Eisenkot tố Netanyahu phát động chiến dịch “phân biệt chủng tộc” chống người Ả Rập Israel
Người được giao lập chính phủ Israel lên án chiến dịch bôi nhọ cộng đồng Ả Rập chiếm 21% dân số, trong lúc ông cần đúng 61 ghế và đang đàm phán với các đảng cực chính thống.

Ván cờ lập chính phủ ở Israel vừa có một nước đi bất ngờ.
Theo The Guardian, ứng cử viên thủ tướng Israel Gadi Eisenkot hôm thứ Sáu (13/11) đã cáo buộc thủ tướng tạm quyền Benjamin Netanyahu kích động một chiến dịch “phân biệt chủng tộc” chống lại cộng đồng thiểu số Ả Rập của đất nước, sau khi ông Netanyahu tìm cách làm mất tính chính danh của các nghị sĩ Ả Rập bằng cách gắn họ với Hamas. Đây là trường hợp hiếm hoi một chính trị gia Do Thái nổi bật lên tiếng bảo vệ người Ả Rập Israel, những người chiếm hơn 20% dân số. “Công dân Ả Rập của Israel là một phần không thể tách rời của câu chuyện Israel,” ông Eisenkot viết trên mạng xã hội X. “Họ đã phải chịu một chiến dịch bôi nhọ mang tính phân biệt chủng tộc và hung hăng, do thủ tướng sắp mãn nhiệm kích động vì mục đích chính trị.”
Trên bàn cờ Israel, nước cờ của Eisenkot là một nước cờ mạo hiểm nhưng tính toán kỹ: ông đang cần từng phiếu để đủ 61 ghế, vậy mà lại chọn đúng lúc này để lên tiếng bảo vệ 21% dân số Ả Rập — nhóm cử tri mà đồng minh…
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Ông Netanyahu và các đồng minh đã nhiều lần chỉ trích các lãnh đạo đảng Ả Rập vì từ chối gọi Hamas là “nhóm khủng bố” sau vụ tấn công ngày 7/10/2023. Tất cả các lãnh đạo đảng Ả Rập đều đã lên án vụ tấn công đó — trong đó chính người Ả Rập Israel cũng nằm trong số những người thiệt mạng. Ông Netanyahu cũng nhiều lần cáo buộc gian lận bầu cử của các đảng đa số Ả Rập, nhưng cơ quan bầu cử đã bác bỏ các cáo buộc này. Ông Netanyahu còn than phiền rằng hai danh sách Ả Rập từ chối công nhận Israel là nhà nước Do Thái — dù lãnh đạo đảng Ra’am, ông Mansour Abbas, từng công nhận điều này trong quá khứ. Ông Eisenkot đáp lại: “Bôi nhọ cả một cộng đồng thì không chính đáng và không thể chấp nhận được.”
Hai đảng đa số Ả Rập, Ra’am và Joint List, đã giành tổng cộng 19 ghế trong cuộc bầu cử tháng trước — gần một phần sáu trong Quốc hội 120 ghế — và có thể trở thành bên quyết định trong nỗ lực lập chính phủ của ông Eisenkot. Trong cuộc bầu cử ngày 27/10, liên minh bốn đảng của ông Eisenkot giành 48 ghế, trong khi khối cánh hữu và tôn giáo của ông Netanyahu giành 53 ghế, cả hai đều chưa đủ 61 ghế cần thiết. Tổng thống Isaac Herzog đã giao cho ông Eisenkot nhiệm vụ lập chính phủ mới vào Chủ nhật (8/11), sau các cuộc tham vấn. Nhưng đồng minh cánh hữu của ông Eisenkot, ông Avigdor Lieberman, đã nói sẽ rút khỏi liên minh nếu người Ả Rập Israel tham gia chính phủ. Ông Eisenkot cũng đã loại trừ khả năng lập chính phủ cùng các đảng Ả Rập. Thay vào đó, nếu giành được sự ủng hộ của hai đảng cực chính thống UTJ và Shas, ông sẽ có đúng 61 ghế. Ông Eisenkot có 28 ngày để lập chính phủ, có thể xin gia hạn thêm 14 ngày.
Trong bản cập nhật đăng hôm thứ Sáu, ông Eisenkot cho biết ông đã gặp ông Netanyahu và thư ký quân sự của ông này hôm thứ Năm để thảo luận về tình hình an ninh, nhưng không tiết lộ chi tiết. Trước đó trong tuần, ông Eisenkot nói ông sẵn sàng đưa ông Netanyahu vào liên minh của mình. Trong khi đó, theo Al Jazeera, ông Netanyahu được cho là đang cân nhắc hành động quân sự chống lại Iran, bất chấp sự thiếu hào hứng từ Mỹ và giới quân sự Israel.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ Israel, nước cờ của Eisenkot là một nước cờ mạo hiểm nhưng tính toán kỹ: ông đang cần từng phiếu để đủ 61 ghế, vậy mà lại chọn đúng lúc này để lên tiếng bảo vệ 21% dân số Ả Rập — nhóm cử tri mà đồng minh Lieberman của ông không muốn thấy trong chính phủ. Vì ván cờ thật nằm ở hình ảnh: một người muốn làm thủ tướng của mọi công dân, chứ không chỉ của một phe. Ông Netanyahu, ngược lại, đang chơi nước cờ quen thuộc — gắn đối thủ với Hamas.
Với Việt Nam, ván cờ này là một tấm gương về cách một xã hội đa sắc tộc xử lý mâu thuẫn: khi một cộng đồng chiếm hơn một phần năm dân số bị bôi nhọ tập thể, câu hỏi không còn là chính trị đảng phái, mà là nhà nước đó còn là nhà nước của mọi công dân hay không. Bài học từ Israel là: người lãnh đạo càng cần phiếu, càng phải chứng minh mình đứng về phía tất cả, chứ không phải chỉ phía đa số.
Theo quý vị, khi ông Eisenkot cần đúng 61 ghế mà vẫn chọn lên tiếng bảo vệ cộng đồng Ả Rập — thì đây là đạo đức, hay là nước cờ khôn ngoan? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.

