Bayer trả 7,25 tỉ USD dàn xếp vụ kiện thuốc diệt cỏ Roundup gây ung thư
Thẩm phán Missouri phê chuẩn thỏa thuận dàn xếp khoảng 65.000 đơn kiện ở Mỹ — bước ngoặt sau gần một thập kỷ kiện tụng đã kéo cổ phiếu Bayer xuống 46% kể từ thương vụ mua Monsanto giá 63 tỉ USD.

Gần một thập kỷ kiện tụng vừa khép lại bằng một con số khổng lồ. Hôm thứ Sáu, Thẩm phán Timothy Boyer của tòa án bang ở St. Louis, Missouri, đã phê chuẩn thỏa thuận dàn xếp trị giá 7,25 tỉ USD của Bayer trong các vụ kiện cáo buộc thuốc diệt cỏ Roundup gây ung thư — gọi thỏa thuận này là “công bằng, hợp lý và đầy đủ”. Phán quyết có thể giải quyết phần lớn khoảng 65.000 đơn kiện đang chờ xử ở các tòa án bang và liên bang Mỹ, từ những người cho biết họ mắc ung thư sau khi dùng Roundup ở nhà hoặc trong công việc.
Thẩm phán Boyer đã bác các ý kiến phản đối cho rằng tiền bồi thường cho từng nạn nhân ung thư là quá thấp, vì những người từng dàn xếp trước đây được trả nhiều hơn. Ông cũng nói rằng việc trì hoãn chi trả có thể buộc các nạn nhân — trong đó có những người mắc ung thư giai đoạn cuối — phải chờ “một số năm không xác định” mới nhận được tiền. Thỏa thuận, được công bố từ tháng 2, nhằm giải quyết gần như toàn bộ các khiếu nại Roundup hiện tại và tương lai ở Mỹ.
Ván cờ của Bayer là bài học đắt giá nhất về cái giá của một thương vụ mua lại: 63 tỉ USD mua Monsanto, rồi 10,9 tỉ USD dàn xếp, rồi 7,25 tỉ USD nữa — và cổ phiếu vẫn mất gần một nửa giá trị.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Với Bayer, đây là “cột mốc quyết định” — lời của CEO Bill Anderson — trong chiến lược giảm thiểu rủi ro từ các vụ kiện Roundup đang chờ xử và trong tương lai. Cái giá của thương vụ mua Monsanto, hãng sản xuất Roundup, với giá 63 tỉ USD năm 2018 đã quá đắt: cổ phiếu Bayer đã mất 46% giá trị kể từ đó. Hãng từng dàn xếp phần lớn vụ kiện Roundup với 10,9 tỉ USD năm 2020, nhưng không giành được phê chuẩn của tòa cho thỏa thuận 1,25 tỉ USD để giải quyết các khiếu nại trong tương lai. Bayer lâu nay vẫn khẳng định Roundup và hoạt chất glyphosate là an toàn, và hàng thập kỷ nghiên cứu cho thấy glyphosate không gây ung thư.
Phán quyết được đưa ra năm tháng sau khi Tòa án Tối cao Mỹ lật ngược phán quyết bồi thường 1,25 triệu USD cho John Durnell, một người đàn ông Missouri cho rằng nhiều năm tiếp xúc với glyphosate trong Roundup đã gây ra bệnh ung thư hạch không Hodgkin của ông. Với tỉ lệ 7-2, Tòa án Tối cao đồng ý với Bayer rằng luật liên bang về thuốc trừ sâu ngăn các khiếu nại không cảnh báo theo luật bang — làm suy yếu một trụ cột trung tâm của nhiều vụ kiện. Luật sư Christopher Seeger, đại diện cho nhiều nguyên đơn, nói quyết định Durnell đã thu hẹp khả năng theo đuổi khiếu nại của nạn nhân Roundup, nhưng vẫn bày tỏ: “Chúng tôi mong sớm đưa khoản cứu trợ này đến tay mọi nạn nhân Roundup nhanh nhất có thể.” Thỏa thuận không bao gồm một số vụ kiện còn chờ xử ở tòa liên bang — Bayer cho biết khoảng 200 vụ vẫn đang được xét xử.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Ván cờ của Bayer là bài học đắt giá nhất về cái giá của một thương vụ mua lại: 63 tỉ USD mua Monsanto, rồi 10,9 tỉ USD dàn xếp, rồi 7,25 tỉ USD nữa — và cổ phiếu vẫn mất gần một nửa giá trị. Điều cay đắng là Bayer không mua một công ty, mà mua cả một núi kiện tụng: glyphosate an toàn hay không vẫn còn tranh cãi khoa học, nhưng trên bàn cân của tòa án, “an toàn” không thắng được 65.000 đơn kiện.
Với Việt Nam, câu chuyện chạm thẳng tới bữa cơm và ví tiền: glyphosate vẫn được dùng rộng rãi trên đồng ruộng Việt Nam, từ vườn cà phê tới ruộng lúa. Nông dân phun thuốc mỗi ngày, người tiêu dùng ăn rau quả mỗi bữa — và ranh giới giữa “liều lượng an toàn” với “nguy cơ ung thư” vẫn là điều mà khoa học chưa ngã ngũ. Bài học từ Bayer là minh bạch: người nông dân có quyền biết mình đang phun thứ gì, và người mua rau có quyền biết mình đang ăn thứ gì. Theo quý vị, Việt Nam nên siết chặt hơn việc dùng glyphosate, hay chờ khoa học có kết luận cuối cùng? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


