TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Xã hội

Đột phá chữa hội chứng cứng cơ của Céline Dion: liệu pháp CAR-T giúp bệnh nhân đi làm trở lại

Các bác sĩ tại Mayo Clinic báo cáo kết quả “rất đáng khích lệ”: liệu pháp miễn dịch CAR-T, vốn dùng trị ung thư, đã giúp bệnh nhân hội chứng cứng cơ lấy lại cuộc sống thường ngày.

Minh họa: bệnh nhân đi bộ trên máy chạy bộ, bác sĩ với kính hiển vi, ca sĩ trên sân khấu và chuỗi DNA
Đột phá chữa hội chứng cứng cơ của Céline Dion: liệu pháp CAR-T giúp bệnh nhân đi làm trở lại. Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Các bác sĩ vừa đạt được một bước đột phá có thể rất quan trọng trong cuộc tìm kiếm phương pháp điều trị hội chứng cứng cơ (stiff person syndrome) — căn bệnh tự miễn hiếm gặp đã khiến ca sĩ Céline Dion phải dừng sự nghiệp. Hội chứng cứng cơ tấn công hệ thần kinh trung ương, gây cứng đờ toàn thân cùng những cơn co thắt cơ đau đớn; dù nghiên cứu hàng thập kỷ, y học vẫn chưa có cách chữa khỏi. Nhưng nay, một nhóm thần kinh học tại Mỹ thử nghiệm một dạng liệu pháp miễn dịch mới đã báo cáo kết quả “hấp dẫn” và “rất đáng khích lệ”.

Liệu pháp mới là CAR-T — vốn đã dùng để điều trị ung thư — lấy tế bào T của chính bệnh nhân rồi biến đổi chúng để tiêu diệt các tế bào gây bệnh. Theo các bác sĩ tại Mayo Clinic, những bệnh nhân trước đây cần người giúp đỡ trong các công việc cơ bản hằng ngày nay đã lấy lại khả năng tham gia đời sống thường nhật, thậm chí có người đã quay lại làm việc và chơi lại các sở thích cũ. Kết quả được công bố trên tạp chí y khoa Jama Neurology. Tiến sĩ Anastasia Zekeridou, nhà thần kinh học tại Mayo Clinic ở Rochester, nói: “Điều nổi bật nhất là mức độ cải thiện mà chúng tôi thấy ở một số bệnh nhân. Với các phương pháp điều trị hiện có, chúng tôi có thể cải thiện triệu chứng nhưng rất hiếm khi thấy bệnh nhân trở lại mức độ chức năng như trước.”

Trên bàn cờ y học, đây là nước cờ đẹp nhất trong ngày: một vũ khí vốn dùng để đánh ung thư nay được dùng để chữa một căn bệnh hiếm mà hàng chục năm qua y học gần như bó tay.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Jonathan Walden, một bệnh nhân tham gia thử nghiệm, từng cần gia đình giúp đỡ trong đi lại và các công việc cơ bản hằng ngày. Sau CAR-T, ông đã quay lại làm việc: “Tôi có thể đi làm mỗi ngày. Tôi có thể làm mọi thứ như trước đây. Tôi đi săn, tôi có thể đi câu cá. Tôi chưa hề bị một cơn nào kể từ khi được điều trị.” Một bệnh nhân khác, Shari St Germain, từng bị chuột rút nặng ở chân, khó đi lại, rồi cứng cơ và ngã. Sau CAR-T, bà kể: “Sau điều trị, có một ngày tôi dậy và cảm thấy ‘Mình đang thấy rất khỏe’, rồi tôi đi bộ trên máy chạy bộ. Chồng tôi chạy vào vì tôi đang khóc và hỏi: ‘Em có sao không?’ Và tôi nói: ‘Em vừa đi bộ được bảy phút trên máy chạy bộ’.” Tiến sĩ Sean Pittock, trưởng khoa thần kinh tại Mayo Clinic, nói: “Liệu pháp CAR-T đã thay đổi cách điều trị một số bệnh ung thư, và giờ chúng ta bắt đầu thấy tiềm năng của nó trong các bệnh thần kinh tự miễn.” Céline Dion công bố mắc hội chứng cứng cơ vào tháng 12/2022; bà nói tình trạng này đã ảnh hưởng “mọi khía cạnh trong đời sống hằng ngày” của bà, kể cả làm hại giọng hát. Bà Yasmin Sheikh, trưởng bộ phận chính sách tại tổ chức từ thiện ung thư máu Anthony Nolan, nhận xét nghiên cứu này “cung cấp thêm bằng chứng rằng liệu pháp tế bào CAR-T có thể có ứng dụng ngoài ung thư máu và mang lại hy vọng mới cho người sống chung với các bệnh khác, trong đó có hội chứng cứng cơ”.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trên bàn cờ y học, đây là nước cờ đẹp nhất trong ngày: một vũ khí vốn dùng để đánh ung thư nay được dùng để chữa một căn bệnh hiếm mà hàng chục năm qua y học gần như bó tay. Điều đáng đọc vị không chỉ là kết quả — mà là cách đạt được nó: lấy chính tế bào miễn dịch của bệnh nhân, “lập trình lại” chúng rồi trả về cơ thể. Đó là y học cá nhân hóa ở dạng tinh túy nhất.

Với Việt Nam, câu chuyện này chạm tới ví tiền và nỗi lo của rất nhiều gia đình có người mắc bệnh hiếm. CAR-T hiện vẫn là liệu pháp đắt đỏ, chỉ có ở một số trung tâm lớn trên thế giới — nhưng mỗi lần nó chứng minh được thêm một ứng dụng mới, cánh cửa để nó rẻ hơn, phổ biến hơn lại mở thêm một chút. Với những gia đình Việt đang chăm người thân mắc bệnh tự miễn hay thần kinh hiếm gặp, tin tức này không chỉ là khoa học — mà là hy vọng có thật.

Theo quý vị, khi một liệu pháp ung thư đắt đỏ mở ra hy vọng cho bệnh hiếm, điều quan trọng hơn là tiếp tục đầu tư nghiên cứu, hay tìm cách để người bệnh nghèo cũng chạm tới được nó? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.