TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Công nghệ

AO3 trở lại sau hơn 2 tuần 'sự cố an ninh': 12 triệu độc giả ùa về cùng lúc

Kho lưu trữ fanfiction lớn nhất thế giới — gần 19 triệu tác phẩm, vận hành hoàn toàn bằng tình nguyện viên — đã hoạt động trở lại sớm hơn dự kiến, dù vẫn từ chối tiết lộ chuyện gì đã xảy ra và khuyên người dùng đổi mật khẩu.

Minh họa: cuốn sách khổng lồ phát sáng trên laptop, độc giả trẻ đọc truyện trong thư viện, ổ khóa và khiên bảo mật
AO3 trở lại sau hơn 2 tuần 'sự cố an ninh': 12 triệu độc giả ùa về cùng lúc Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Đó là một thư viện gần 19 triệu tác phẩm — gấp hơn hai lần số tài liệu lưu hành của Thư viện Công cộng New York — nên khi nó bị đánh sập trong một 'sự cố an ninh' hơn hai tuần trước, 12 triệu người dùng của nó đã bàng hoàng. Nhưng hôm Chủ nhật, kho lưu trữ truyện fanfiction AO3, viết tắt của Archive of Our Own, phần lớn đã hoạt động trở lại, sớm hơn dự kiến, với một số tính năng — như nhập tác phẩm từ bên ngoài — tạm thời bị tắt để trang có thể quay lại sớm hơn.

Những tình nguyện viên điều hành trang này đã nhanh chóng trấn an cộng đồng khổng lồ của họ rằng không có dữ liệu nào — đặc biệt là tất cả các tác phẩm — bị mất, và trang sẽ được khôi phục trong bốn tuần. Các tác phẩm trên kho lưu trữ phi lợi nhuận, phi thương mại này lấy cảm hứng từ sách, phim và cả người nổi tiếng, như các thành viên của nhóm nhạc K-pop. Trang do Tổ chức vì các Tác phẩm Chuyển đổi (Organization for Transformative Works) vận hành, hoàn toàn bằng tình nguyện viên.

Trên bàn cờ internet, AO3 là một nước cờ lạ: một 'thư viện' gần 19 triệu tác phẩm, phục vụ 12 triệu người, không quảng cáo, không thu phí, không ông chủ — chỉ có tình nguyện viên và niềm tin rằng câu chuyện…

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

'Mức độ phản ứng cho thấy fanfiction đã ăn sâu vào đời sống của chúng ta đến mức nào', Dana Bryce, nhà văn và nhà bình luận văn hóa tại Toronto, nói hôm Chủ nhật. 'Vụ sập của AO3 cho thấy kể chuyện có sự tham gia giờ đã gắn chặt với đời sống văn hóa thường nhật ra sao. Và sự vắng mặt của nó khiến tầm quan trọng của mối quan hệ đó trở nên rõ ràng.'

AO3 cho biết hôm Chủ nhật rằng họ sẽ không tiết lộ chuyện gì đã xảy ra với trang, chỉ gọi vụ việc là một 'sự cố an ninh'. Họ nói sẽ không chia sẻ chi tiết về các biện pháp khắc phục đang triển khai, nhưng cho biết đang tham vấn một công ty an ninh. Trang khuyên người dùng đổi mật khẩu, đồng thời lưu ý rằng 'chúng tôi không có lý do gì để tin rằng cơ sở dữ liệu người dùng đã bị xâm phạm'.

Lượng truy cập hôm Chủ nhật lớn đến mức một số người dùng gặp chậm trễ khi tải trang. 'Đây là biện pháp có chủ đích để giúp quản lý lưu lượng truy cập', AO3 cho biết. Bà Bryce không ngạc nhiên trước phản ứng của độc giả, gọi AO3 là 'một kho lưu trữ văn hóa tập thể' — 'một bản ghi sống động về những mong muốn và gắn bó không ngừng thay đổi của khán giả'.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trên bàn cờ internet, AO3 là một nước cờ lạ: một 'thư viện' gần 19 triệu tác phẩm, phục vụ 12 triệu người, không quảng cáo, không thu phí, không ông chủ — chỉ có tình nguyện viên và niềm tin rằng câu chuyện thuộc về tất cả mọi người. Khi nó sập, không ai mất tiền, nhưng hàng triệu người mất đi một phần đời sống tinh thần — và sự ùa về trong ngày trở lại cho thấy trên mạng, thứ quý giá nhất không phải là thuật toán, mà là cộng đồng.

Với Việt Nam, ván cờ này gợi nhớ đến chính cộng đồng viết lách của chúng ta: hàng triệu bạn trẻ Việt đọc và viết fanfiction, truyện ngôn tình, truyện đam mỹ trên các nền tảng mỗi đêm — và cũng từng chứng kiến những kho truyện quen thuộc biến mất chỉ sau một đêm vì sự cố, vì bản quyền, vì kiểm duyệt. Khi một kho lưu trữ sống nhờ tình nguyện viên còn đứng vững được trước sự cố an ninh, câu hỏi đặt ra là: chúng ta đã làm gì để bảo vệ những 'thư viện' của chính mình? Theo quý vị, giữa một internet ngày càng thương mại hóa, còn chỗ đứng nào cho những kho tàng miễn phí, phi lợi nhuận như AO3? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.