TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Quốc tế

Zelenskyy tố SpaceX “không trung thực” về lý do chính trị bóp nghẹt Starshield của Ukraine

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cáo buộc SpaceX không nói thật về các giới hạn áp lên hệ thống vệ tinh Starshield — khiến drone Ukraine 5 ngày qua không bay quá 161 km/giờ và không còn chặn được drone phản lực Shahed của Nga — trong lúc Kyiv nghi ngờ đây là đòn gây sức ép có tính toán của Washington.

Minh họa: Tổng thống Ukraine Zelenskyy tại buổi họp báo, vệ tinh và drone trên chiến trường Ukraine
Zelenskyy tố SpaceX “không trung thực” về lý do chính trị bóp nghẹt Starshield của Ukraine. Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Có những thứ vũ khí không nổ, không khói, nhưng chỉ cần một công tắc là cả một mặt trận tê liệt. Hôm thứ Sáu (14/11), Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cho biết giới hạn áp lên hệ thống vệ tinh Starshield đã kéo dài 5 ngày: drone Ukraine không còn bay quá 161 km/giờ, vì kết nối sẽ mất ở tốc độ cao hơn. Hậu quả là drone Shahed phản lực của Nga không còn bị chặn lại được, và các đòn tấn công tầm trung của Ukraine vào lãnh thổ do Nga chiếm đóng cũng bị ảnh hưởng nặng.

Phát biểu tại dinh tổng thống ở Kyiv, ông Zelenskyy cho biết đã yêu cầu quân đội nêu vấn đề với SpaceX của Elon Musk, Lầu Năm Góc và Bộ Ngoại giao Mỹ. SpaceX nói với Kyiv rằng “không có giới hạn nào”, chỉ là sự cố kỹ thuật — nhưng ông Zelenskyy khẳng định tuyên bố đó không đúng, khi sự cố xuất hiện trên “toàn bộ tuyến đầu”.

Trên bàn cờ Ukraine, Starshield không phải là một hệ thống vệ tinh — nó là sợi dây sinh mệnh của cả một quân đội.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Kyiv nghi ngờ việc làm chậm Starshield là đòn có chủ đích của Mỹ nhằm gây sức ép buộc ông Zelenskyy nhượng bộ Tổng thống Nga Vladimir Putin — diễn ra sau một sự cố tương tự hồi tháng trước và trùng với đàm phán do Mỹ làm trung gian tại Abu Dhabi. Điện Kremlin khăng khăng đòi toàn bộ Donbas, điều ông Zelenskyy dứt khoát bác bỏ. Ông cũng tiết lộ các nhà đàm phán Mỹ — Jared Kushner, con rể Tổng thống Donald Trump, và Steve Witkoff — đã hỏi liệu Ukraine có sẵn sàng từ bỏ Donbas để đổi lấy tư cách thành viên NATO hay không; chi tiết còn mơ hồ. Theo ông, chiến tranh chỉ có thể kết thúc bằng ngừng bắn cùng các bảo đảm an ninh có ý nghĩa.

Ông Zelenskyy cũng bác bỏ đề nghị của ông Putin về một “nhiệm vụ nhân đạo” ở thành phố Kostiantynivka, gọi đó là mánh khóe: Nga kêu gọi ngừng bắn 5 ngày theo mẫu thỏa thuận tại thị trấn Oleshky, nơi dân thường được sơ tán hồi tháng trước. “Đó là một động thái hoàn toàn sơ đẳng. Putin chỉ đơn giản muốn chúng ta rời khỏi Kostiantynivka để họ có thể tiến vào và chiếm toàn bộ thành phố”, ông nói. Dân thường đã rời khỏi khu vực, giao tranh từng nhà vẫn khốc liệt. Ông cho biết đã đề xuất lặp lại thỏa thuận Oleshky ở các làng mạc ven sông Dnipro — và ông Putin đã từ chối; mục tiêu thật sự của Matxcơva là nuốt trọn Kostiantynivka cùng Sloviansk và Kramatorsk.

Ông Zelenskyy cũng gọi các nỗ lực của Nga nhằm thảo luận lại kiến trúc an ninh châu Âu là “đáng lo ngại”: Điện Kremlin muốn NATO quay về cấu hình trước năm 1997 — yêu sách ông Putin lần đầu đưa ra năm 2021. Việc nó được khơi lại sau gần 5 năm chiến tranh là tín hiệu đáng báo động về tư duy đế quốc: “Mong muốn thay đổi biên giới ở châu Âu của Putin là một sự thật.” Các cuộc trao đổi với lãnh đạo châu Âu họp tại Dublin đã mang lại cam kết của Đan Mạch về đạn cho tiêm kích F-16 và hỗ trợ năng lượng cho Kyiv. Nga đang “đặt cược tất cả” vào chiến dịch mùa đông, và Quốc hội Mỹ có thể gây sức ép bằng luật trừng phạt và vũ khí cho Ukraine, ông nói.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trên bàn cờ Ukraine, Starshield không phải là một hệ thống vệ tinh — nó là sợi dây sinh mệnh của cả một quân đội. Ai cầm công tắc tốc độ thì cầm luôn nhịp thở của drone và phòng không. Vì vậy câu hỏi “lỗi kỹ thuật hay đòn chính trị” không phải là chuyện câu chữ: nếu một công ty tư nhân có thể vô hiệu hóa cả một mặt trận chỉ bằng một lần “bảo trì”, thì chủ quyền của một quốc gia đang chiến đấu nằm trong tay ai? Nếu đây quả là đòn gây sức ép để đổi Donbas lấy NATO, thì đúng là phong cách mặc cả của một bậc thầy đàm phán.

Với Việt Nam, bài học nằm ngay trong sợi dây ấy: một đất nước càng phụ thuộc vào hạ tầng công nghệ nước ngoài thì càng dễ bị bóp nghẹt đúng lúc quyết định nhất — từ vệ tinh, cáp biển tới nền tảng số mà doanh nghiệp Việt dùng mỗi ngày. Chủ quyền số không phải là khẩu hiệu, mà là câu hỏi ai cầm công tắc khi ván cờ căng thẳng nhất. Theo quý vị, khi một công ty tư nhân có thể tắt đi sức mạnh của cả một quân đội, luật chơi của chiến tranh hiện đại đã đổi chủ hay chưa? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.