Liên minh BN–PN thắng lớn ở Melaka, giáng thêm đòn vào Thủ tướng Anwar
Liên minh Barisan Nasional và Perikatan Nasional đã giành 24 trong 28 ghế trong cuộc bầu cử bang Melaka hôm thứ Bảy (14/11), củng cố “làn sóng xanh” của người Mã Lai và đặt thêm dấu hỏi về khả năng Thủ tướng Anwar Ibrahim đảo ngược đà suy giảm ủng hộ khi chính quyền của ông bước sang năm thứ tư.

Có những cuộc bầu cử bang chỉ quyết định ai ngồi ghế thủ hiến — và có những cuộc bầu cử nói lên cả hướng đi của một quốc gia. Hôm thứ Bảy (14/11), liên minh Barisan Nasional (BN) và Perikatan Nasional (PN) đã thắng vang dội ở Melaka, với 24 trong 28 ghế theo kết quả chưa chính thức — cho thấy sức mạnh ngày càng tăng của khối đoàn kết người Mã Lai và giáng thêm một đòn vào liên minh Pakatan Harapan (PH) của Thủ tướng Anwar Ibrahim. Liên minh này giành nhiều ghế hơn cả tổng số 23 ghế mà BN và PN từng giành riêng lẻ năm 2021.
PH, vốn hy vọng tiến sâu nhờ thỏa thuận không chính thức với Parti Pribumi Bersatu Malaysia (Bersatu), chỉ giành 4 ghế — ít hơn một ghế so với 5 năm trước. Cả Bersatu lẫn Parti Bersama Malaysia (Bersama), do cựu Bộ trưởng Kinh tế Rafizi Ramli lãnh đạo, đều trắng tay: Bersatu tranh 7 ghế, Bersama tranh 16 ghế. Tính tới 21:20, kết quả vẫn chưa được Ủy ban Bầu cử Malaysia xác nhận chính thức. Chủ tịch PH bang Melaka Adly Zahari cho biết liên minh của ông chấp nhận kết quả “một cách cởi mở” và tôn trọng quyết định của cử tri.
Trên bàn cờ Malaysia, Melaka không chỉ là một bang nhỏ ven biển — nó là thước đo chính xác nhất của lá phiếu người Mã Lai, khối cử tri quyết định mọi cuộc tổng tuyển cử.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trong buổi họp báo ngay sau 21:00, Chủ tịch BN Ahmad Zahid Hamidi — đồng thời là Phó Thủ tướng trong chính phủ đoàn kết của ông Anwar — cho biết liên minh BN–PN đã có “đa số áp đảo”, thắng không chính thức 24 trong 28 ghế. “Kết quả này tiếp nối đà làn sóng xanh bắt đầu từ Johor, tiếp nối Negeri Sembilan và nay được củng cố thêm ở Melaka. Đây là cú hat-trick chiến thắng, nhưng không phải là lý do để kiêu ngạo”, ông Zahid nói. Khoảng 20:00, Tổng thư ký UMNO Asyraf Wajdi xác nhận liên minh đã có lợi thế không thể san lấp 15 ghế, đủ để thành lập chính quyền bang mới.
Thủ hiến đương nhiệm Ab Rauf Yusoh dự kiến được tái bổ nhiệm sau khi dẫn dắt chiến dịch thành công của BN. Trong khi đó, ứng viên thủ hiến của PH, Adly Zahari, đã mất ghế Bukit Katil sau hai nhiệm kỳ trước ứng viên PN Muhammad Ridzuan Mohd Sarif. Kết quả nối tiếp chiến thắng của BN và PN ở Negeri Sembilan hồi tháng 8, củng cố lập luận hai liên minh nên tiếp tục hợp tác trước tổng tuyển cử tiếp theo. Trước ngày bầu cử một ngày, tổ chức thăm dò ILHAM Centre đã xác định 24 ghế mà liên minh nắm lợi thế áp đảo.
Cuộc bầu cử diễn ra trong bối cảnh căng thẳng trở lại giữa PH và BN — hai đối tác trong chính phủ đoàn kết liên bang nhưng tranh cử ở hai phía đối lập tại bang, căng thẳng càng bị khoét sâu bởi quyết định gần đây đưa cựu Thủ tướng Najib Razak vào diện quản thúc tại gia. BN và PN đã tránh chia rẽ lá phiếu Mã Lai bằng cách phân chia 28 ghế: BN tranh 23 ghế, PN tranh 5 ghế. PH tranh 24 ghế và tránh đụng độ trực tiếp với Bersatu ở 4 khu vực, trong điều các nhà phân tích mô tả là nỗ lực dè dặt nhằm nối lại cầu với đảng Mã Lai đã rời PH năm 2020. Kết quả dấy lên câu hỏi mới về khả năng của ông Anwar trong việc chặn đà suy giảm ủng hộ của PH, đặc biệt trong cử tri Mã Lai, và có thể khích lệ các lãnh đạo BN và PN thúc đẩy tổng tuyển cử sớm. Tổng tuyển cử tiếp theo của Malaysia phải được tổ chức trước tháng 2/2028.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ Malaysia, Melaka không chỉ là một bang nhỏ ven biển — nó là thước đo chính xác nhất của lá phiếu người Mã Lai, khối cử tri quyết định mọi cuộc tổng tuyển cử. Ba chiến thắng liên tiếp ở Johor, Negeri Sembilan và nay là Melaka cho thấy liên minh BN–PN đã tìm ra công thức mà PH vẫn chưa giải được: khi lá phiếu sắc tộc đoàn kết lại, mọi tính toán liên minh liên bang đều trở nên mong manh. Và nghịch lý nằm ngay trong chính phủ đoàn kết: ông Zahid vừa là Phó Thủ tướng của ông Anwar, vừa dẫn đầu chiến thắng chống lại liên minh của ông Anwar ở Melaka.
Với Việt Nam, câu hỏi đặt ra là: khi cử tri ngày càng bỏ phiếu theo bản sắc thay vì theo thành tích điều hành, thì một chính phủ cải cách còn giữ được ghế bằng cách nào? Malaysia là đối tác thương mại và đầu tư lớn của Việt Nam, và sự ổn định chính trị ở Kuala Lumpur ảnh hưởng trực tiếp tới dòng vốn, đơn hàng và việc làm của doanh nghiệp Việt. Theo quý vị, “làn sóng xanh” ở Melaka là tiếng nói của cử tri muốn thay đổi, hay chỉ là khúc dạo đầu cho một ván cờ tổng tuyển cử còn lớn hơn nhiều? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


