Estonia đóng toàn bộ cửa khẩu với Nga từ 1/12 sau vụ tấn công hãng drone nghi do GRU chỉ đạo
8 người bị bắt trong vụ mưu toan đốt phá hãng drone Threod Systems; Tallinn nói vụ việc do tình báo quân sự Nga ra lệnh — và đây là vụ thứ hai nhắm vào ngành quốc phòng Estonia chỉ trong vài tháng.

Estonia sẽ đóng toàn bộ cửa khẩu biên giới với Nga từ ngày 1/12, sau vụ mưu toan tấn công một hãng sản xuất drone vào cuối tuần mà Tallinn cho là do tình báo quân sự Nga GRU ra lệnh. Đây là lần thứ hai trong vài tháng một công ty quốc phòng Estonia bị nhắm tới — và lần này, Tallinn quyết định trả đũa bằng một nước cờ biên giới.
Sáng thứ Bảy, 8 người đã bị bắt trong vụ mưu toan tấn công Threod Systems, công ty quốc phòng chuyên sản xuất drone tấn công tầm xa và drone trinh sát. Theo cơ quan an ninh nội địa Estonia (Kapo), vụ tấn công được thực hiện 'với mục đích gây nổ và đốt cháy tòa nhà'. Đội an ninh của công ty đã kịp phản ứng nên không có thương vong hay thiệt hại nào. Nhà chức trách đã đề nghị tòa án cho giữ 5 trong số những người bị bắt trong thời gian điều tra, theo đài truyền hình công ERR. Estonia hiện có ba cửa khẩu với Nga — Narva ở phía bắc, Koidula và Luhamaa ở phía nam — và nhà chức trách chưa nói rõ lệnh đóng cửa sẽ kéo dài bao lâu.
Trên bàn cờ châu Âu, Estonia vừa đi một nước cờ bất đối xứng đúng nghĩa: không đáp trả bằng một vụ tấn công tương tự, mà đóng sập cánh cửa biên giới — biến biên giới thành vũ khí.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Thủ tướng Kristen Michal nói việc đóng cửa biên giới là cần thiết để giảm nguy cơ xảy ra thêm các vụ tấn công và 'gửi một thông điệp rõ ràng rằng các cuộc tấn công vào ngành công nghiệp quốc phòng và năng lực quốc phòng của Estonia' là không thể chấp nhận được. Ông gắn vụ việc với sự ủng hộ liên tục của Estonia dành cho Ukraine: 'Mục tiêu của Nga là khiến chúng ta sợ hãi, khiến chúng ta do dự và làm suy yếu sự ủng hộ của chúng ta dành cho Ukraine. Phản ứng của Estonia là ngược lại.' Ngoại trưởng Margus Tsahkna cũng cảnh báo: 'Nga phải hiểu rằng hành động thù địch nhằm vào Estonia sẽ phải trả giá.' Ông nói thêm việc đóng cửa khẩu sẽ 'giảm khả năng của Nga trong việc tiến hành các hoạt động thù địch ở Estonia và tăng cường nỗ lực ngăn chặn lách trừng phạt', theo Al Jazeera.
Đây là vụ mưu toan tấn công thứ hai nhằm vào một công ty quốc phòng Estonia mà nhà chức trách quy cho Nga, sau vụ đốt phá ở Milrem Robotics hồi tháng 8. Tháng 9, Kapo nói họ tin chắc vụ đó là 'một cuộc tấn công có chủ đích và được lên kế hoạch trước, thực hiện thay mặt cho các cơ quan đặc nhiệm Nga', và nó khớp với mô hình các vụ tấn công của Nga nhắm vào các công ty quốc phòng và drone — đặc biệt là những công ty có liên hệ với Ukraine. Khi đó Estonia đã triệu tập đại biện lâm thời của Nga, nhưng Điện Kremlin phủ nhận mọi liên quan, gọi cáo buộc là 'vô căn cứ' và 'thiếu suy nghĩ'.
Bộ trưởng Nội vụ Latvia Janis Dombrava cho biết một số 'công dân và người không có quốc tịch Latvia' nằm trong số những người bị bắt. Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Quốc hội Estonia Marko Mihkelson nói với Al Jazeera rằng 'Nga đang tiến hành một cuộc chiến tranh bóng tối để chia rẽ châu Âu và phá hoại sự ủng hộ dành cho Ukraine' và các nước châu Âu phải đáp trả bằng 'các biện pháp bất đối xứng của riêng mình' — đóng cửa biên giới với Nga là một biện pháp như vậy. Phía Nga bác bỏ: người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova nói với hãng Tass rằng kế hoạch này 'phù hợp với một đợt bùng phát khác của chứng sợ Nga hung hăng và không kiềm chế'.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ châu Âu, Estonia vừa đi một nước cờ bất đối xứng đúng nghĩa: không đáp trả bằng một vụ tấn công tương tự, mà đóng sập cánh cửa biên giới — biến biên giới thành vũ khí. Nước cờ này gửi hai thông điệp cùng lúc: với Moskva, rằng mỗi vụ phá hoại sẽ phải trả giá bằng một cánh cửa đóng lại; với các đồng minh, rằng một nước nhỏ 1,3 triệu dân vẫn có thể đáp trả một cường quốc mà không cần bắn một phát súng nào.
Với Việt Nam, ván cờ này đáng suy ngẫm ở một góc khác: một quốc gia nhỏ, nằm sát một cường quốc, bảo vệ ngành công nghiệp quốc phòng của mình như thế nào — bằng cảnh báo sớm cho doanh nghiệp, bằng phối hợp an ninh với láng giềng, và bằng việc sẵn sàng trả giá kinh tế để giữ vững lập trường. Khi một nước nhỏ dám đóng cửa với một nước lớn, câu hỏi không phải là ai thiệt hơn — mà là ai sợ hãi trước. Theo quý vị, trước một 'cuộc chiến tranh bóng tối' không tuyên bố, một nước nhỏ nên đáp trả bằng ngoại giao, bằng biên giới — hay bằng cả hai? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.

