TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Quốc tế

Iran siết chặt an ninh trong nước, đề xuất đàm phán 2 ngày: ván cờ Mỹ–Iran tới nước quyết định

Tehran vừa hành quyết 3 người biểu tình, vừa đưa ra đề xuất nối lại đàm phán chỉ trong 2 ngày — trong khi ông Trump gặp thủ tướng Qatar tại Nhà Trắng và nói Mỹ “rất khó” tấn công trở lại nếu có một thỏa thuận đủ mạnh.

Minh họa: sĩ quan an ninh Iran, bàn đàm phán, tàu sân bay và biểu tượng uranium
Iran siết chặt an ninh trong nước, đề xuất đàm phán 2 ngày: ván cờ Mỹ–Iran tới nước quyết định. Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Tehran đang chơi hai nước cờ. Giữa lúc chiến sự với Mỹ và Israel vẫn tiếp diễn và nguy cơ một đợt tấn công mới đang treo lơ lửng, chính quyền Iran siết chặt an ninh trong nước, vừa thúc giục Washington ngồi lại bàn đàm phán chỉ trong vòng 2 ngày.

Theo Al Jazeera, bộ máy an ninh Iran đang báo động cao. Người dân được cảnh báo sẽ nhận án nặng nếu biểu tình, còn việc kiểm soát không gian công cộng được thắt lại sau nhiều tháng nới lỏng quy định ăn mặc. Hôm 30/10, hàng trăm người trẻ mừng Halloween trên phố Iranshahr ở Tehran thì bị an ninh mặc thường phục giải tán, nhiều quán cà phê bị đóng cửa. Từ đó, chính quyền dựng các trạm ủng hộ chính phủ ngay trên con phố này.

Cả hai bên đều đang đánh cược bằng thời gian.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Đòn siết mạnh nhất vừa giáng xuống hôm Chủ nhật: cơ quan tư pháp Iran cho biết 3 thanh niên bị bắt trong các cuộc biểu tình tháng 1 đã bị hành quyết vì cáo buộc tấn công và phá hoại tài sản công để phục vụ Mỹ và Israel. Theo BBC dẫn hãng Tasnim, 3 người là Hassan Dioband, Hamid Kazemi và Reza Zanganeh, bị cáo buộc ném bom xăng, lựu đạn, dùng vũ khí và đốt phá cơ sở công cộng ở thành phố Karaj, trong đó có một trạm biến áp gây mất điện nhiều khu vực. Dioband bị bắt ngày 11/1. Tổ chức Hengaw tại Na Uy cho biết năm nay Iran đã hành quyết ít nhất 79 tù nhân chính trị hoặc tôn giáo, trong đó có 40 người bị bắt trong các cuộc biểu tình tháng 1. Một phái đoàn Liên Hợp Quốc kết luận giới chức Iran đã phạm tội ác chống lại nhân loại trong đợt trấn áp mà các nhóm nhân quyền cho là đã giết chết hàng nghìn người; chính quyền Iran báo cáo hơn 3.000 người chết.

Song song với bàn tay sắt, Tehran đang đẩy mạnh ngoại giao. Iran bảo vệ đề xuất nối lại đàm phán chỉ trong 2 ngày — rút ngắn từ đề xuất 7 ngày trước đó — với điều kiện Washington dỡ bỏ trừng phạt, chấm dứt phong tỏa hải quân và kết thúc chiến tranh trên mọi mặt trận. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei gọi đó là đề xuất hợp lý nhất trên bàn. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đáp rằng một số điều kiện của Iran “không chỉ không thể chấp nhận, mà còn quá đáng, lố bịch và thực sự không thực tế”, đồng thời gọi cuộc chiến là “không được lòng dân nhưng cần thiết”.

Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani — trung gian giữa Washington và Tehran — dự kiến gặp Tổng thống Donald Trump tại Nhà Trắng hôm thứ Hai. Iran đã gửi cho Mỹ một đề xuất hạt nhân và hòa bình mới qua trung gian Qatar hôm thứ Năm, và Washington đang xem xét. Theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, Iran đang sở hữu 440,9 kg uranium làm giàu tới 60% — gần mức 90% dùng cho vũ khí. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo Tehran sẽ “trút cơn thịnh nộ” nếu Mỹ nối lại tấn công, và “đề xuất 2 ngày vẫn còn hiệu lực”. Ông Trump cho biết Washington đã xác định thêm các mục tiêu ở Iran, trong đó có 38 cây cầu, và 3 tàu sân bay “đã sẵn sàng, nạp đạn đầy đủ” — nhưng Mỹ “rất khó” tấn công trở lại nếu có “một thỏa thuận mạnh”. Quân đội Mỹ đã tấn công giới hạn nhằm vào Iran ít nhất 2 lần trong tuần qua, và hôm thứ Bảy đã bắn vô hiệu hóa một tàu thương mại mà Washington cho là đang tìm cách phá vỡ phong tỏa. Vệ binh Cách mạng Iran đáp trả rằng nếu “kẻ thù phạm sai lầm, phản ứng của Iran sẽ tàn khốc và nghiêm khắc”.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Cả hai bên đều đang đánh cược bằng thời gian. Tehran siết chặt trong nước để không ai dám lợi dụng chiến tranh mà nổi dậy, đồng thời đưa ra đề xuất 2 ngày để ép Washington phải chọn: đàm phán ngay, hoặc gánh lấy cái giá của một cuộc chiến mà chính cử tri Mỹ cũng không mặn mà. Còn ông Trump, bậc thầy đàm phán, giữ cả hai quân bài: 3 tàu sân bay sẵn sàng khai hỏa và một cánh cửa đàm phán vẫn hé mở.

Với Việt Nam, ván cờ này chạm thẳng tới ví tiền. Eo biển Hormuz là huyết mạch dầu mỏ của thế giới — chỉ cần một cú đánh chặn tàu hay phong tỏa siết thêm, giá dầu rung lắc và giá xăng trong nước rung theo. Bài học từ Tehran rất rõ: một quốc gia càng bị siết chặt từ bên ngoài, bàn tay sắt bên trong càng siết mạnh hơn — và người trả giá đầu tiên luôn là dân thường.

Theo quý vị, đề xuất 2 ngày của Iran là lối thoát thật sự, hay chỉ là nước cờ câu giờ trước đợt tấn công mới? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.