Mỹ gợi ý Ukraine nhượng Donbas để đổi lấy tư cách thành viên NATO, Zelensky tiết lộ
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết các nhà đàm phán Mỹ lần đầu tiên nêu ý tưởng Kyiv rút quân khỏi Donbas để đổi lấy tư cách thành viên NATO — một nước cờ có thể phá vỡ thế bế tắc, nhưng cũng là cái giá mang tính biểu tượng mà Kyiv chưa từng chấp nhận.

Có những đề xuất chỉ cần thốt ra một lần cũng đủ làm rung chuyển cả một ván cờ. Hôm thứ Bảy (14/11), Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tiết lộ các nhà đàm phán Mỹ đã nêu ý tưởng Kyiv rút lực lượng còn lại khỏi vùng Donbas ở miền đông để đổi lấy tư cách thành viên NATO.
“Người Mỹ đặt ra câu hỏi: ‘Nếu Ukraine gia nhập NATO thì sao? Liệu Ukraine có rút khỏi Donbas không?’ Đây là lần đầu tiên điều này được nêu ra”, ông Zelensky nói với các phóng viên hôm thứ Bảy, theo BBC. Đề xuất này xuất hiện sau khi hai đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump — Jared Kushner và Steve Witkoff — tới thủ đô Dublin của Ireland hôm thứ Năm để gặp ông Zelensky, chỉ một ngày sau vòng đàm phán với Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Matxcơva.
Trên bàn cờ Ukraine, nước cờ Donbas-đổi-NATO là quân bài lớn nhất mà đội ngũ của Tổng thống Trump từng đặt lên bàn: lấy tư cách thành viên NATO — thứ Kyiv khao khát nhất — làm mồi để đổi lấy vùng đất mà Matxcơva đòi hỏi…
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Ông Zelensky cho biết nếu nhận được một đề xuất bao gồm các bảo đảm an ninh, không giới hạn đối với quân đội Ukraine và nguồn tiền để tái thiết đất nước, ông sẽ đưa ra trưng cầu dân ý. Trước đây, các quan chức Mỹ từng nói tư cách thành viên NATO không còn nằm trên bàn đàm phán — nhưng hôm thứ Bảy, ông Zelensky nói đề xuất mới khiến ông tin rằng “NATO đã trở lại trong chương trình nghị sự”. Ông cũng thận trọng: “Quý vị cũng đã nghe tín hiệu của Putin, và đây là một cuộc đối thoại vô cùng khó khăn.”
Nga hiện chiếm khoảng một phần năm lãnh thổ Ukraine, bao gồm phần lớn hai vùng Donetsk và Luhansk hợp thành Donbas. Việc nhượng lại những phần đất nhỏ mà Kyiv còn kiểm soát ở đó, về mặt thực tế, chỉ là một nhượng bộ nhỏ — nhưng về mặt biểu tượng, nó đồng nghĩa với việc chấp nhận Donbas thuộc về Nga, điều mà ông Zelensky luôn từ chối. Ông từng nói tới việc giành lại lãnh thổ do Nga kiểm soát ở bốn vùng của Ukraine, cùng bán đảo Crimea mà Matxcơva sáp nhập năm 2014.
Trong khi đó, lập trường của Nga dường như không hề lay chuyển. Theo BBC, các phát biểu của ông Putin và các quan chức Điện Kremlin cho thấy Matxcơva vẫn giữ nguyên yêu sách: nhượng lãnh thổ, giới hạn quy mô quân đội Ukraine và bảo đảm Kyiv trung lập vĩnh viễn — những điều kiện vượt xa những gì Ukraine sẵn sàng cân nhắc. Tuy nhiên, vẫn có những dấu hiệu cho thấy hai bên có thể tìm được điểm chung: tháng trước, Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump đã làm trung gian cho một lệnh ngừng bắn tạm thời ở thành phố Oleshky do Nga chiếm đóng để sơ tán dân và đưa hàng cứu trợ vào.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ Ukraine, nước cờ Donbas-đổi-NATO là quân bài lớn nhất mà đội ngũ của Tổng thống Trump từng đặt lên bàn: lấy tư cách thành viên NATO — thứ Kyiv khao khát nhất — làm mồi để đổi lấy vùng đất mà Matxcơva đòi hỏi nhất. Đây đúng là phong cách của một bậc thầy đàm phán: không mặc cả từng tấc đất, mà đặt cả ván cờ lên bàn và hỏi đối phương dám chơi tới đâu. Nhưng nước cờ này cũng là con dao hai lưỡi — với Kyiv, đất đổi an ninh nghe có vẻ công bằng, song một khi đã chấp nhận nhượng Donbas, cánh cửa cho những yêu sách tiếp theo sẽ mở toang.
Với Việt Nam, ván cờ này không hề xa lạ: một thỏa thuận “đất đổi bảo đảm” nếu thành hình sẽ định hình lại giá năng lượng, chuỗi cung ứng và đơn hàng xuất khẩu của doanh nghiệp Việt trong nhiều năm tới. Theo quý vị, Ukraine nên đánh cược vào lá bài NATO và chấp nhận mất Donbas, hay giữ đất bằng mọi giá dù hòa bình còn xa? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.

