Voyager 1 chạm mốc “một ngày ánh sáng”: 26 tỉ km, con tàu 49 tuổi vẫn gửi tín hiệu về Trái Đất
Theo tính toán của NASA, tàu thăm dò Voyager 1 đã đạt khoảng cách một ngày ánh sáng — khoảng 26 tỉ km — trở thành vật thể do con người chế tạo đi xa nhất trong lịch sử, và vẫn đang gửi dữ liệu khoa học về Trái Đất sau gần 50 năm.

Một con tàu vũ trụ già cỗi, phóng lên từ Trái Đất cách đây gần nửa thế kỷ, vừa lặng lẽ chạm tới một cột mốc mà chưa một vật thể nào do con người chế tạo từng đạt được: khoảng cách một ngày ánh sáng. Theo tính toán của NASA mà CNA dẫn lại, tàu thăm dò Voyager 1 đã đạt tới điểm này — khoảng 26 tỉ km, tức quãng đường ánh sáng đi được trong 24 giờ — vào lúc 5 giờ 16 phút sáng thứ Tư theo giờ miền Đông nước Mỹ. Các kỹ sư tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực của NASA ở California sẽ phải chờ khoảng một ngày để nhận được tín hiệu từ con tàu, xác nhận nó thực sự đã tới cột mốc này, và NASA đã lên lịch một sự kiện vào thứ Năm để thảo luận về thành tựu này.
Voyager 1, vật thể do con người chế tạo ở xa Trái Đất nhất, đang bay với tốc độ gần 61.000 km một giờ. Con tàu được phóng năm 1977, đã bay qua Sao Mộc và Sao Thổ — hai hành tinh lớn nhất Hệ Mặt Trời — rồi vượt qua rìa ngoài của nhật quyển, lớp bong bóng bảo vệ gồm các hạt và từ trường do Mặt Trời tạo ra, để tiến vào không gian liên sao vào năm 2012. Người em sinh đôi của nó, Voyager 2, cũng được phóng năm 1977 và đã tiến vào không gian liên sao năm 2018. Bà Suzanne Dodd, quản lý dự án Voyager, nói rằng việc chạm tới một ngày ánh sáng là một thành tựu đáng kinh ngạc, điều mà bà chưa từng nghĩ mình sẽ được chứng kiến.
Có một nghịch lý: con tàu già nhất của nhân loại lại là kẻ tiên phong xa nhất.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Điều kỳ diệu không chỉ nằm ở khoảng cách, mà ở chỗ con tàu vẫn còn làm khoa học sau gần 50 năm. Các thiết bị của nó vẫn đang đo đạc liên tục từ trường, tia vũ trụ và sóng plasma, và đã phát hiện cả tiếng vo ve mờ nhạt do rung động không ngừng của lượng khí nhỏ bé trong không gian liên sao. Sau khi vượt qua điểm dừng nhật quyển, hướng từ trường vẫn chưa xoay sang hướng liên sao như các nhà khoa học dự đoán, mà vẫn giữ hướng cũ do Mặt Trời chi phối — và nhóm nghiên cứu đang theo dõi xem khi nào sự xoay chuyển đó xảy ra. Con tàu cũng vẫn cảm nhận được ảnh hưởng của Mặt Trời, kể cả những cơn bão Mặt Trời mạnh như các vụ phun trào khối vành nhật tạo ra sóng xung kích lan tới tận nơi Voyager 1 đang bay và xa hơn nữa.
Nhờ các biện pháp tiết kiệm điện gần đây, hai tàu Voyager có thể còn đủ năng lượng để duy trì liên lạc với Trái Đất thêm ba tới bốn năm nữa. Một đại diện của Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực cho biết mục tiêu của sứ mệnh là làm khoa học, và vẫn còn đủ điện để giữ toàn bộ các thiết bị hiện tại hoạt động tới dịp kỷ niệm 50 năm ngày phóng vào năm sau. Vượt qua mốc đó thì khó đoán trước, bởi đây là những con tàu vũ trụ đã gần 50 năm tuổi, và luôn có những điều nhóm nghiên cứu không thể lường trước. Như bà Dodd đặt câu hỏi: ảnh hưởng của Mặt Trời kết thúc ở đâu, và không gian liên sao nguyên sơ bắt đầu ở đâu? Có lẽ Voyager sẽ tồn tại đủ lâu để trả lời câu hỏi đó.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Có một nghịch lý: con tàu già nhất của nhân loại lại là kẻ tiên phong xa nhất. Nó bay bằng công nghệ thập niên 1970, vậy mà vẫn gửi tín hiệu về từ khoảng cách mà ánh sáng phải mất cả một ngày mới đi hết — và mỗi tín hiệu ấy cũng mất đúng một ngày mới về tới Trái Đất. Trong thời đại mọi thứ được đo bằng tốc độ và sự mới mẻ, Voyager nhắc ta rằng bền bỉ đôi khi thắng cả tân kỳ. Với Việt Nam, nơi chương trình vũ trụ còn non trẻ nhưng đầy tham vọng, bài học của Voyager không nằm ở tên lửa hay vệ tinh, mà ở tầm nhìn dài hạn: một dự án khởi động từ năm 1977 vẫn trả về dữ liệu khoa học năm 2026, bởi có người dám đầu tư cho một chuyến đi mà chính họ chưa chắc sống đủ lâu để thấy điểm đến. Ví tiền của người Việt hôm nay có thể chưa chạm tới vũ trụ, nhưng khát vọng vươn xa không đo bằng khoảng cách — mà bằng việc ta có dám bắt đầu một hành trình 50 năm hay không.
Theo quý vị, trong một thế giới chạy đua từng ngày, điều gì đáng giá hơn: một con tàu mới nhất, hay một con tàu bền nhất?
Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


