Mỹ ghi nhận hơn 5.000 ca sởi, cao nhất trong 35 năm

Một căn bệnh mà nước Mỹ từng tuyên bố đã loại trừ cách đây hơn hai thập kỷ nay đang quay trở lại với tốc độ đáng báo động. Tổng cộng 5.182 ca sởi đã được xác nhận tại Mỹ trong năm 2026, theo dữ liệu do Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) công bố — con số cao nhất mà CDC ghi nhận kể từ năm 1991.

Trẻ em dưới năm tuổi chiếm 18% số ca, trong khi trẻ từ 5 đến 19 tuổi chiếm 41%. Tính chung, trẻ em và thanh thiếu niên chiếm khoảng 59% tổng số ca được xác nhận. Phần lớn các ca, tổng cộng 4.993 ca, có liên quan đến các ổ dịch. Số ca được xác nhận tính đến tháng 11/2026 đã cao hơn gấp đôi so với 2.289 ca được báo cáo trong năm 2025.

Sự việc

Sự bùng phát diễn ra trong lúc tỷ lệ bao phủ tiêm chủng ở trẻ mẫu giáo Mỹ đã giảm từ 95,2% trong năm học 2019–2020 xuống còn 92,4% trong năm học 2025–2026. Các chuyên gia cảnh báo tỷ lệ tiêm chủng suy giảm ở một khu vực có thể khiến những người ở cách xa hàng nghìn dặm cũng trở nên dễ tổn thương, khiến việc phòng ngừa sởi trở thành trách nhiệm chung toàn cầu.

Ngay cả con số tử vong cũng đang gây tranh cãi. Theo dữ liệu của CDC, bốn người đã tử vong do sởi trong năm 2026. Tuy nhiên, con số tử vong toàn quốc của cơ quan này thấp hơn số ca tử vong liên quan đến sởi mà các quan chức bang báo cáo, đặc biệt là ở Pennsylvania, bang chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của đợt bùng phát. Sở Y tế Pennsylvania báo cáo sáu ca tử vong và 1.487 ca bệnh trong năm nay.

Pennsylvania tính các ca tử vong "liên quan đến sởi" sau khi một người được xác nhận mắc sởi tử vong trong vòng 30 ngày kể từ khi xuất hiện triệu chứng, trừ khi cái chết là do một sự kiện không liên quan. Tháng Tám vừa qua, Pennsylvania báo cáo hai người chưa tiêm chủng đã tử vong vì sởi. CDC ban đầu đưa các ca tử vong này vào tổng số liệu quốc gia, nhưng sau đó đã loại ra sau khi Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr. — người vốn hoài nghi vaccine — đặt câu hỏi liệu sởi có gây ra hay góp phần gây ra các ca tử vong đó hay không.

Bối cảnh

Tranh cãi này đã trở thành tâm điểm trong cuộc đối đầu giữa Thống đốc Pennsylvania Josh Shapiro và Bộ trưởng Kennedy về cách phân loại ca tử vong do sởi. Sởi không chỉ gia tăng ở Mỹ — số ca bệnh cũng đã tăng trên toàn cầu, đặc biệt trong các cộng đồng hoài nghi vaccine hoặc nơi còn khoảng trống trong tiếp cận dịch vụ y tế.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

5.182 ca sởi ở nước Mỹ — cường quốc y tế hàng đầu thế giới — là một lời cảnh tỉnh. Một căn bệnh đã bị loại trừ hơn hai mươi năm trước có thể quay lại chỉ vì tỷ lệ tiêm chủng rơi từ 95,2% xuống 92,4%. Trên bàn cờ y tế công cộng, mỗi điểm phần trăm tiêm chủng bị mất đi là một quân bài phòng thủ bị rút khỏi bàn — và người trả giá đầu tiên luôn là trẻ em.

Đáng lo hơn cả là tranh cãi về con số tử vong. Khi một cơ quan y tế phải tranh luận về việc một đứa trẻ chết "vì sởi" hay "liên quan đến sởi", niềm tin của người dân vào số liệu sẽ bị bào mòn. Mà một khi niềm tin vào vaccine và vào số liệu đều lung lay, dịch bệnh sẽ có đất để quay lại — không chỉ ở Mỹ, mà ở bất cứ nơi nào tỷ lệ tiêm chủng sụt giảm.

Với Việt Nam, bài học rất trực tiếp: chương trình tiêm chủng mở rộng đã giữ sởi trong tầm kiểm soát nhiều năm nay, nhưng chỉ cần một thế hệ cha mẹ chần chừ, một phong trào hoài nghi vaccine lan tới, con số có thể đảo chiều nhanh chóng. Ví tiền thì mất có thể kiếm lại; sức khỏe của con trẻ thì không.

Theo quý vị, trước làn sóng hoài nghi vaccine đang lan rộng, chúng ta nên làm gì để bảo vệ trẻ em khỏi những căn bệnh vốn đã có vaccine phòng ngừa?

Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.