Putin mở rộng quản lý tạm thời tài sản Japan Tobacco tại Nga
Chỉ một ngày sau sắc lệnh đầu tiên, Tổng thống Nga lại ký sắc lệnh bổ sung, đưa thêm ba công ty của Japan Tobacco International vào diện quản lý tạm thời. Hãng thuốc lá lớn nhất nước Nga — chiếm khoảng 25% lợi nhuận hoạt động toàn cầu của tập đoàn — giờ nằm trong tay một công ty Nga.

Một ngày sau khi ra tay, Điện Kremlin lại ra tay tiếp. Tổng thống Vladimir Putin vừa mở rộng danh sách các doanh nghiệp của Japan Tobacco International (JTI) tại Nga bị đặt dưới quyền quản lý tạm thời — thêm ba công ty nữa vào sắc lệnh ban đầu, đưa hãng thuốc lá nước ngoài lớn nhất tại Nga vào vòng kiểm soát chặt hơn của Moscow.
Theo Channel NewsAsia, hôm thứ Năm, ông Putin đã ký sắc lệnh chuyển tài sản tại Nga của JTI — thuộc tập đoàn Japan Tobacco Inc. và là nhà sản xuất thuốc lá lớn nhất nước Nga — sang diện quản lý tạm thời, khiến tập đoàn này trở thành công ty nước ngoài mới nhất mất quyền kiểm soát hoạt động tại địa phương khi Moscow siết chặt việc nắm giữ tài sản của các doanh nghiệp nước ngoài.
Đây là nước cờ “tài sản làm con tin” mà Moscow đã đi nhiều lần, và mỗi lần nó đều gửi cùng một thông điệp: khi chính trị leo thang, không có tài sản nước ngoài nào là an toàn tuyệt đối.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Theo sắc lệnh ban đầu, cổ phần tại bốn doanh nghiệp của JTI được đặt dưới quyền quản lý của công ty Nga Industrial Assets. Một sắc lệnh riêng, công bố trong đêm, đã mở rộng biện pháp này sang ba công ty khác, tất cả đều thuộc sở hữu của JTI Investments Sarl. Theo hãng tin Interfax, ba công ty này đóng vai trò công ty nhập khẩu, quản lý và công ty mẹ.
Đài RBC của Nga hôm thứ Bảy dẫn lời ông Anton Pivovarov, người đứng đầu Industrial Assets, cho biết công ty sẽ tìm cách duy trì sản xuất, giữ nguyên đội ngũ hiện có và thực hiện các nghĩa vụ với nhân viên và đối tác kinh doanh mà không bị gián đoạn. Các sắc lệnh của ông Putin không nêu lý do cho động thái này, nhưng Điện Kremlin trước đây từng liên hệ các vụ tịch thu tài sản tương tự với hành động của các nước mà họ coi là thù địch với Nga.
Trong tuyên bố gửi qua email sau sắc lệnh đầu tiên, JTI cho biết họ đã biết về quyết định này và đang “đánh giá tình hình và các lựa chọn của mình, ưu tiên các bên liên quan, đáng chú ý nhất là nhân viên của chúng tôi”. Chính phủ Nhật Bản nắm khoảng 37% cổ phần của Japan Tobacco Inc., với các thương hiệu gồm Winston và Camel. Hoạt động tại Nga chiếm khoảng 10% doanh thu của Japan Tobacco Group và khoảng 25% lợi nhuận hoạt động của tập đoàn.
Vụ JTI không phải là trường hợp đơn lẻ, mà là một mắt xích trong chuỗi động thái của Moscow kể từ khi chiến sự Ukraine leo thang: các tài sản của doanh nghiệp nước ngoài tại Nga — từ năng lượng, ô tô tới hàng tiêu dùng — lần lượt bị đưa vào diện “quản lý tạm thời” mỗi khi quan hệ với nước sở tại xấu đi. Cơ chế này không tịch thu thẳng tài sản, nhưng chuyển quyền điều hành sang một công ty Nga, khiến chủ sở hữu nước ngoài mất quyền kiểm soát thực tế trong khi vẫn mang danh là cổ đông.
Điều đáng chú ý là tốc độ: sắc lệnh đầu tiên vào thứ Năm, sắc lệnh mở rộng chỉ sau một đêm. Với JTI, đây là đòn giáng mạnh về tài chính — một phần tư lợi nhuận hoạt động toàn cầu của tập đoàn nằm ở thị trường Nga — và về chiến lược, bởi Nga là thị trường lớn với các thương hiệu Winston và Camel vốn đã quen thuộc với người tiêu dùng Nga trong nhiều thập kỷ.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Đây là nước cờ “tài sản làm con tin” mà Moscow đã đi nhiều lần, và mỗi lần nó đều gửi cùng một thông điệp: khi chính trị leo thang, không có tài sản nước ngoài nào là an toàn tuyệt đối. Cơ chế “quản lý tạm thời” nghe có vẻ nhẹ nhàng hơn tịch thu — nhưng với chủ sở hữu, mất quyền điều hành cũng đồng nghĩa với mất doanh nghiệp. Và khi chính phủ Nhật Bản nắm tới 37% cổ phần Japan Tobacco, đòn này không chỉ đánh vào một công ty, mà còn đánh vào cả Tokyo.
Với người Việt, bài học nằm ở hai chữ “rủi ro quốc gia”. Doanh nghiệp Việt đang đầu tư ra nước ngoài ngày càng nhiều — và câu chuyện JTI là lời nhắc rằng lợi nhuận 25% từ một thị trường nghe rất hấp dẫn, cho tới ngày thị trường đó đổi luật chơi chỉ sau một đêm. Trong ván cờ lớn, một công ty có thể làm đúng mọi thứ về kinh doanh mà vẫn thua — vì bàn cờ không nằm trong tay mình. Còn với người tiêu dùng, khi một hãng thuốc lá lớn nhất nước Nga đổi chủ điều hành, giá cả và nguồn cung trên kệ hàng cũng sẽ là những nước cờ tiếp theo phải chờ xem.
Theo quý vị, khi một nước có thể chuyển quyền điều hành doanh nghiệp nước ngoài chỉ bằng một sắc lệnh qua đêm, doanh nghiệp nên rút lui sớm để giữ vốn — hay ở lại và đánh cược rằng sóng gió sẽ qua?
Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


