“Housefishing”: AI biến nhà cũ thành biệt thự trên ảnh rao bán — người mua mất cả buổi xem nhà vô ích
Từ tường sơn lại tới bãi cỏ tưởng tượng, các đại lý bất động sản ngày càng dùng AI để “nâng cấp” ảnh nhà — và một khảo sát cho thấy cứ 5 người mua nhà ở Anh trong năm qua thì 1 người từng xem căn nhà có ảnh đã chỉnh sửa kỹ thuật số. Khi nào thì “nâng cấp” thành lừa dối?

Quý vị đã bao giờ mê mẩn những bức ảnh của một căn nhà trên trang web của đại lý, để rồi khi tới xem trực tiếp thì thấy nó hoàn toàn khác chưa? Nếu có, rất có thể quý vị vừa gặp “housefishing” — xu hướng dùng AI để “nâng cấp” ảnh nhà tới mức gây hiểu lầm.
Theo BBC, từ tường sơn lại tới bãi cỏ tưởng tượng, các đại lý bất động sản ngày càng dùng AI để khiến nhà trông hấp dẫn hơn, với lý do giúp người mua hình dung tiềm năng. Nhưng các chuyên gia cảnh báo việc này có thể đi quá xa. Đầu năm nay, Olivia Nicole, 29 tuổi, đang tìm nhà năm phòng ngủ ở tây nam London thì thấy một căn nhà trên Rightmove. Nhưng khi tới xem, cô ban đầu tưởng mình đã tới nhầm chỗ. “Các phòng nhỏ hơn nhiều so với trong ảnh và nội thất hoàn toàn khác,” cô kể với BBC. “Một số đặc điểm cấu trúc cũng khác.” Ví dụ, đoạn tường nhô lên phía sau sofa không xuất hiện trong ảnh, và cửa sổ cũng nhỏ hơn hẳn. Sau đó mới rõ: những bức ảnh cô xem trên Rightmove — cũng xuất hiện trên Zoopla và Winkworth — đã được tăng cường bằng AI mà không ghi rõ. Cô cảm thấy đại lý đã lãng phí thời gian của mình. Cả ba công ty đều nói với BBC rằng họ có hướng dẫn nghiêm ngặt về cách dùng AI và đã gỡ các ảnh xuống.
Trên bàn cờ công nghệ, “housefishing” là một nước cờ quen thuộc mà AI chỉ làm cho nhanh hơn và rẻ hơn: biến cái chưa có thành cái đã có, biến cái xấu thành cái đẹp — và để người mua trả giá bằng thời gian và niềm tin.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Đại lý bất động sản từ lâu đã dùng ống kính góc rộng hay Photoshop để khiến nhà trông lớn hơn, nhưng AI đang khiến việc này dễ dàng và rẻ hơn nhiều. Hiệp hội Guild of Property Professionals, nhóm thương mại của các đại lý độc lập, đã ban hành hướng dẫn về cách dùng AI một cách có trách nhiệm. Theo khảo sát với 906 người mua nhà ở Anh, cứ năm người mua nhà trong năm qua thì một người nói họ từng xem một căn nhà mà ảnh rao bán đã được chỉnh sửa để trông đẹp hơn thực tế.
Jack Bushrod, người chuyên đánh giá các tin rao nhà kỳ quặc trên Rightmove cho kênh Housing Horrors của mình, nói anh đã thấy ảnh AI tăng cường “bùng nổ” trong sáu tháng qua. Anh cho rằng dùng AI tới một mức độ nào đó thì ổn — dọn dẹp một căn phòng bừa bộn, hay thêm đồ nội thất vào một phòng trống. Nhưng anh vạch ranh giới ở bất cứ thứ gì gây hiểu lầm hoặc lãng phí thời gian của người mua. “Tôi từng thấy một căn nhà mà họ đã xóa một cây cột và thêm một cửa sổ — những chi tiết chỉ nhận ra khi tới tận nơi.” Anh nói hầu hết ảnh tăng cường anh thấy đều không được ghi nhãn rõ là do AI tạo.
Cara, 38 tuổi, đang bán nhà ở Lowestoft, Suffolk, kể cô ngạc nhiên khi thấy ảnh AI mà đại lý Howards đăng trên Rightmove: phòng con trai bị dọn sạch đồ chơi, phòng con gái bị xóa mất nhà búp bê và đổi hình dạng tấm thảm. Howards đã ban hành chính sách ghi nhãn mọi ảnh tăng cường bằng AI, và khẳng định “không bao giờ dùng AI để trình bày sai các đặc điểm cơ bản của bất động sản”. Cơ quan Trading Standards nói đại lý được dùng AI để tăng cường cơ bản miễn là ghi rõ đã dùng công nghệ — nhưng thay đổi cấu trúc phòng hay che giấu đặc điểm có thể vi phạm pháp luật.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ công nghệ, “housefishing” là một nước cờ quen thuộc mà AI chỉ làm cho nhanh hơn và rẻ hơn: biến cái chưa có thành cái đã có, biến cái xấu thành cái đẹp — và để người mua trả giá bằng thời gian và niềm tin. Ranh giới rất rõ: dọn dẹp phòng bừa thì được, xóa cây cột thì không — AI được phép giúp người ta tưởng tượng tiềm năng, nhưng không được bịa ra một căn nhà khác. Khi một bức ảnh “đẹp hơn thực tế” không được ghi nhãn, thì đó không còn là quảng cáo nữa, mà là một lời nói dối có hình ảnh.
Với Việt Nam, ván cờ này đang diễn ra ngay trên điện thoại của hàng triệu người: ảnh nhà đất, ảnh phòng trọ, ảnh căn hộ mẫu — AI đã len vào mọi nơi. Người mua nhà Việt, đặc biệt là người mua lần đầu, vốn đã phải vay ngân hàng, gom góp từng đồng — nếu còn mất thêm cả buổi đi xem những căn nhà “ảo” thì thiệt hại không chỉ là thời gian. Bài học: trước khi đặt cọc, hãy xem nhà tận mắt — và hỏi thẳng người bán: “Ảnh này có dùng AI không?”
Theo quý vị, khi AI có thể xóa cột, thêm cửa sổ và đổi cả hình dạng tấm thảm — thì một bức ảnh rao nhà còn đáng tin tới mức nào, nếu không được ghi nhãn rõ ràng? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


