Google dọa cắt Search nếu trường học chặn AI: phụ huynh Mỹ gọi là “tống tiền”
Google thông báo trường nào chặn công cụ AI của hãng sẽ mất luôn quyền dùng Google Search — và phụ huynh, giáo viên khắp nước Mỹ đang phản đối dữ dội.

Phụ huynh và giáo viên trên khắp nước Mỹ đang chỉ trích thông báo của Google rằng trường học chọn chặn công cụ AI có thể mất luôn quyền truy cập Google Search. Tuần trước, Google công bố một loạt công cụ AI mới cho trường học, kèm tùy chọn cho phép giáo viên và quản trị viên hạn chế việc sử dụng chúng — nhưng trường nào chặn công cụ AI của Google thì cũng mất luôn công cụ tìm kiếm của hãng. “Chúng tôi tin rằng trường học nên có quyền kiểm soát AI trong lớp học của mình,” ông Chris Phillips, phó chủ tịch phụ trách giáo dục của Google, nói. “Quyền truy cập các sản phẩm này sẽ hoàn toàn tắt đối với tài khoản học sinh K-12 cho tới khi quản trị viên nhà trường bật lên một cách rõ ràng.”
Nhiều phụ huynh và giáo viên bày tỏ lo ngại với The Guardian rằng AI có thể làm suy yếu kỹ năng tư duy phản biện của học sinh, cùng với ảnh hưởng ngày càng lớn của các hãng công nghệ lớn trong giáo dục. Cô Jen Atay, giáo viên 51 tuổi ở Hawaii, chỉ trích: “Khi phần mềm là miễn phí, thì chính bạn là sản phẩm, và việc Google thử nghiệm hay phát triển AI với trẻ vị thành niên là không phù hợp.” Một người cha 44 tuổi ở Amissville, bang Virginia, nói ông lo “AI sẽ làm suy yếu khả năng tư duy phản biện của con người”, và gọi thẳng: “Mối đe dọa này của Google chẳng khác gì tống tiền.” Bà Eyla Whitemoon, một bà mẹ và nhà giáo dục ở Kernville, bang California, nói Google và Meta “đã tạo ra sự phụ thuộc giả tạo” với trường công, rồi “khiến xã hội nghiện sản phẩm của họ rồi giờ tăng giá nguồn cung”.
Trên bàn cờ giáo dục, nước cờ của Google là kiểu “mua một tặng một” ngược đời: muốn chặn AI thì phải trả giá bằng cả công cụ tìm kiếm.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Không ít người đặt câu hỏi vì sao trường học phải phụ thuộc vào Google. Một giáo viên 64 tuổi ở Ann Arbor, bang Michigan, nói: “Có những công cụ tìm kiếm thay thế cho Google và giờ đây chúng tôi sẽ chuyển sang dùng chúng.” Một bà mẹ 84 tuổi ở Maryland nói: “Trường học nên bảo Google cút đi và cho trẻ dùng DuckDuckGo hay một công cụ tìm kiếm khác… Không có thứ gì Google cung cấp mà không có nguồn khác thay thế được.” Chị Rachel Dominguez, phụ huynh 42 tuổi ở Minneapolis, gợi ý trường học dùng cơ sở dữ liệu học thuật thay vì Google Search: “Có lẽ tốt hơn là trẻ học cách dùng các cơ sở dữ liệu như Academic Search Premier, JSTOR và arXiv. Hầu hết các học khu đều có đăng ký các dịch vụ này.” Tuy vậy, không phải ai cũng tin chặn AI là đáp án. Một giáo viên công nghệ 67 tuổi ở Texas nói: “Tôi không đổ lỗi cho Google. AI sẽ không biến mất. Trường học cần dạy cách dùng AI đúng cách, chứ không phải chặn nó.” Một cư dân California đồng tình: “Google Search đã tồn tại từ thập niên 90 và thật điên rồ khi họ gỡ bỏ hoàn toàn nó thay vì chỉ gỡ Gemini.”
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ giáo dục, nước cờ của Google là kiểu “mua một tặng một” ngược đời: muốn chặn AI thì phải trả giá bằng cả công cụ tìm kiếm. Đó là cách một gã khổng lồ công nghệ nhắc hệ thống giáo dục Mỹ rằng mình đã trở nên không thể thiếu tới mức nào — trường học có thể ghét AI, nhưng không thể sống thiếu Search. Và chính sự phụ thuộc đó mới là điều khiến phụ huynh phẫn nộ nhất.
Với Việt Nam, câu chuyện này soi thẳng vào ví tiền và lớp học của chính chúng ta. Rất nhiều trường học Việt đang dùng miễn phí bộ công cụ của Google — từ Gmail, Drive tới Classroom — và học sinh Việt tra cứu bài vở bằng Google Search mỗi ngày. Nếu một ngày Google cũng áp điều kiện tương tự ở Việt Nam, trường học Việt sẽ xoay xở ra sao? Bài học từ các phụ huynh Mỹ là đừng để sự tiện lợi miễn phí biến thành sự phụ thuộc không lối thoát.
Theo quý vị, Google gắn Search với AI là cách giúp trường học quản lý công nghệ tốt hơn, hay là đòn ép buộc để không trường nào dám nói không với AI của họ? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


