Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab: quân thân Saudi rút về giữ Aden
Sau hơn một tháng giao tranh, lực lượng do Saudi Arabia hậu thuẫn rút khỏi cửa ngõ phía nam Biển Đỏ để dồn quân bảo vệ thủ đô lâm thời Aden — để lại tuyến hàng hải huyết mạch vào tay Houthi, đúng lúc giá dầu toàn cầu đang tăng vì eo biển Hormuz bị phong tỏa.

Ván cờ Yemen vừa lật sang một nước quyết định: lực lượng thân chính phủ do Saudi Arabia hậu thuẫn tuyên bố rút khỏi khu vực eo biển Bab al-Mandab — cửa ngõ phía nam Biển Đỏ, tuyến hàng hải huyết mạch của thương mại toàn cầu — để dồn quân về bảo vệ thủ đô lâm thời Aden. Houthi, nhóm vũ trang do Iran hậu thuẫn, giờ nắm giữ cả hai đầu của bán đảo Ả Rập.
Quân đội Yemen cho biết họ đang tái triển khai binh sĩ khỏi khu vực sân bay Dhubab và eo biển Bab al-Mandab để tăng cường cho các mặt trận khác, trong đó thành phố miền nam Aden là 'ưu tiên', theo BBC. Nhóm vũ trang Southern Armed Forces, đồng minh của chính phủ Yemen, nói việc rút quân nhằm 'củng cố tuyến đầu và xử lý các mối đe dọa hiện hữu'. Houthi tuyên bố đã kiểm soát khu vực này từ cuối tuần, theo truyền thông do Houthi điều hành. Saudi Arabia chưa bình luận.
Trên bàn cờ Trung Đông, Bab al-Mandab là một ô cờ nhỏ nhưng có thể lật cả bàn: chỉ rộng chừng 26 km ở điểm hẹp nhất, eo biển này là cửa ngõ cho khoảng một phần mười thương mại đường biển toàn cầu — và giờ đây cả hai eo…
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Bước lùi này khép lại một chiến dịch kéo dài nhiều tuần nhằm giành lại khu vực eo biển, sau khi Houthi bất ngờ tấn công hồi tháng Chín và chiếm đảo Perim ở cửa eo biển cùng thành phố cảng chiến lược Mokha. Đầu tháng Mười, lực lượng thân chính phủ từng tuyên bố đã 'bảo vệ được' eo biển — nhưng giờ đây, sau hơn một tháng giao tranh, chính phủ Yemen và đồng minh Saudi Arabia buộc phải công khai thừa nhận họ không giành lại được tuyến đường thủy này, theo The New York Times.
Cái giá không chỉ tính bằng lãnh thổ. Việc Houthi chiếm eo biển đã góp phần đẩy giá dầu toàn cầu tăng vọt, vì Saudi Arabia phải dựa vào Biển Đỏ để xuất khẩu dầu kể từ khi chiến tranh Mỹ – Israel với Iran khiến eo biển Hormuz thực tế bị đóng. Houthi nói họ không đe dọa tàu thuyền quốc tế qua eo biển, nhưng sẽ tiếp tục nhắm vào tàu của Saudi Arabia. Riyadh đáp trả bằng hàng trăm cuộc không kích, trong lúc Houthi phóng hàng trăm drone và tên lửa vào các thành phố và hạ tầng của Saudi Arabia. Liên Hợp Quốc ước tính gần 330.000 người đã phải rời bỏ nhà cửa kể từ khi giao tranh leo thang, và hàng trăm người thiệt mạng.
Đòn đánh tiếp theo có thể nhắm vào Aden và Taiz. Nhà phân tích Ahmed Nagi của International Crisis Group nhận định với The New York Times: 'Houthi rất quyết tâm tiến vào Aden. Họ không muốn thấy bất kỳ khu vực nào còn do chính phủ hay phía Saudi kiểm soát — họ muốn thâu tóm tất cả vào lúc này.' Lực lượng Southern Armed Forces cho biết việc tái triển khai cũng nhằm phá vòng vây của Houthi quanh Taiz, thành phố lớn đã bị bao vây hơn một tháng, khiến lương thực, nhiên liệu và nước uống khan hiếm.
Nội chiến Yemen bắt đầu năm 2014, khi Houthi lật đổ chính phủ khỏi thủ đô Sanaa; liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu can thiệp từ năm 2015. Lệnh ngừng bắn không chính thức kéo dài bốn năm bắt đầu rạn nứt hồi tháng Bảy, khi Houthi tuyên bố 'phong tỏa hàng hải' chống Saudi Arabia và tấn công tên lửa, drone vào sân bay, cơ sở dầu khí và tàu chở dầu trên Biển Đỏ — để trả đũa lệnh phong tỏa cảng và sân bay trong lãnh thổ của họ cùng một vụ không kích vào sân bay Sanaa mà họ đổ lỗi cho Riyadh.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ Trung Đông, Bab al-Mandab là một ô cờ nhỏ nhưng có thể lật cả bàn: chỉ rộng chừng 26 km ở điểm hẹp nhất, eo biển này là cửa ngõ cho khoảng một phần mười thương mại đường biển toàn cầu — và giờ đây cả hai eo biển quanh bán đảo Ả Rập đều nằm trong tầm ngắm của Iran và đồng minh. Nước cờ rút về Aden của Riyadh không chỉ là một thất bại chiến thuật, mà là lời thú nhận rằng sau hơn một thập niên can thiệp, cán cân quyền lực ở Yemen vẫn đang nghiêng về phía Houthi.
Với Việt Nam, ván cờ này đánh thẳng vào ví tiền: dầu thô nhập khẩu đi qua Biển Đỏ và kênh đào Suez, cước vận tải tăng là giá xăng, giá hàng hóa trong nước tăng theo. Khi một eo biển bị phong tỏa, người trả giá cuối cùng không phải là các tướng lĩnh ở Riyadh hay Sanaa — mà là người tiêu dùng ở Sài Gòn, Hà Nội, những người đổ xăng mỗi sáng mà không hề biết có một nước cờ vừa được đi ở Bab al-Mandab. Theo quý vị, khi cả hai cửa ngõ dầu mỏ của khu vực cùng lúc bị đe dọa, Việt Nam nên chuẩn bị cho một cơn bão giá kéo dài ra sao? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.

