Tòa Tối cao Hàn Quốc hủy án 15 năm tù của cựu Thủ tướng Han: vụ thiết quân luật phải xử lại
Tòa án Tối cao Hàn Quốc vừa hủy bỏ bản án 15 năm tù đối với cựu Thủ tướng Han Duck-soo vì vai trò của ông trong vụ áp đặt thiết quân luật chớp nhoáng hai năm trước, và trả hồ sơ về tòa cấp dưới để xét xử lại.

Vụ thiết quân luật chớp nhoáng làm rung chuyển Hàn Quốc hai năm trước vẫn chưa khép lại. Tòa án Tối cao Hàn Quốc hôm thứ Năm (19/11) đã hủy bỏ bản án 15 năm tù đối với cựu Thủ tướng Han Duck-soo vì vai trò của ông trong vụ việc, và trả hồ sơ về tòa cấp dưới để xét xử lại, theo Al Jazeera và CNA. Đa số thẩm phán cho rằng tòa cấp dưới đã đánh giá thiếu sót về hành động của ông Han trước khi cựu Tổng thống Yoon Suk Yeol ban bố thiết quân luật — đặc biệt là đề xuất triệu tập cuộc họp nội các, vốn có thể đã hợp thức hóa quyết định của tổng thống. Các thẩm phán cho rằng khó có thể khẳng định ông Han có ý định phá hoại Hiến pháp hay không, trong hoàn cảnh khẩn cấp lúc đó.
Tuy nhiên, Tòa Tối cao vẫn đồng ý với tòa phúc thẩm ở một điểm: sau khi thiết quân luật được ban bố, ông Han đã thể hiện ý định “lật đổ trật tự hiến pháp”, thể hiện qua các hành động như tìm chữ ký của các thành viên nội các trên các tài liệu liên quan, theo CNA. Đội đặc nhiệm truy tố vụ án cho biết họ tôn trọng phán quyết của tòa. Tòa án Cấp cao Seoul giờ đây sẽ xét xử lại vụ án dựa trên cách hiểu pháp lý của Tòa Tối cao.
Nước cờ của Tòa Tối cao Hàn Quốc là một nước cờ tinh tế: hủy án nhưng không tha bổng, trả hồ sơ nhưng vẫn giữ lại một nửa tội danh.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Ông Han, 77 tuổi, là một trong nhiều quan chức cấp cao bị kết án vì vụ thiết quân luật ngắn ngủi này. Theo Al Jazeera, ông bị tuyên 23 năm tù hồi tháng Giêng vì hành vi đe dọa “trật tự hiến pháp”, cấu thành tội nổi loạn, rồi tòa phúc thẩm giảm xuống còn 15 năm vào tháng Năm, với lý do ông Han có “hơn 50 năm làm công chức trước khi thiết quân luật được ban bố”. Ông Han phủ nhận mọi cáo buộc, trừ một tội khai man. Ông nói năm ngoái rằng dù hối tiếc vì không ngăn được ông Yoon ban bố thiết quân luật, ông “chưa bao giờ đồng ý với nó hay cố gắng giúp đỡ”.
Cựu Tổng thống Yoon Suk Yeol ban bố thiết quân luật vào tháng 12/2024, nói rằng cần thiết để loại bỏ “các thế lực chống nhà nước” và vượt qua bế tắc chính trị. Lệnh này chỉ kéo dài khoảng sáu giờ, khi các nghị sĩ đối lập vội vã lật ngược quyết định, nhưng đã gây chấn động khắp đất nước vốn được coi là một trong những nền dân chủ kiên cường nhất châu Á. Ông Yoon sau đó bị luận tội và bị Tòa án Hiến pháp bãi nhiệm vào tháng 4/2025; cuộc bầu cử tổng thống hai tháng sau đó đưa ông Lee Jae Myung lên nắm quyền.
Ông Yoon phủ nhận mọi sai phạm, nói rằng mình chỉ thực thi quyền hạn tổng thống. Ông bị kết tội nổi loạn vào tháng Hai và bị tuyên tù chung thân, đã kháng cáo và đang chờ phán quyết, dự kiến vào tháng Giêng. Trong một vụ án riêng cũng trong ngày thứ Năm, Tòa Tối cao đã giữ nguyên bản án bốn năm tù đối với bà Kim Keon Hee, vợ ông Yoon. Bà đã bị giam từ tháng 8/2025, bị kết tội thao túng giao dịch chứng khoán và nhận hối lộ, trong đó có hai túi xách Chanel từ Giáo hội Thống nhất Hàn Quốc.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Nước cờ của Tòa Tối cao Hàn Quốc là một nước cờ tinh tế: hủy án nhưng không tha bổng, trả hồ sơ nhưng vẫn giữ lại một nửa tội danh. Các thẩm phán nói rằng không thể khẳng định ông Han có ý định phá hoại Hiến pháp trước giờ G — nhưng sau giờ G thì có. Đó là cách tòa án giữ thăng bằng trên sợi dây: vừa không để một cựu thủ tướng 77 tuổi với 50 năm làm công chức phải gánh trọn tội cho một quyết định không phải của mình, vừa không để vụ thiết quân luật sáu giờ biến thành chuyện không ai phải chịu trách nhiệm.
Với Việt Nam, ván cờ Seoul là bài học về sức mạnh của thể chế: một tổng thống ban bố thiết quân luật, sáu giờ sau bị Quốc hội lật ngược, vài tháng sau bị bãi nhiệm, rồi bị tù chung thân; một thủ tướng bị tuyên 23 năm, giảm còn 15 năm, rồi lại được xử lại. Không ai đứng trên luật — kể cả người từng nắm quyền cao nhất. Theo quý vị, việc hủy án ông Han là công lý đã thắng — hay chỉ là tòa án đang né tránh một phán quyết dứt khoát về đêm thiết quân luật định mệnh ấy? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.

