Đàm phán Abu Dhabi khép lại với thỏa thuận trao đổi tù binh lớn, nhưng hòa bình vẫn xa: lãnh thổ là nút thắt khó nhất
Hai ngày đàm phán giữa Nga và Ukraine tại Abu Dhabi, do Mỹ làm trung gian, đã đạt được thỏa thuận trao đổi tù binh quy mô lớn — nhưng chưa có bước đột phá nào về chấm dứt cuộc chiến đã gần chạm mốc 5 năm. Vấn đề lãnh thổ vẫn là nút thắt khó nhất, và các đặc phái viên Mỹ sẽ bay tới Moscow rồi Dublin để tiếp tục thúc đẩy.

Hai ngày đàm phán giữa quan chức Nga và Ukraine, do Mỹ làm trung gian, đã mang lại thỏa thuận trao đổi tù binh nhưng chưa tạo được bước đột phá trong việc chấm dứt cuộc chiến đã gần chạm mốc 5 năm. Trưởng đoàn đàm phán Nga Vladimir Medinsky cho biết tại thủ đô Abu Dhabi của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất hôm thứ Tư rằng hai bên đã đồng ý về một cuộc trao đổi tù binh quy mô lớn và đã đạt được sự hiểu biết lẫn nhau về một số vấn đề. Hãng thông tấn nhà nước Nga TASS đưa tin cuộc trao đổi tù binh sẽ diễn ra trong hai tới ba tuần. Nếu được hoàn tất, đây sẽ là lần mới nhất trong một loạt dài các cuộc trao đổi như vậy.
Đặc phái viên Mỹ Jared Kushner nói tại một cuộc họp báo rằng số lượng tù binh sẽ được chốt vào thứ Năm. Ông cho biết thêm sẽ bay tới Moscow cùng đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff để chuyển tới Tổng thống Nga Vladimir Putin những gì đã thảo luận và “đạt thêm tiến bộ... bởi chúng tôi thấy có một số cánh cửa và cơ hội ở đó”. Sau đó, hai ông sẽ bay tới Dublin để gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy.
Trên bàn cờ hòa bình, Abu Dhabi cho thấy một quy luật cũ: việc dễ nhất — trao đổi tù binh — thì làm được, việc khó nhất — lãnh thổ — thì vẫn bế tắc.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Nhà phân tích chính trị Dmitry Medvedenko nói với Al Jazeera rằng trao đổi tù binh là chuyện thường xuyên mà không cần tới công sức ngoại giao ở cấp độ này. “Cứ hai ba tháng lại có 100 tới 300 tù binh được trao đổi bởi cả hai bên; đây là một kênh thực sự hoạt động”, ông nói. Ukraine và Nga đã trả tự do cho 200 tù binh chiến tranh mỗi bên vào tháng 3, sau các cuộc đàm phán tại Geneva, Thụy Sĩ, hồi tháng 2. “Để trở thành cuộc trao đổi tù binh lớn nhất, nó phải vượt qua con số 1.000 đổi 1.000 hồi tháng 5 năm ngoái”, ông Medvedenko nói.
Hai bên tham chiến bước vào các cuộc đàm phán hôm thứ Tư với lập trường còn cách xa nhau về các điều khoản cho một giải pháp khả thi. Ông Kushner nói rằng “đã phải đi một chặng đường dài để đưa mọi người trở lại bàn đàm phán” và rằng “đây là một cuộc họp rất khó khăn nhưng mang tính xây dựng”. Ông nói thêm các vấn đề lãnh thổ sẽ là khó giải quyết nhất, nhưng đã có “tiến bộ” về một khung an ninh hậu chiến. Ông Medinsky cho biết sẽ có thêm các cuộc đàm phán trong tương lai gần và Moscow không phản đối sự tham gia của Liên minh châu Âu — song ông nói thêm rằng chưa rõ Nga và EU có gì để thảo luận, khi phía châu Âu chưa có đề xuất nào.
Nhà đàm phán hòa bình của Ukraine David Arakhamia cho biết có “đà tốt” từ các cuộc đàm phán tại Abu Dhabi hướng tới một giải pháp trước cuối năm, và rằng các cuộc đàm phán tiếp theo nên mang tính đa phương, không phải ba bên, đồng thời châu Âu nên được đại diện. Ông Zelenskyy — người không tham dự đàm phán, giống như ông Putin — nói hôm thứ Tư rằng ông không nghĩ có thể nghĩ về an ninh châu Âu “mà không có châu Âu”.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ hòa bình, Abu Dhabi cho thấy một quy luật cũ: việc dễ nhất — trao đổi tù binh — thì làm được, việc khó nhất — lãnh thổ — thì vẫn bế tắc. Nhưng đừng xem thường nước cờ này: trong một cuộc chiến đã kéo dài gần 5 năm, kênh trao đổi tù binh là một trong số ít kênh còn hoạt động đều đặn, cứ hai ba tháng lại có vài trăm người được về nhà. Giữ cho kênh đó sống cũng là giữ cho cánh cửa đàm phán không bị đóng sập.
Với Việt Nam, câu chuyện này chạm tới ví tiền rất cụ thể: mỗi tháng chiến tranh kéo dài là một tháng giá năng lượng, giá lương thực và chi phí vận tải còn chao đảo — những thứ trực tiếp đội lên bữa cơm của người Việt. Vai trò trung gian của Mỹ dưới thời Tổng thống thứ 47 Donald Trump cũng đáng chú ý: chính quyền của ông — bậc thầy đàm phán — đã đưa được cả hai bên trở lại bàn sau một chặng đường dài, và giờ đặc phái viên của ông bay từ Moscow sang Dublin để tiếp tục thúc đẩy. Hòa bình có thể vẫn xa, nhưng một ván cờ mà các bên còn chịu ngồi lại với nhau thì vẫn hơn một ván cờ mà mọi quân bài đã bị hất khỏi bàn.
Theo quý vị, khi trao đổi tù binh thì làm được mà hòa bình thì chưa, liệu các cuộc đàm phán như ở Abu Dhabi là bước đệm thực sự tới hòa bình — hay chỉ là cách để cuộc chiến kéo dài trong trật tự hơn? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.

