Phi hành gia Pakistan sắp bay lên trạm vũ trụ Trung Quốc — người nước ngoài đầu tiên

Trạm vũ trụ Thiên Cung của Trung Quốc sắp đón vị khách nước ngoài đầu tiên. Cơ quan Vũ trụ có người lái Trung Quốc đã chọn một phi hành gia Pakistan làm chuyên gia tải trọng cho sứ mệnh Thần Châu-24 sắp tới — một bước đi biến quan hệ đối tác chiến lược Trung Quốc–Pakistan thành một dấu mốc lịch sử của chương trình vũ trụ Bắc Kinh.

Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc đưa tin hôm thứ Bảy, phi hành gia Pakistan sẽ tham gia sứ mệnh Thần Châu-24 trong khuôn khổ hợp tác song phương thuộc Sáng kiến Vành đai và Con đường của Bắc Kinh. Trung Quốc chưa công bố danh tính phi hành gia cũng như ngày xuất phát, nhưng sứ mệnh dự kiến diễn ra trước cuối năm nay.

Sự việc

Hai phi công Pakistan là Zeeshan Ali và Khurram Daud đã dành nhiều tháng huấn luyện tại Trung tâm Nghiên cứu và Huấn luyện Phi hành gia Trung Quốc ở Bắc Kinh để chuẩn bị cho sứ mệnh. Tháng Hai vừa qua, Pakistan và Trung Quốc — đối tác chiến lược và ngoại giao lâu năm — đã ký thỏa thuận thành lập chương trình do chính phủ Trung Quốc dẫn đầu để đào tạo phi hành gia Pakistan. Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Pakistan và là nhà đầu tư nước ngoài quan trọng của nước này.

Chương trình huấn luyện bao gồm các bài tập vận hành thực tế và các khóa học tiếng Trung chuyên sâu để chuẩn bị cho các ứng viên. Bên cạnh sứ mệnh có người lái, Cục Vũ trụ Quốc gia Trung Quốc cũng sẽ triển khai Jinnah-1, xe tự hành Mặt trăng đầu tiên của Pakistan. Xe nặng 35kg, được trang bị thiết bị khoa học chuyên dụng, với nhiệm vụ phân tích hành vi plasma, bức xạ và thành phần đất Mặt trăng.

Bối cảnh

Trung Quốc đã đầu tư mạnh vào chương trình vũ trụ trong những năm gần đây — bắt kịp đối thủ chính là Mỹ — và đặt mục tiêu đưa phi hành gia lên Mặt trăng vào năm 2030. Mỹ, Nga và Trung Quốc cũng đang chạy đua xây dựng lò phản ứng hạt nhân trên Mặt trăng. Cơ quan vũ trụ Mỹ NASA đã công bố kế hoạch phát triển lò phản ứng hạt nhân trên Mặt trăng vào cuối năm 2030, trong khi Nga đang hợp tác với Trung Quốc và đặt mục tiêu tương tự vào năm 2036. Các lò phản ứng này sẽ cần thiết để cung cấp năng lượng khai thác nước đóng băng bị mắc kẹt sâu trong các hố Mặt trăng — nguồn nước mà các nhà khoa học tin rằng có thể cung cấp nước uống, không khí và nhiên liệu tên lửa cho các căn cứ tương lai, đồng thời cấp điện cho các căn cứ Mặt trăng.

Việc đưa một phi hành gia nước ngoài lên trạm vũ trụ của mình là điều mà ngay cả Mỹ và Nga cũng hiếm khi làm ngoài khuôn khổ Trạm Vũ trụ Quốc tế — và Bắc Kinh đang dùng chính cử chỉ này để gửi một thông điệp: trạm Thiên Cung không chỉ là thành tựu kỹ thuật, mà là một nền tảng ngoại giao.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trên bàn cờ vũ trụ, đây là một nước cờ vừa mang tính kỹ thuật, vừa mang tính chính trị. Về kỹ thuật, Trung Quốc chứng minh trạm Thiên Cung đã đủ trưởng thành để đón người ngoài. Về chính trị, Bắc Kinh đang nói với cả thế giới — đặc biệt là các nước đang phát triển — rằng cánh cửa vũ trụ của họ mở rộng hơn cánh cửa của Washington, nơi các sứ mệnh quốc tế vẫn gắn chặt với Trạm Vũ trụ Quốc tế và những điều kiện khắt khe.

Với Việt Nam, ván cờ này không xa như ta tưởng. Việt Nam đã có vệ tinh của riêng mình, đã đưa người vào các chương trình đào tạo vũ trụ quốc tế, và đang từng bước xây dựng năng lực công nghệ vũ trụ. Câu hỏi không phải là Việt Nam có lên vũ trụ hay không, mà là sẽ đi cùng ai, với giá nào — và liệu chúng ta có kịp chuẩn bị nhân lực, công nghệ để không phải đứng ngoài cuộc chơi khi các cường quốc chia nhau Mặt trăng và quỹ đạo Trái đất.

Cuộc đua lên Mặt trăng năm 2030 và lò phản ứng hạt nhân trên đó không còn là chuyện viễn tưởng. Đó là cuộc đua về năng lượng, nước và nhiên liệu — tức là về ví tiền và an ninh của cả hành tinh trong vài thập kỷ tới.

Theo quý vị, Việt Nam nên đặt cược vào hợp tác vũ trụ với bên nào để không bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua này?

Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.