Yemen tung 661 đợt tấn công vào Houthi sau khi mất eo biển Bab al-Mandeb, quốc hội liệt nhóm này là tổ chức khủng bố
Quân đội Yemen cho biết đã thực hiện 661 đợt tấn công vào các vị trí của Houthi, làm 173 tay súng thiệt mạng hoặc bị thương, trong lúc quốc hội nước này nhất trí thông qua dự luật liệt Houthi là tổ chức khủng bố — giữa lúc nhóm này đã kiểm soát gần như toàn bộ eo biển Bab al-Mandeb, cửa ngõ của khoảng 12% thương mại toàn cầu.

Sau khi buộc phải rút khỏi bờ biển Biển Đỏ để về giữ thủ đô tạm thời Aden, quân đội Yemen vừa tung ra đòn phản công lớn nhất kể từ đầu chiến dịch. Người phát ngôn quân đội, Đại tá Majed al-Nuzaili, cho biết lực lượng chính phủ đã thực hiện 661 đợt tấn công vào các vị trí của Houthi trên nhiều mặt trận, làm 173 tay súng thiệt mạng hoặc bị thương, theo Al Jazeera. Trong số đó có 15 đợt không kích, 526 đợt pháo kích, 53 đợt tấn công bằng drone và 67 đợt tấn công bằng rocket — phá hủy hoặc làm hư hại 71 xe quân sự và thiết bị, cùng các trung tâm chỉ huy, trạm quan sát và công sự.
Các đợt tấn công là một phần của chiến dịch “Bình minh Yemen”, phát động từ ngày 5/10 với mục tiêu giành lại lãnh thổ do Houthi kiểm soát, trong đó có thủ đô Sanaa. Quân đội cho biết giao tranh đang diễn ra ở các tỉnh Taiz, Marib và al-Jawf, cùng các mặt trận phía nam, và chiến dịch sẽ tiếp tục cho tới khi đạt mục tiêu, đồng thời “thực hiện các biện pháp phòng ngừa để bảo vệ dân thường và hạ tầng dân sự”. Nhưng diễn biến trên thực địa cho thấy thế trận vẫn rất khó khăn: Houthi đã cắt đứt một tuyến tiếp tế quan trọng của chính phủ dọc bờ biển Biển Đỏ, buộc quân đội phải bỏ nhiều vị trí, trong lúc lo ngại về một đợt tấn công nhằm vào Aden ngày càng lớn.
Trên bàn cờ Trung Đông, Yemen đang là ô cờ mà mọi nước lớn đều muốn cầm mà không ai muốn trả giá.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Song song với mặt trận quân sự, quốc hội Yemen đã nhất trí thông qua dự luật liệt Houthi là “tổ chức khủng bố”, hình sự hóa mọi hoạt động, tài trợ và cung cấp vũ khí cho nhóm này. Theo hãng tin nhà nước Saba, dự luật quy định truy tố những người liên quan, đóng băng và tịch thu tài sản của nhóm, đồng thời áp dụng hình phạt nặng hơn với các tội danh như tấn công dân thường, gài mìn và nhắm vào tàu thuyền quốc tế. Dự luật sẽ được trình lên ông Rashad al-Alimi, Chủ tịch Hội đồng Lãnh đạo Tổng thống, để ban hành.
Cái giá của ván cờ này không chỉ nằm ở Yemen. Eo biển Bab al-Mandeb — nơi Houthi hiện kiểm soát gần như toàn bộ cùng các đảo ngoài khơi — là cửa ngõ của khoảng 12% thương mại toàn cầu, với 70 đến 150 tàu qua lại mỗi ngày trong thời bình, theo BBC. Aden, thành phố khoảng 1,25 triệu dân mà chính phủ đang dồn sức bảo vệ, nếu thất thủ sẽ “chắc chắn làm leo thang thêm khủng hoảng khu vực và khiến kinh tế toàn cầu thêm mong manh”, theo cảnh báo của cựu đại sứ Anh tại Yemen và Iran, Nicholas Hopton.
Bên trong phe chống Houthi, rạn nứt cũng đang lộ rõ. Saudi Arabia vừa cách chức tư lệnh liên quân tại Yemen, Trung tướng Fahd bin Abdulaziz al-Salman, và thay bằng Tham mưu trưởng, Tướng Fayyad bin Hamed bin Ruqad al-Ruwaili, theo The Guardian. Nhiều người đổ lỗi cho việc thiếu một bộ chỉ huy quân sự thống nhất giữa các lực lượng ủng hộ chính phủ Aden. Hội đồng Chuyển tiếp miền Nam (STC) — lực lượng ly khai được UAE hậu thuẫn — cáo buộc Riyadh “thiếu chiến lược và kế hoạch”, trong khi hơn 300.000 dân thường Yemen đã phải rời bỏ nhà cửa. Cựu đặc phái viên Mỹ về Yemen Tim Lenderking cảnh báo chính quyền Mỹ đang coi Yemen như “một vở phụ”, và “vấn đề sẽ chỉ lớn dần lên vì sự thờ ơ và thiếu chú ý”.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ Trung Đông, Yemen đang là ô cờ mà mọi nước lớn đều muốn cầm mà không ai muốn trả giá. Saudi Arabia có ưu thế trên không tuyệt đối, có tiền, có liên quân — nhưng vẫn để mất eo biển vào tay một lực lượng mà họ đánh suốt hơn một thập kỷ. Houthi không cần thắng một trận quyết chiến: chỉ cần siết dần Bab al-Mandeb là đủ để biến mỗi thùng dầu, mỗi container hàng đi qua Biển Đỏ thành một quân bài mặc cả với cả thế giới.
Với Việt Nam, ván cờ này chạm thẳng vào ví tiền: hàng xuất khẩu của ta sang châu Âu đi qua Biển Đỏ và kênh Suez, và mỗi lần eo biển này nóng lên, cước vận tải đội lên, giá dầu nhích lên, đơn hàng mỏng đi. Câu hỏi không phải là Yemen xa hay gần — mà là bao lâu nữa thì một cuộc chiến ở phía bên kia bản đồ lại biến thành một hóa đơn đặt lên bàn ăn của người Việt. Theo quý vị, khi quốc hội Yemen đã liệt Houthi là khủng bố còn quân đội vẫn phải đánh đổi từng cây số, liệu còn nước cờ nào khác ngoài bàn đàm phán — hay ván cờ này chỉ dừng khi một bên kiệt sức? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.

