Trump xác nhận Mỹ không kích đảo Qeshm của Iran, gọi là “đòn nhỏ” — vừa đánh vừa đàm

Vừa đánh vừa đàm — nước cờ mới nhất của Tổng thống Donald Trump trên bàn cờ Iran. Rạng sáng thứ Bảy 7/11 (giờ Việt Nam), ông Trump xác nhận quân đội Mỹ đã không kích “nhỏ” hệ thống phòng không của Iran trên đảo Qeshm, ngay giữa eo biển Hormuz, huyết mạch dầu mỏ của cả thế giới.

Đòn đánh chỉ kéo dài chừng 15 phút, theo ông Trump. Nhưng đằng sau 15 phút ấy là một ván cờ lớn: đe dọa leo thang một bên, bàn đàm phán vẫn mở một bên — và một cuộc bầu cử giữa kỳ vừa giáng đòn vào đảng Cộng hòa.

Sự việc

Phát biểu tại West Palm Beach, Florida, hôm thứ Sáu, ông Trump nói: “Chúng tôi chỉ đánh nhỏ thôi. Họ dựng một thiết bị phòng không nhỏ, và chúng tôi phá hủy nó trong khoảng 15 phút, có khi chỉ 5 phút.” Truyền thông nhà nước Iran trước đó đưa tin có hai vụ nổ ở khu vực Suza trên đảo Qeshm; đài IRIB dẫn quân đội Iran cho biết phòng không nước này đã bắn hạ một máy bay không người lái MQ-9 của Mỹ trên đảo.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), phụ trách hoạt động quân sự của Mỹ ở Trung Đông, cho biết tình hình “tương đối yên tĩnh”, đã nắm các báo cáo nhưng không bình luận. Cũng tối thứ Sáu, CENTCOM đăng trên mạng xã hội X rằng Mỹ treo thưởng tới 20 triệu USD cùng khả năng hỗ trợ tái định cư cho thông tin về chương trình hạt nhân Iran — cơ sở, thiết bị, nhân sự hoặc việc di chuyển các thứ đó.

Đây là vòng không kích thứ hai trong tuần: hôm thứ Hai, truyền thông Iran đưa tin nhiều vụ nổ trên đảo Qeshm — phía Mỹ gọi đó là đòn “phòng vệ” ở eo biển Hormuz — và theo The Guardian, nổ còn xảy ra trên đảo Hengam và đất liền Bandar Abbas.

Đáng chú ý, đây là các đòn đánh đầu tiên kể từ thất bại nặng nề của đảng Cộng hòa trong bầu cử giữa kỳ hôm thứ Ba — kết quả mà ông Trump đổ lỗi cho cuộc chiến Iran. Theo The Guardian, cử tri bất mãn vì cách ông điều hành cuộc chiến và giá nhiên liệu tăng cao.

Bối cảnh

Kể từ thứ Ba, ông Trump liên tục dao động giữa đe dọa và đàm phán: hôm thứ Năm ông nói Mỹ có thể phải “hủy diệt” phần còn lại của Iran, người ta sẽ “sớm biết” liệu ông có hành động; hôm thứ Sáu ông lại nói: “Chúng tôi đang đàm phán với họ. Họ muốn đạt thỏa thuận. Chúng ta đã đạt nhiều tiến triển.” Theo Al Jazeera dẫn The New York Times, quan chức Lầu Năm Góc giấu tên cho biết hàng nghìn binh sĩ Mỹ trên hơn một chục tàu và căn cứ khắp Trung Đông đang sẵn sàng nối lại chiến dịch quân sự lớn theo lệnh của ông Trump.

Trong khi đó, Qatar — nước làm trung gian hòa giải giữa Mỹ và Iran — bác bỏ tin đồn đàm phán đã thất bại. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Qatar Majed al-Ansari nói lan truyền tin giả như vậy chỉ có lợi cho “những kẻ muốn kéo dài chiến tranh và gây bất ổn khu vực”. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth và ông Trump cũng điện đàm với các nhà lãnh đạo Qatar về nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng. Theo The Guardian, bất đồng về chương trình hạt nhân vẫn là nút thắt khó nhất, và ông Trump khẳng định nó phải được giải quyết trong bất kỳ thỏa thuận nào chấm dứt cuộc chiến từ tháng 2.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Ván cờ Iran của ông Trump lúc này là bài toán “đánh để đàm”: một đòn nhỏ, nhanh, có kiểm soát — đủ để Tehran hiểu Washington vẫn nắm quyền ra đòn, nhưng không đóng sập cánh cửa đàm phán. Sau cú ngã giữa kỳ, Tổng thống thứ 47 cần chứng minh ông vẫn cứng rắn với Iran mà vẫn kiểm soát được cuộc chiến khiến cử tri mệt mỏi vì giá xăng. Treo thưởng 20 triệu USD cho thông tin hạt nhân là một nước cờ khác cùng bàn: gây sức ép từ bên trong thay vì chỉ dội bom từ bên ngoài.

Với Việt Nam, ván cờ này không hề xa: Hormuz là yết hầu dầu mỏ thế giới — mỗi lần tên lửa rơi xuống Qeshm, giá dầu nhích lên, giá xăng, cước vận tải, giá hàng hóa trong nước đều rung theo. Ví tiền người Việt gắn trực tiếp với những gì xảy ra ở hòn đảo nhỏ bé ấy. Cả vùng Vịnh cũng không muốn chiến tranh kéo dài — không ai thắng trong một cuộc chiến làm tắc nghẽn Hormuz. Câu hỏi còn lại: ông Trump leo thang để ép một thỏa thuận, hay trượt dần vào chính cuộc chiến mà ông từng hứa sẽ tránh?

Theo quý vị, đòn “nhỏ” 15 phút này là bước đệm cho một thỏa thuận — hay là bước đầu của một cuộc leo thang?

Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.