Loạt sự cố công nghệ dồn dập: Microsoft, hàng không Mỹ, ngân hàng cùng sập — Rubio khẳng định “không có bằng chứng bị tấn công”
Trong vòng một tuần, Microsoft sập mạng, máy bay Mỹ nằm đất nhiều giờ, ngân hàng chập chờn, cả hệ thống liên lạc mật của NSA cũng trục trặc — và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phải lên tiếng: nước Mỹ “không bị tấn công có hệ thống”.

Trong vòng một tuần, nước Mỹ chứng kiến một chuỗi sự cố công nghệ dồn dập tới mức khó tin: một sự cố lớn của Microsoft, một trục trặc kỹ thuật khiến toàn bộ chuyến bay nội địa Mỹ bị đình trệ nhiều giờ, sự cố với hệ thống liên lạc nội bộ của Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA), cùng sự cố ở các ngân hàng lớn nhất nước Mỹ và một lỗ hổng nghiêm trọng trong một ngôn ngữ lập trình phổ biến, theo BBC. Các sự cố này là riêng biệt — nhưng việc chúng xảy ra san sát nhau khiến nhiều người tự hỏi liệu chúng có liên hệ với nhau hay không.
Theo BBC, phần lớn sự cố bắt nguồn từ những lần cập nhật hoặc lắp đặt gặp trục trặc. Một đợt nâng cấp mạng của Microsoft khiến máy chủ quá tải và sập. Việc nâng cấp mạng lưới cũ kỹ cũng là nguyên nhân khiến hàng nghìn chuyến bay Mỹ bị hoãn cuối tuần qua — đợt “cấm bay” dài nhất kể từ vụ 11/9, theo The Guardian. Sự cố với hệ thống liên lạc nội bộ của NSA, cũng như iCloud và Apple Pay, đều bị đổ lỗi cho trục trặc trong quá trình cập nhật hệ thống. Gián đoạn thanh toán ở các ngân hàng Mỹ được cho là do một “lỗi phần mềm” của JP Morgan Chase — ngân hàng khẳng định đây không phải sự cố an ninh mạng.
Nước cờ đáng sợ nhất ở đây không phải là một kẻ tấn công bí ẩn, mà là sự thật trần trụi: hạ tầng công nghệ của cả thế giới đang đứng trên vài cái tên — Microsoft, Amazon, Google — và trên những đoạn dây đồng cũ kỹ đang…
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Nhưng một số vấn đề gần đây thực sự liên quan tới an ninh mạng — và vai trò của AI trong đó. Các nhà nghiên cứu tại công ty Calif đã dùng AI để phát hiện lỗ hổng trong Java, ngôn ngữ lập trình phổ biến thứ ba thế giới, được 90% công ty Fortune 500 dùng, theo The Guardian. Lỗ hổng này có thể cho phép tin tặc thực thi mã từ xa. Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện lỗi tương tự trong PHP, và nhà nghiên cứu Scott Helme phát hiện mã độc trong Optimizely — nền tảng được nhiều công ty lớn nhất thế giới dùng — qua đó tin tặc đã đánh cắp khoảng 7.000 USD tiền mã hóa trước khi bị phát hiện, theo BBC. Kể từ tháng 4, khi startup Anthropic ra mắt mô hình Mythos có khả năng phát hiện lỗi IT, số lỗ hổng mà các công ty công nghệ lớn tìm ra đã tăng gấp 8 lần, theo The Guardian.
Ngoại trưởng Marco Rubio khẳng định dứt khoát: “Chúng tôi không có bằng chứng nào, hay bất kỳ lý do nào để tin rằng bất kỳ sự cố riêng lẻ nào trong số này có liên quan tới các đối tượng xấu, tin tặc, tội phạm, một quốc gia khác, hay bất kỳ thế lực thù địch nào”, theo The Guardian. “Chúng ta không bị tấn công có hệ thống”, ông nói. Giám đốc Tình báo Quốc gia Jay Clayton giải thích các sự cố do nâng cấp an ninh — như vá lỗ hổng PHP — kéo dài hơn dự kiến hoặc gặp trục trặc. Tổng thống Donald Trump, khi được hỏi tại Manila hôm thứ Ba, đáp gọn: “Đó là cuộc sống. Khi anh lớn mạnh và có nhiều tiền, những chuyện như vậy xảy ra. Không sao cả.”
Chuỗi sự cố bắt đầu từ thứ Năm tuần trước, khi email và các công cụ khác của Microsoft sập, ảnh hưởng tới hàng triệu người lao động, theo The Guardian. Tới thứ Hai, khách hàng của nhiều tổ chức tài chính lớn và dịch vụ chuyển tiền Zelle báo cáo khó truy cập tài khoản trực tuyến. Trung tâm An ninh Mạng Quốc gia Anh kêu gọi các tổ chức cập nhật hệ thống; nhà chức trách Mỹ và Hàn Quốc cũng thúc giục người dùng Java cài bản vá.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Nước cờ đáng sợ nhất ở đây không phải là một kẻ tấn công bí ẩn, mà là sự thật trần trụi: hạ tầng công nghệ của cả thế giới đang đứng trên vài cái tên — Microsoft, Amazon, Google — và trên những đoạn dây đồng cũ kỹ đang được thay bằng cáp quang, trên một lập trình viên tình nguyện vá lỗi PHP cho cả hành tinh. AI vừa là người hùng tìm ra lỗ hổng trước kẻ xấu, vừa là áp lực khiến hệ thống vốn đã mong manh càng thêm quá tải.
Với Việt Nam, bài học này chạm thẳng vào ví tiền và công việc hằng ngày: ngân hàng, bệnh viện, trường học, hãng hàng không — tất cả đều chạy trên cùng một hạ tầng toàn cầu ấy. Một lần cập nhật lỗi ở bên kia bán cầu cũng đủ làm chậm một giao dịch ở Sài Gòn. Câu hỏi không phải là liệu sự cố có xảy ra, mà là khi nó xảy ra, doanh nghiệp Việt đã có phương án dự phòng hay chưa. Theo quý vị, Việt Nam nên đặt cược vào một nhà cung cấp lớn cho rẻ — hay chia rủi ro ra nhiều nơi để không bao giờ “sập cùng một lúc”? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


