Bộ trưởng Thương mại Mỹ bị tố nới lỏng quy định chip vì lợi ích gia đình
Một trung tâm dữ liệu ở Malaysia sắp mở cửa, chứa hàng trăm triệu USD chip AI Nvidia để phục vụ một tập đoàn công nghệ Trung Quốc — và người viết ra luật kiểm soát nó, Bộ trưởng Howard Lutnick, từng lãnh đạo chính công ty tài chính làm ăn với trung tâm đó.

Trên bán đảo phía nam Malaysia, trung tâm dữ liệu A201 sẽ mở cửa vào năm tới, chứa đầy máy chủ AI tiên tiến nhất của Nvidia trị giá hàng trăm triệu USD. Trung tâm này sẽ cung cấp sức mạnh tính toán cho một tập đoàn công nghệ Trung Quốc. Công ty vận hành trung tâm là khách hàng của Cantor Fitzgerald, hãng tài chính mà Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick từng lãnh đạo, trước khi giao lại cho các con trai mình. Ông Lutnick giờ đây đang viết ra các quy định có thể ảnh hưởng lớn tới hoạt động kinh doanh của trung tâm đó.
Ông Lutnick được xem là người làm chậm các quy định siết bán chip Nvidia cho các trung tâm dữ liệu như A201 — những trung tâm nằm ngoài Trung Quốc nhưng cung cấp sức mạnh tính toán AI cho công ty Trung Quốc. Chính quyền Trump, lo ngại đánh mất lợi thế của Mỹ về AI, cấm bán chip tiên tiến cho Trung Quốc. Nhưng chính quyền đã tranh cãi nội bộ về việc hạn chế bán chip cho các trung tâm dữ liệu ở Đông Nam Á tới đâu: phe diều hâu coi đó là cách để Bắc Kinh lách lệnh cấm, trong khi ông Lutnick thúc đẩy không hạn chế quá mức việc bán hàng của các công ty Mỹ như Nvidia ở châu Á.
Trên bàn cờ chip Mỹ-Trung, nước đi của ông Lutnick cho thấy một quy luật cũ: luật lệ không bao giờ chỉ là luật lệ — nó còn là câu hỏi ai viết ra nó, và người viết từng đứng ở phía nào của bàn cờ.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Ông Lutnick đã ủng hộ một phiên bản ít nghiêm ngặt hơn của các biện pháp kiểm soát đang được cân nhắc. Bộ Thương mại đề xuất áp dụng quy định cho bảy quốc gia — Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Brazil, Nam Phi và Na Uy — trong khi những người khác muốn áp dụng trên toàn cầu. Đề xuất này cũng sẽ chỉ áp dụng cho các lô hàng chip tiên tiến trong tương lai, miễn trừ các trung tâm dữ liệu đã được lấp đầy bằng công nghệ Mỹ. Các công ty sẽ cần thông báo cho chính phủ nếu khách hàng Trung Quốc dùng trung tâm dữ liệu của họ để huấn luyện mô hình AI — nhưng không cần tự động xin giấy phép.
Theo The New York Times, Cantor Fitzgerald đã làm ăn với một số công ty trung tâm dữ liệu ở Đông Nam Á phục vụ khách hàng Trung Quốc. Cantor từng là đại lý bán hàng được chỉ định cho đợt phát hành cổ phiếu trị giá tới 1 tỉ USD trong năm nay của Bitdeer — công ty Singapore sẽ vận hành trung tâm A201. Bitdeer kỳ vọng trung tâm ở Malaysia sẽ tạo ra 1,7 tỉ USD doanh thu trong năm năm, và nhiều khả năng sẽ phục vụ Tencent.
Tới tháng 10/2025, ông Lutnick đã chuyển phần cổ phần còn lại tại Cantor cho gia đình. Trước đó, ông từng được Nhà Trắng cấp “miễn trừ hạn chế”, cho phép ông tham gia các quyết định có thể có “tác động trực tiếp và có thể dự đoán được đối với Cantor Fitzgerald”. Bộ Thương mại nói ông Lutnick tuân thủ mọi thỏa thuận đạo đức; tờ báo ghi rõ không có bằng chứng các khoản đầu tư của Cantor đã ảnh hưởng tới quyết định của ông. Chris McGuire, cựu quan chức chính quyền Biden, cảnh báo: nếu chỉ hạn chế một số quốc gia, “Trung Quốc sẽ chỉ thuê từ các trung tâm dữ liệu ngoài những quốc gia đó”.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ chip Mỹ-Trung, nước đi của ông Lutnick cho thấy một quy luật cũ: luật lệ không bao giờ chỉ là luật lệ — nó còn là câu hỏi ai viết ra nó, và người viết từng đứng ở phía nào của bàn cờ. Lệnh cấm bán chip cho Trung Quốc nghe thì cứng rắn, nhưng chỉ cần một trung tâm dữ liệu đặt ở Johor và một hợp đồng thuê máy chủ, cả bức tường cấm vận bỗng có một cánh cửa hậu hợp pháp.
Với Việt Nam, ván cờ này không phải chuyện của người khác: Việt Nam đang là điểm đến của làn sóng trung tâm dữ liệu, và là mắt xích trong chuỗi cung ứng chip toàn cầu. Khi Washington siết hay nới, khi Bắc Kinh tìm đường vòng qua Đông Nam Á, Hà Nội sẽ phải chọn: làm “cánh cửa hậu” cho ai, với cái giá nào, và với luật chơi nào của riêng mình. Còn với túi tiền của người Việt, cuộc chiến chip này sẽ quyết định giá của mọi thứ — từ chiếc điện thoại tới dịch vụ AI mà doanh nghiệp Việt dùng mỗi ngày. Theo quý vị, khi người viết luật từng làm ăn với chính ngành mình quản lý, đâu là ranh giới giữa kinh nghiệm và xung đột lợi ích? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.

