TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Quốc tế

Carney: Canada có thể hợp tác với hãng xe Trung Quốc nếu đàm phán với Mỹ đổ vỡ

Thủ tướng Mark Carney nói Canada sẽ 'tiến lên bằng mọi giá' — đàm phán với Washington vẫn là ưu tiên, nhưng nếu ngành ô tô Bắc Mỹ không còn nguyên vẹn, Ottawa sẽ mở cửa cho các hãng xe châu Âu, Nhật Bản và Trung Quốc, với điều kiện phải sản xuất thật sự trên đất Canada.

Minh họa: Thủ tướng Canada Mark Carney phát biểu, cờ Canada và Trung Quốc, dây chuyền lắp ráp xe điện
Carney: Canada có thể hợp tác với hãng xe Trung Quốc nếu đàm phán với Mỹ đổ vỡ Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Thủ tướng Canada Mark Carney vừa đặt lên bàn một quân bài mà Washington không muốn thấy: nếu đàm phán thương mại với Tổng thống Donald Trump không giữ được một ngành ô tô Bắc Mỹ tích hợp, Canada có thể quay sang hợp tác với các hãng xe Trung Quốc. Tuyên bố được đưa ra tại Campuchia hôm thứ Hai, ngay trước cuộc gặp dự kiến với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong tuần này tại Thâm Quyến, nơi sản xuất ô tô dự kiến sẽ được bàn tới.

'Chúng ta có những công nhân ô tô giỏi nhất thế giới, và chúng ta muốn họ được triển khai đầy đủ, với đầy đủ cơ hội, trong một thị trường Bắc Mỹ tích hợp', ông Carney nói với các phóng viên. 'Thị trường đó đã trở nên kém tích hợp hơn vì các hành động thương mại của Mỹ.' Ông khẳng định đàm phán với Mỹ vẫn là ưu tiên, nhưng kết quả của nó sẽ quyết định liệu Canada có tìm kiếm các phương án thay thế với các hãng xe châu Âu, Trung Quốc hay Nhật Bản hay không.

Trên bàn cờ thương mại Bắc Mỹ, nước cờ của Carney là một đòn bẩy kinh điển: không đe dọa, không van xin — chỉ đơn giản cho Washington thấy rằng Canada có một phương án B, và phương án đó có tên là Trung Quốc.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Khi được hỏi liệu tiềm năng đầu tư của Trung Quốc có phải là đòn bẩy trong đàm phán với Mỹ hay không, ông Carney đáp: 'Đó không phải đòn bẩy. Mà là hành động, phản ứng. Nếu (công nhân ô tô Canada) không được sử dụng đầy đủ trong bối cảnh Bắc Mỹ, điều đó mở ra các cơ hội khác. Canada sẽ tiến lên bằng mọi giá.' Một ngày trước đó tại Manila, ông đã nói bất kỳ thỏa thuận thương mại nào với Washington cũng phải để lại cho Canada một ngành ô tô khả thi.

Cánh cửa mở ra cho Bắc Kinh không phải là cánh cửa cho xe lắp ráp qua loa. Ông Carney nhấn mạnh bất kỳ khoản đầu tư nào của Trung Quốc cũng phải gắn với sản xuất thực chất tại Canada — nhà máy, tiêu chuẩn lao động, chuỗi cung ứng nội địa mở rộng theo thời gian, trong đó có khoáng sản thiết yếu của Canada dùng cho xe điện. 'Không chỉ là xe lắp ráp từ bộ linh kiện', ông nói. 'Phải có yếu tố sản xuất.'

Bối cảnh là thỏa thuận hồi tháng Một, khi Canada hạ thuế nhập khẩu xe điện Trung Quốc từ 100% xuống 6,1%, ban đầu cho phép tối đa 49.000 xe mỗi năm, với hạn mức tăng dần theo thời gian. Đổi lại, Trung Quốc đồng ý hạ thuế với nông sản Canada, trong đó có hạt cải dầu. Thỏa thuận này vấp phải chỉ trích từ Thủ hiến Ontario Doug Ford, người cảnh báo xe điện Trung Quốc có thể đe dọa việc làm của Canada và quyền tiếp cận thị trường Mỹ.

Ngành ô tô Canada vốn sống nhờ sản xuất xuyên biên giới: bộ ba Detroit — Ford, General Motors và Stellantis — vận hành nhà máy khắp Canada, Mỹ và Mexico, linh kiện có khi qua biên giới nhiều lần trước khi một chiếc xe hoàn thiện. Ông Trump nhiều lần thúc ép các hãng dời sản xuất về Mỹ, và Canada gần đây đã dọa kiện Stellantis sau khi hãng này chuyển kế hoạch sản xuất mẫu Jeep Compass từ Brampton, Ontario sang Illinois và đồng ý bán nhà máy Canada đang ngừng hoạt động.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trên bàn cờ thương mại Bắc Mỹ, nước cờ của Carney là một đòn bẩy kinh điển: không đe dọa, không van xin — chỉ đơn giản cho Washington thấy rằng Canada có một phương án B, và phương án đó có tên là Trung Quốc. Ông Trump, bậc thầy đàm phán, hiểu rất rõ ngôn ngữ này: khi một đồng minh bắt đầu nói chuyện với đối thủ của bạn, đó không phải là lúc để gây sức ép thêm, mà là lúc để tính toán lại cái giá của việc mất đi một đối tác.

Với Việt Nam, ván cờ này quen thuộc đến lạ: một nước vừa muốn giữ thị trường Mỹ, vừa không thể từ chối xe điện giá rẻ và đầu tư của Trung Quốc — và cũng đang ngồi trên kho khoáng sản thiết yếu mà cả hai bên đều thèm muốn. Việt Nam cũng đang đi chính nước cờ ấy với VinFast, với xe điện Trung Quốc tràn vào, với các mỏ đất hiếm. Theo quý vị, khi cả đồng minh thân cận nhất của Mỹ cũng phải tính chuyện bắt tay với Bắc Kinh, bài học nào cho Việt Nam trong việc giữ thế cân bằng giữa hai gã khổng lồ? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.