở rộng biện pháp bảo vệ đó cho các cư dân thu nhập thấp và dễ bị tổn thương khác.

“Có người bị phạt đỗ xe 30 bảng rồi giấy phạt gửi nhầm địa chỉ, hoặc người ta không mở thư vì có vấn đề sức khỏe tâm thần,” Kidel nói. “Và rồi họ bị cử nhân viên thu nợ tới, và nhân viên thu nợ cộng thêm hàng trăm bảng phí.” Ở Leeds, Usman Akhtar, 26 tuổi, chủ tịch chi nhánh Acorn địa phương, đã giúp chặn cổng một cơ sở của Yorkshire Water gần Bradford. Trước đó, trong chiến dịch toàn quốc chống ngân hàng TSB, Acorn đã nhắm vào 32 chi nhánh vì điều kiện thế chấp hạn chế thời hạn thuê nhà; chỉ trong vài ngày, ngân hàng đã ngồi vào đàm phán và đổi chính sách. Các bên liên quan đều đã được liên hệ để bình luận.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trên bàn cờ chi phí sinh hoạt, Acorn vừa cho thấy một nước đi mà các chính trị gia thường quên: quyền lực không chỉ nằm ở lá phiếu bốn năm một lần, mà còn ở khả năng buộc bên kia phải ngồi xuống. Một bà mẹ đơn thân chờ chín tháng mới được lắp đồng hồ nước, một thanh niên lớn lên trong căn hộ ẩm mốc — họ không có ghế trong quốc hội, nhưng họ có nhau, và thế là đủ để bốn công ty nước phải nhượng bộ.

Với người Việt, bài học này không hề xa lạ: tiền điện, tiền nước, phí phạt chồng phí, nợ xấu từ những khoản vay nhỏ — những “cái bẫy” ấy không chỉ có ở Anh. Điểm khác biệt là người dân có tổ chức lại để đối thoại hay không: cá nhân khiếu nại thì dễ bị bỏ qua; cộng đồng cùng lên tiếng thì buộc cả hệ thống phải nghe. Và khi AI bắt đầu được dùng để thu nợ, câu hỏi càng cấp bách: ai sẽ bảo vệ người yếu thế trước những cỗ máy không biết thương xót? Theo quý vị, khi hóa đơn cứ tăng mà lương không theo kịp, người dân nên chờ chính sách — hay tự tổ chức để buộc bên kia phải nghe? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.