Najib bắt đầu quản thúc tại gia, Bộ trưởng Giao thông Malaysia từ chức ngay lập tức
Tòa án tối cao Kuala Lumpur ra lệnh mới cho cựu thủ tướng Najib Razak thụ án còn lại tại nhà riêng tới tháng 8/2028 — bốn ngày sau màn 'ra tù rồi lại vào tù' gây chấn động, và Bộ trưởng Anthony Loke giữ lời hứa từ chức để phản đối lệnh ân xá.

Ra tù buổi sáng, trở lại nhà tù buổi tối — và bốn ngày sau, lại chuẩn bị về nhà. Tòa án tối cao Kuala Lumpur hôm thứ Ba (10/11) đã ban hành lệnh mới cho phép cựu Thủ tướng Malaysia Najib Razak thụ án còn lại của bản án trong vụ SRC International dưới hình thức quản thúc tại gia, tại số 11, Jalan Langgak Duta, Taman Duta, Kuala Lumpur, cho tới ngày 23/8/2028. “Lệnh miễn trừ sau khi nộp phạt ngày 6/11 theo đây bị hủy bỏ và được thay thế hoàn toàn bằng lệnh sau,” Thẩm phán Aslam Zainuddin tuyên bố.
Hôm 6/11, ông Najib đã rời nhà tù Kajang sau khi đảng UMNO nộp khoản phạt 50 triệu ringgit (12,3 triệu USD) — điều kiện để lệnh quản thúc được thực thi, sau chiến dịch gây quỹ của những người ủng hộ. Nhưng chỉ vài giờ sau, ông bị đưa trở lại nhà tù khi Tổng chưởng lý tạm thời chặn việc chuyển trại để làm rõ thêm về mặt pháp lý. Luật sư của ông gọi đây là “sự nhẹ nhõm cuối cùng” vì ông “đã thụ án quá nửa thời gian”.
Trên bàn cờ Malaysia, đây là ván cờ mà mọi quân đều ở thế khó: hoàng cung muốn sắc lệnh được tôn trọng tuyệt đối, Tổng chưởng lý muốn pháp luật được làm rõ tới từng dấu phẩy, còn chính phủ ông Anwar thì kẹt giữa một…
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Vụ việc đã châm ngòi cho cuộc đối đầu công khai hiếm hoi giữa hoàng cung và cơ quan pháp lý cao nhất của chính phủ. Sau khi ông Najib bị đưa trở lại nhà tù, Quốc vương Sultan Ibrahim Iskandar đã công khai khiển trách, khẳng định quyền ân xá là đặc quyền của hoàng gia theo Điều 42 Hiến pháp Liên bang. Quốc vương nói mọi điều kiện trong lệnh ân xá đã được đáp ứng, và bất kỳ lập luận nào tranh cãi lệnh đó cũng đồng nghĩa với việc chống lại mệnh lệnh của Quốc vương. Văn phòng Tổng chưởng lý sau đó nói họ không tranh cãi hay chống lại lệnh ân xá, mà chỉ cần tòa làm rõ lệnh miễn trừ hôm thứ Sáu có nghĩa là ông Najib đã hoàn thành bản án đầu tiên hay vẫn còn thời gian phải thụ — vì điều đó quyết định khi nào bản án thứ hai bắt đầu.
Ông Najib, 73 tuổi, bị giam từ tháng 8/2022 khi tòa án tối cao giữ nguyên bản án về lạm dụng quyền lực, vi phạm lòng tin và rửa tiền liên quan tới quỹ SRC International — công ty con cũ của quỹ 1MDB — trong phiên tòa đầu tiên về vụ biển thủ hàng tỷ USD. Bản án 12 năm tù ban đầu đã được Hội đồng Ân xá giảm một nửa xuống còn 6 năm vào năm 2024, khoản phạt giảm từ 210 triệu ringgit xuống 50 triệu ringgit. Tháng 9 năm nay, Quốc vương Sultan Ibrahim đã ban lệnh ân xá có điều kiện cho phép ông thụ án còn lại tại gia, với điều kiện nộp phạt. Lệnh quản thúc chỉ áp dụng cho bản án 6 năm đã giảm, không bao gồm bản án 15 năm tù riêng biệt tuyên vào tháng 12/2025 trong phiên tòa thứ hai về bê bối 1MDB. Ông Najib đang kháng cáo bản án đó.
Cũng trong ngày thứ Ba, Bộ trưởng Giao thông Anthony Loke tuyên bố từ chức “có hiệu lực ngay lập tức”, đúng như lập trường ông công bố hôm thứ Sáu. Ông Loke — thủ lĩnh đảng Hành động Dân chủ (DAP) — lần đầu tuyên bố từ chức hồi tháng 9 để phản đối lệnh ân xá, nhưng ở lại tạm thời theo đề nghị của Thủ tướng Anwar Ibrahim. Ông nói quyết định này “thể hiện đúng các nguyên tắc và lập trường mà tôi đã giải thích trước đây”, và cho biết đây là quyết định của đảng nhằm bày tỏ sự không đồng tình với lệnh ân xá. DAP là thành viên liên minh cầm quyền Pakatan Harapan.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ Malaysia, đây là ván cờ mà mọi quân đều ở thế khó: hoàng cung muốn sắc lệnh được tôn trọng tuyệt đối, Tổng chưởng lý muốn pháp luật được làm rõ tới từng dấu phẩy, còn chính phủ ông Anwar thì kẹt giữa một đồng minh từ chức và một cựu thủ tướng tham nhũng được về nhà. Nước cờ “quản thúc tại gia” tưởng là thỏa hiệp êm thấm, hóa ra lại là ngòi nổ cho cuộc tranh luận lớn nhất của Malaysia nhiều năm qua.
Với Việt Nam, câu chuyện Najib chạm tới ví tiền và niềm tin theo cách trực diện nhất: vụ 1MDB là vụ biển thủ quỹ nhà nước lớn nhất Đông Nam Á, và câu hỏi “tiền tham nhũng có thu hồi được không” cũng là câu hỏi mà bất cứ cử tri nào cũng đặt ra. Khi một bộ trưởng sẵn sàng từ chức để giữ nguyên tắc, đó là lời nhắc rằng trong chính trị, đôi khi chiếc ghế mất đi lại là thứ duy nhất giữ được lòng tin — và lòng tin thì không mua lại được bằng 50 triệu ringgit.
Theo quý vị, quản thúc tại gia cho một cựu thủ tướng tham nhũng là sự khoan hồng hợp lý, hay là dấu hiệu cho thấy công lý có giá? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


