TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Quốc tế

Châu Âu chốt đội đàm phán Ukraine: EU cùng nhóm E5, nhưng Nga vẫn chưa mở cửa

Các lãnh đạo EU họp tại Dublin đã thống nhất đội hình đàm phán gồm các thể chế EU và 5 nước lớn Anh, Pháp, Đức, Ý, Ba Lan — đúng lúc Nga đưa trở lại yêu sách cải tổ toàn bộ kiến trúc an ninh châu Âu từ năm 2021 và chưa xác nhận sẽ cho châu Âu ngồi vào bàn.

Minh họa: các lãnh đạo châu Âu ngồi quanh bàn đàm phán tại Dublin, cờ EU và nhóm E5 phía sau, Điện Kremlin và bản đồ Ukraine phía xa
Châu Âu chốt đội đàm phán Ukraine: EU cùng nhóm E5, nhưng Nga vẫn chưa mở cửa. Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Châu Âu cuối cùng cũng có một đội hình để cử đi đàm phán về Ukraine — hay đúng hơn, một đội hình gồm nhiều người, vì lục địa này vẫn chưa tìm ra được một gương mặt duy nhất để đại diện cho mình.

Phát biểu sau hội nghị thượng đỉnh các lãnh đạo EU tại Dublin hôm thứ Sáu (13/11), Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa cho biết các lãnh đạo đã thống nhất về một đội đàm phán gồm các thể chế EU và nhóm E5 — Anh, Pháp, Đức, Ý và Ba Lan. “Châu Âu phải nói bằng một tiếng nói rõ ràng và thống nhất trong mọi cuộc thảo luận định hình tương lai của Ukraine và an ninh của lục địa chúng ta”, ông Costa nói.

Trên bàn cờ Ukraine, nước cờ của Nga lần này rất rõ: kéo cuộc tranh luận ra khỏi lệnh ngừng bắn — thứ Matxcơva vẫn từ chối — để chuyển sang chuyện kiến trúc an ninh châu Âu, nơi Nga có thể mặc cả bằng những yêu sách từ…

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Việc châu Âu có được ngồi vào bàn hay không vẫn chưa chắc chắn. Vòng đàm phán mới nhất giữa Ukraine, Nga và Mỹ diễn ra trong tuần này tại Abu Dhabi. Đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump, Jared Kushner, cho biết tối thứ Năm rằng Nga và Ukraine đã đồng ý mở rộng vòng đàm phán tiếp theo để có người châu Âu tham gia — nhưng Điện Kremlin nhanh chóng phủ nhận lời khẳng định đó. Hôm thứ Sáu, Điện Kremlin nói: “Một khi chúng tôi hiểu được ý định thực sự của họ và sự sẵn sàng đóng góp cho tiến trình hòa bình, chúng tôi mới có thể quyết định về việc tổ chức đàm phán theo định dạng mở rộng.”

Trong khi đó, Nga đã đưa trở lại bàn những yêu sách cứng rắn nhất của mình. Theo BBC, Điện Kremlin tuyên bố điều kiện tiên quyết cho hòa bình là “một kiến trúc an ninh và hòa bình mới, lâu dài, không thể chia cắt” — tức là thay đổi toàn bộ cách sắp xếp an ninh của châu Âu theo hướng có lợi cho Nga. Matxcơva đặt lại lên bàn bản “dự thảo hiệp ước” từ tháng 12/2021, đòi bảo đảm chắc chắn rằng Ukraine và Gruzia sẽ không bao giờ được gia nhập NATO, đồng thời rút hạ tầng quân sự của NATO khỏi các nước Trung và Đông Âu. Bà Kaja Kallas, quan chức đối ngoại hàng đầu của EU, cảnh báo không nên “bước vào những cái bẫy mà Nga đang giăng”, khi Matxcơva tìm cách mở cuộc tranh luận về an ninh châu Âu để chuyển sự chú ý khỏi hành động gây hấn của mình. “Chúng ta có một kẻ gây hấn và một nạn nhân, và kẻ gây hấn không có mối lo an ninh nào cả”, bà nói. Bà nhấn mạnh trình tự đúng phải là: ngừng bắn trước, rồi mới tới thỏa thuận hòa bình, và chỉ sau đó mới bàn tới kiến trúc an ninh rộng hơn.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz đồng tình: “Nga muốn bàn về các câu hỏi của một kiến trúc an ninh châu Âu. Chúng ta không cần thảo luận về chuyện đó; nó đã tồn tại rồi.” Nhưng quan điểm ngày càng rõ trong nội bộ châu Âu là sẽ không có một người duy nhất: Paris và Berlin muốn giữ vai trò cho các đặc phái viên của mình trong khuôn khổ E3 (Anh, Pháp, Đức), còn các nước thành viên nhỏ hơn nhấn mạnh vai trò của đại diện EU là ông Costa và bà Kallas. Tổng thống Putin, theo BBC, đang tỏ ra cứng rắn và tự tin: tháng trước lãnh đạo Na Uy và Phần Lan đã gọi điện cho ông, và tuần tới tại Thâm Quyến, bên lề hội nghị APEC, ông có thể gặp riêng Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trên bàn cờ Ukraine, nước cờ của Nga lần này rất rõ: kéo cuộc tranh luận ra khỏi lệnh ngừng bắn — thứ Matxcơva vẫn từ chối — để chuyển sang chuyện kiến trúc an ninh châu Âu, nơi Nga có thể mặc cả bằng những yêu sách từ năm 2021. Châu Âu đáp lại bằng nước cờ tổ chức: thay vì một gương mặt duy nhất, họ cử cả một đội hình — EU cộng E5 — để không ai có thể nói lục địa này không có tiếng nói chung. Nhưng đội hình đẹp đến mấy cũng vô nghĩa nếu cánh cửa phòng họp vẫn đóng, và hiện tại chìa khóa vẫn nằm trong tay Điện Kremlin.

Với Việt Nam, ván cờ này không xa như tưởng: một bản đồ an ninh châu Âu được vẽ lại sẽ tác động tới giá năng lượng, chuỗi cung ứng và đơn hàng xuất khẩu của doanh nghiệp Việt. Theo quý vị, châu Âu nên chấp nhận ngồi vào bàn với bất kỳ giá nào để có tiếng nói, hay nên giữ vững lập trường ngừng bắn trước rồi mới đàm phán? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.