TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Quốc tế

Trump – Tập – Putin ra “tuyên bố hòa bình” sau thượng đỉnh tay ba lịch sử: không nhắc chiến tranh Ukraine, Iran

Ba nhà lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga đã gặp nhau 90 phút ở Thâm Quyến và công bố “tuyên bố chung về hòa bình” — nhưng văn bản không nhắc tới chiến tranh Ukraine hay xung đột Iran, và cũng không đưa ra kế hoạch cắt giảm vũ khí hạt nhân nào.

Minh họa: ba nhà lãnh đạo Trump, Tập Cận Bình và Putin bắt tay tại Thâm Quyến, cờ ba nước và chim bồ câu hòa bình
Trump – Tập – Putin ra “tuyên bố hòa bình” sau thượng đỉnh tay ba lịch sử: không nhắc chiến tranh Ukraine, Iran Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Lần đầu tiên trong lịch sử, lãnh đạo ba cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới ngồi cùng một bàn — và rời bàn với một tờ “tuyên bố hòa bình”. Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã gặp nhau khoảng 90 phút hôm thứ Năm (19/11) tại Thâm Quyến, bên lề APEC, rồi công bố tuyên bố chung, theo The Guardian, BBC và CNA.

Trong tuyên bố, ba nhà lãnh đạo khẳng định “chiến tranh hạt nhân không thể thắng và không bao giờ được đánh”, cam kết cải cách Liên Hợp Quốc, tăng cung dầu mỏ và bảo vệ quyền miễn trừ của quan chức nhà nước trước các tòa án quốc tế. Văn bản cũng nêu rõ Tòa án Hình sự Quốc tế và các thể chế tương tự “không được lạm dụng thẩm quyền”. Nhưng điều gây chú ý nhất là những gì tuyên bố không nói: không một chữ về chiến tranh Ukraine — cuộc chiến do Nga phát động — cũng không nhắc tới xung đột của Mỹ với Iran.

Ván cờ Thâm Quyến cho thấy nghệ thuật ngoại giao của Tổng thống thứ 47: ông không cần hiệp ước — chỉ cần bức ảnh ba nhà lãnh đạo cùng bàn, tờ tuyên bố có chữ “hòa bình” và câu “12 trên thang 10”.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Tuyên bố cũng không đưa ra kế hoạch đàm phán kiểm soát vũ khí mà Trump theo đuổi từ nhiệm kỳ đầu, cũng không có khung thời gian cho đối thoại giảm rủi ro hạt nhân. Trung Quốc lâu nay từ chối đàm phán cắt giảm tay ba với lý do kho vũ khí của họ nhỏ hơn nhiều so với Mỹ và Nga. Ông Tập kêu gọi vũ khí hạt nhân phải “bị cấm hoàn toàn và tiêu hủy dần theo thời gian để thế giới không còn vũ khí hạt nhân”. Ông Putin thừa nhận tuyên bố “không đặt ra mục tiêu tham vọng” và không ai bị ép tuân thủ — nhưng bác bỏ ý kiến thượng đỉnh chỉ là “chụp ảnh”, khẳng định đây là “công việc hợp tác nghiêm túc”.

Tại cuộc gặp, Trump chào ông Putin là “bạn tôi” và nhận cái ôm từ ông Tập. “Chúng ta thực sự đang làm nên lịch sử,” Trump nói khi mở đầu cuộc gặp. “Không có hòa bình nào được tạo ra bằng cách từ chối cơ hội đối thoại.” Sau đó, ông nói với đài NBC rằng cuộc gặp “diễn ra tuyệt vời” và chấm “12 trên thang 10”. Trên chuyên cơ về Washington, ông gọi đây là “chuyến đi vĩ đại và có hệ quả lớn” và sẽ họp báo vào thứ Sáu tại Nhà Trắng.

Tuyên bố khép lại chuyến công du châu Á ba ngày của Trump — chuyến đi mà theo CNA mang lại “ít thắng lợi cụ thể”. Thay vào đó, chuyến đi làm dấy lên câu hỏi trong giới đồng minh Mỹ về quan hệ ngày càng thân thiết của Trump với ông Tập và ông Putin. Giới chuyên gia tỏ ra hoài nghi: bà Patricia Kim (Viện Brookings) nói “thử thách thực sự sẽ là liệu ba nước có thực hiện cam kết thảo luận về giảm rủi ro hạt nhân hay không”. Còn giáo sư William Hurst (Đại học Cambridge): “Nhìn chung, dường như rất ít nội dung thực chất đã đạt được… Thượng đỉnh này dường như tất cả chỉ là biểu tượng và giá trị uy tín.”

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Ván cờ Thâm Quyến cho thấy nghệ thuật ngoại giao của Tổng thống thứ 47: ông không cần hiệp ước — chỉ cần bức ảnh ba nhà lãnh đạo cùng bàn, tờ tuyên bố có chữ “hòa bình” và câu “12 trên thang 10”. Với Trump, đó là chiến thắng: tổng thống Mỹ đầu tiên đưa Tập và Putin vào cùng khung hình. Với ông Tập, đó là sân khấu để Trung Quốc chứng minh mình là trung tâm trật tự mới. Với ông Putin, đó là vé trở lại bàn cường quốc sau nhiều năm bị cô lập.

Với Việt Nam, ván cờ tay ba này không xa xôi. Khi ba cường quốc cùng cam kết tăng cung dầu mỏ, giá dầu có thể hạ nhiệt — và giá xăng, cước vận tải, giá hàng hóa của doanh nghiệp Việt đều thở phào theo. Khi họ cùng nói về cải cách Liên Hợp Quốc, đó là tín hiệu về trật tự mà nước nhỏ như Việt Nam sẽ phải thích ứng: luật chơi có thể được viết lại bởi ba người ở Thâm Quyến, còn Việt Nam phải khéo đi dây để bảo vệ Biển Đông, xuất khẩu và ví tiền. Theo quý vị, tuyên bố này là bước đầu của trật tự mới — hay chỉ là bức ảnh đẹp mang về khoe với cử tri nhà mình? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.