TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Quốc tế

Tàu SS United States — nhanh nhất Đại Tây Dương một thời — chìm xuống vịnh Mexico thành rạn san hô nhân tạo lớn nhất thế giới

Con tàu gần 300 mét, từng lập kỷ lục tốc độ xuyên Đại Tây Dương năm 1952, đã chìm xuống đáy biển ngoài khơi Destin, Florida vào tối thứ Tư (11/11) — mở đầu cuộc đời thứ hai dưới nước, nơi nó sẽ trở thành rạn san hô nhân tạo lớn nhất hành tinh.

Minh họa: tàu SS United States chìm xuống vịnh Mexico, thợ lặn và san hô
Tàu SS United States — nhanh nhất Đại Tây Dương một thời — chìm xuống vịnh Mexico thành rạn san hô nhân tạo lớn nhất thế giới. Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Con tàu SS United States lịch sử đã tới cuối hành trình trên mặt biển, chìm xuống ngoài khơi Destin, Florida vào thứ Tư (11/11), nơi nó bắt đầu cuộc đời mới dưới nước như một rạn san hô nhân tạo. Con tàu dài gần 1.000 feet (khoảng 300 mét), do Mỹ chế tạo, từng là tàu biển nhanh nhất thế giới, được hạ thủy năm 1952 và lập kỷ lục tốc độ xuyên Đại Tây Dương ngay trong chuyến đi đầu tiên. Con tàu đã chở hàng nghìn hành khách qua Đại Tây Dương trong 17 năm hoạt động trước khi nghỉ hưu năm 1969.

Vào thứ Tư, con tàu được đưa ra vị trí đánh chìm vào khoảng 2 giờ 40 phút chiều theo giờ miền Đông nước Mỹ, quá trình chìm bắt đầu ngay trước 5 giờ chiều. Con tàu đã được rút ruột, với các lỗ khoét trên thân để nước tràn vào và giúp nó chìm thẳng đứng xuống đáy biển. Trong nhiều giờ sau đó, con tàu dần đầy nước trước khi cuối cùng chìm hẳn xuống đáy vịnh Mexico vào khoảng 10 giờ tối. Nó sẽ nằm trên đáy biển ở độ sâu khoảng 180 feet (55 mét), với các boong trên cùng nằm cách mặt nước khoảng 55 feet (17 mét).

Trên bàn cờ của những di sản, SS United States là một nước cờ đẹp: khi không còn đủ tiền để giữ một huyền thoại nổi trên mặt nước, người ta cho nó chìm xuống để sống tiếp dưới đáy biển.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Với tư cách là rạn san hô nhân tạo lớn nhất thế giới, địa điểm này được kỳ vọng trở thành điểm lặn nổi tiếng với thợ lặn khắp thế giới. Các quan chức dự tính công trình sẽ tạo môi trường sống mới cho nhiều loài sinh vật biển, trong đó có cá hồng, cá mú, cá cam, cá thu và cá ngừ.

Trong nhiều năm, SS United States nằm đậu ở Philadelphia, khi nhiều chủ sở hữu khác nhau cố gắng cứu và khôi phục nó. Tuy nhiên, chi phí bảo trì con tàu già cỗi ngày càng tăng đã khiến việc bảo tồn trở nên khó khăn: năm 2021, chính quyền cảng tăng phí đậu tàu hằng ngày lên 1.700 USD — khoản tiền mà tổ chức phi lợi nhuận SS United States Conservancy không còn kham nổi. Năm 2024, hạt Okaloosa của Florida mua lại con tàu với giá 1 triệu USD, với kế hoạch biến nó thành rạn san hô nhân tạo lớn nhất thế giới.

Trước khi tàu chìm, Susan Gibbs, chủ tịch kiêm đồng sáng lập tổ chức bảo tồn, nói: “Con tàu đang được biến thành rạn san hô, sẽ còn nguyên vẹn và trở thành một môi trường sống biển sôi động, và cùng với bảo tàng và trải nghiệm cho du khách trên đất liền, điều đó sẽ tôn vinh lịch sử của nó một cách đầy xúc động.” Bà Gibbs — cháu gái của William Francis Gibbs, người thiết kế con tàu — cũng nhắc lại mối gắn bó của ông mình với con tàu: “Mối quan hệ của ông với con tàu, tôi phải nói, là một nỗi ám ảnh toàn diện. Ông hay đùa rằng ông yêu tàu SS United States gấp nghìn lần bà tôi. Ông tiễn tàu mỗi lần nó ra khơi đi châu Âu, và là một trong những người đầu tiên đón nó trở về.”

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trên bàn cờ của những di sản, SS United States là một nước cờ đẹp: khi không còn đủ tiền để giữ một huyền thoại nổi trên mặt nước, người ta cho nó chìm xuống để sống tiếp dưới đáy biển. Một triệu USD mua tàu, vài giờ đánh chìm, và đổi lại là rạn san hô nhân tạo lớn nhất thế giới — vừa là nhà cho cá, vừa là điểm đến cho thợ lặn, vừa là bảo tàng sống. Đó là cách biến gánh nặng bảo trì thành tài sản du lịch, thay vì để một biểu tượng rỉ sét dần trong cảng.

Với Việt Nam, bài học này rất gần: ta có bờ biển dài, có những xác tàu, giàn khoan cũ và cả những con tàu sắp hết hạn sử dụng. Thay vì để chúng thành phế liệu, một mô hình “tàu chìm thành rạn” như ở Florida có thể vừa tạo rạn san hô, vừa kéo thợ lặn quốc tế tới Nha Trang, Côn Đảo hay Phú Quốc — biến sắt vụn thành tiền du lịch, nếu làm đúng quy trình môi trường.

Theo quý vị, một biểu tượng cũ nên được giữ nguyên bằng mọi giá — hay nên cho nó “chìm xuống” để sống một cuộc đời thứ hai có ích hơn? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.