TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Quốc tế

Pháp bước vào cuối tuần biểu tình thứ năm: “xung đột thế hệ” lan khắp châu Âu

Người Pháp xuống đường cuối tuần thứ năm liên tiếp — lần này vì quyền trẻ em và dự luật cảnh sát bị gọi là “giấy phép giết người” — trong lúc một cuộc khảo sát của EU cho thấy chỉ 38% người trẻ tin rằng các nhà hoạch định chính sách nghĩ tới hệ quả dài hạn của quyết định của họ.

Minh họa: người biểu tình Áo Vàng và học sinh tuần hành tại Paris, tháp Eiffel và cảnh sát chống bạo động phía sau
Pháp bước vào cuối tuần biểu tình thứ năm: “xung đột thế hệ” lan khắp châu Âu. Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Nước Pháp lại xuống đường — và lần này, những người biểu tình không chỉ phản đối một dự luật hay một mức giá, mà đang chất vấn cả cách xã hội chia sẻ gánh nặng giữa các thế hệ.

Theo Channel NewsAsia, Pháp đối mặt với thêm nhiều cuộc tuần hành vào thứ Bảy (14/11), khi người biểu tình bày tỏ sự bức xúc từ lạm phát tới việc phản đối một dự luật cảnh sát mới. Nền kinh tế lớn thứ hai của EU đã chìm trong các vụ phong tỏa trường trung học và biểu tình vì chi phí sinh hoạt hơn một tháng nay, trước thềm cuộc bầu cử tổng thống vào năm sau mà phe cực hữu coi là cơ hội tốt nhất để giành quyền lực.

Trên bàn cờ châu Âu, nước cờ khó nhất không nằm ở Paris hay Madrid, mà nằm ở phép tính không thể tránh: mỗi đồng chi cho người già là một đồng lấy đi từ người trẻ — và ngược lại.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Tại thủ đô, phong trào Áo Vàng sẽ cùng học sinh trung học, công đoàn và các nhà hoạt động đấu tranh cho quyền trẻ em hoặc phản đối dự luật trao thêm quyền bảo vệ cho cảnh sát khi sử dụng vũ khí. “Xã hội đang trong tình trạng tồi tệ”, bà Claire Bourdille, thành viên một tập thể chống bạo lực đối với trẻ em và thanh thiếu niên, nói. Dự luật cảnh sát là điểm nóng mới nhất: nó sẽ trao cho cảnh sát sử dụng vũ khí một giả định về quyền tự vệ chính đáng. Những người ủng hộ — trong đó có đảng cực hữu Tập hợp Quốc gia (National Rally) của ứng viên tổng thống Marine Le Pen — nói điều này là cần thiết để cảnh sát không bị mặc định nghi ngờ đã dùng vũ lực quá mức. Nhưng các nhà hoạt động gọi dự luật là “giấy phép giết người”, cho rằng nó sẽ khiến việc buộc lực lượng an ninh phải chịu trách nhiệm càng khó hơn ở một đất nước mà hầu hết các vụ cáo buộc cảnh sát tàn bạo hiếm khi ra tới tòa án hình sự.

Khoảng 146.000 người đã tham gia biểu tình trên khắp nước Pháp vào thứ Bảy tuần trước, theo chính quyền — thấp hơn nhiều so với các cuối tuần trước đó. Cuộc biểu tình lớn nhất trong những tuần gần đây diễn ra trong cuộc đình công do công đoàn dẫn đầu hôm thứ Năm tuần trước, khi hơn nửa triệu người xuống đường trên toàn quốc, theo số liệu chính thức.

Đằng sau làn sóng biểu tình ở Pháp là một câu hỏi lớn hơn đang bao trùm cả châu Âu, theo The New York Times: khi người châu Âu sống lâu hơn, liệu nhu cầu của người trẻ có nên bị lu mờ bởi lương hưu của cha mẹ và ông bà họ — khoản chi thường là lớn nhất trong ngân sách quốc gia? “Đó là một cuộc xung đột thế hệ”, ông Jorge Galindo, giám đốc tổ chức tư vấn độc lập EsadeEcPol ở Tây Ban Nha, nhận định. Chỉ 38% người từ 15 tới 30 tuổi tin rằng các nhà hoạch định chính sách có cân nhắc hệ quả dài hạn của quyết định của họ, theo một khảo sát gần đây của EU. Nhiều nước đã thử điều chỉnh từng chút công thức lương hưu: nâng dần tuổi hưởng — từ 65 lên 67 chẳng hạn — thay vì cắt số tiền mỗi người nhận, và Đan Mạch dự định nâng tuổi này lên 70 vào năm 2040. Khi Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thử nâng tuổi nghỉ hưu của Pháp từ 62 lên 64 vào năm 2023, làn sóng phản đối dữ dội đã khiến chính phủ cuối cùng phải đóng băng biện pháp này.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trên bàn cờ châu Âu, nước cờ khó nhất không nằm ở Paris hay Madrid, mà nằm ở phép tính không thể tránh: mỗi đồng chi cho người già là một đồng lấy đi từ người trẻ — và ngược lại. Người trẻ Pháp phong tỏa trường học vì trường xuống cấp, người trẻ Tây Ban Nha ở tầng hầm vì không mua nổi nhà, trong khi ông bà của họ nhận lương hưu cao hơn cả lương của con cháu. Không đảng phái nào dám cắt quyền lợi của nhóm cử tri trung thành nhất là người về hưu, và cũng không đảng phái nào dám bỏ qua cơn giận của người trẻ.

Với Việt Nam, ván cờ này soi thẳng vào chính chúng ta: dân số Việt Nam đang già đi nhanh, quỹ bảo hiểm xã hội và lương hưu cũng sẽ phải đối mặt với cùng phép tính khó — chi cho người già hay đầu tư cho người trẻ, cho giáo dục và việc làm? Theo quý vị, khi ngân sách không đủ cho cả hai — thì nên ưu tiên người đã đóng góp cả đời, hay người sẽ gánh vác tương lai? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.