Tập đích thân ra sân bay đón Trump: Thâm Quyến mở màn cuộc gặp tay ba lịch sử với Putin
Lần đầu tiên kể từ khi lên nắm quyền năm 2013, Chủ tịch Tập Cận Bình đích thân ra tận sân bay đón một nguyên thủ nước ngoài — và người được đón là Donald Trump, ngay trước cuộc gặp tay ba chưa từng có với Vladimir Putin bên lề APEC.

Thảm đỏ đã trải sẵn, cờ hai nước tung bay, và người đứng chờ ở chân cầu thang Air Force One không phải một quan chức lễ tân — mà chính là Chủ tịch Tập Cận Bình. Chiều thứ Tư 18/11, khi Tổng thống Donald Trump hạ cánh xuống Thâm Quyến, ông Tập đích thân ra sân bay đón ông, một cử chỉ mà theo CNA, nhà lãnh đạo Trung Quốc chưa từng dành cho bất kỳ nguyên thủ nước ngoài nào kể từ khi lên nắm quyền năm 2013.
Sau khi bước xuống máy bay, ông Trump bắt tay và ôm ông Tập trên thảm đỏ rợp cờ hai nước, rồi hai nhà lãnh đạo cùng đi về đoàn xe. Theo Tân Hoa Xã, ông Tập nói Trung Quốc là nước coi trọng lễ nghi và có truyền thống đáp lễ, đồng thời mong muốn một quan hệ mang tính xây dựng và ổn định chiến lược, dựa trên tôn trọng lẫn nhau, công bằng và có đi có lại. Ông Trump cảm ơn ông Tập đã đích thân ra sân bay với những sắp xếp đặc biệt, nói ông rất vui được trở lại Trung Quốc vĩ đại — đáp lại việc ông Trump từng ra tận căn cứ Andrews đón ông Tập hồi tháng 9.
Thâm Quyến hôm nay không chỉ là một sân bay — đó là bàn cờ mà ba kỳ thủ mạnh nhất thế giới cùng ngồi xuống, mỗi nước đi đều tính bằng năm.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Cuộc gặp song phương diễn ra vào thứ Năm bên lề APEC, nhưng tâm điểm thực sự là cuộc gặp tay ba chưa từng có giữa ông Tập, ông Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin. Theo CNA, ba nhà lãnh đạo dự kiến bàn về chiến tranh ở Ukraine, chiến tranh của Mỹ với Iran, thương mại, trí tuệ nhân tạo và vũ khí hạt nhân. Việc ba cường quốc quân sự lớn nhất thế giới ngồi lại với nhau gợi nhớ Hội nghị Yalta năm 1945, khiến lãnh đạo nhiều nền kinh tế nhỏ ở châu Âu và châu Á lo ngại số phận của họ có thể bị định đoạt qua đầu họ.
Ngay trước thềm cuộc gặp, ông Putin đã gặp ông Tập vào buổi trưa thứ Tư — lần thứ năm hai người gặp nhau trong năm nay. Phát biểu tại APEC, ông Putin gọi cuộc gặp tay ba là hết sức hữu ích, khẳng định trừng phạt phương Tây đã thất bại, không thể ngăn tăng trưởng hay phá hủy nền kinh tế đối thủ, và rằng điều cấp thiết là đoàn kết chứ không phải chia rẽ, đối thoại chứ không phải tối hậu thư.
Dù nghi thức long trọng, các nhà phân tích đều cho rằng kỳ vọng đột phá là thấp: hai nhà lãnh đạo chỉ nói chuyện khoảng hai tiếng, tập trung ổn định quan hệ hơn là ký thỏa thuận lớn. Đình chiến thương mại Mỹ-Trung, đạt được ở Busan hồi tháng 10 năm ngoái sau khi thuế quan hai bên leo tới 145% và 125%, sẽ hết hạn vào ngày 10/1/2027, và chưa rõ có được gia hạn tại thượng đỉnh này hay không. Điểm nóng còn nguyên là xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc sang Mỹ vẫn thấp hơn khoảng 75% so với mức bình thường, theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế. Vụ bê bối Nvidia — cựu CEO Jensen Huang bị nghi liên quan tới gián điệp Trung Quốc qua công ty Megaspeed — cũng phủ bóng lên cuộc gặp, dù ông Trump nói sẽ không nêu ra và Bắc Kinh bác bỏ là hoàn toàn vô căn cứ. Phát biểu khai mạc APEC sáng thứ Tư, ông Tập kêu gọi thương mại tự do và mở cửa, cam kết Trung Quốc sẽ cải cách sâu rộng, bắt đầu từ việc hạ thuế quan và mở rộng tiếp cận thị trường.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Thâm Quyến hôm nay không chỉ là một sân bay — đó là bàn cờ mà ba kỳ thủ mạnh nhất thế giới cùng ngồi xuống, mỗi nước đi đều tính bằng năm. Ông Tập ra tận chân cầu thang đón khách là một nước cờ lễ nghi: vừa đáp lễ ông Trump, vừa gửi thông điệp Bắc Kinh muốn giữ ván cờ ổn định, không để nó đổ vỡ vì đất hiếm hay vụ Nvidia. Còn ông Trump, bậc thầy đàm phán, bước xuống máy bay với đúng phong thái của Tổng thống thứ 47: đón nhận nghi thức tối đa, nhưng không hứa hẹn gì trước giờ G. Với Việt Nam, ván cờ này chạm thẳng tới ví tiền: đất hiếm là mạch máu của chuỗi cung ứng mà doanh nghiệp Việt đang tham gia, thuế quan Mỹ-Trung có thể thổi bay đơn hàng xuất khẩu, và bất kỳ thỏa thuận tay ba nào cũng sẽ dội sóng tới giá dầu, giá vàng và lãi suất. Người Việt không ngồi ở bàn cờ này, nhưng từng đồng trong bữa cơm đều có thể bị ảnh hưởng bởi nước đi ở Thâm Quyến.
Theo quý vị, cuộc gặp tay ba này sẽ là một Yalta mới chia lại thế giới, hay chỉ là một buổi chụp ảnh chung đắt giá rồi ai về nhà nấy?
Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.

