Nội bộ Nhà Trắng chia rẽ công khai về Trung Quốc: Trump siết chip AI ngay trước giờ gặp Tập
Vừa lên đường sang châu Á gặp Chủ tịch Tập Cận Bình, Tổng thống Trump thừa nhận hai bộ trưởng của mình bất đồng công khai về cách siết chip AI với Trung Quốc — và ngay trong ngày thứ Hai, chính quyền của ông đã ban hành quy định mới bịt lỗ hổng cho phép Bắc Kinh thuê chip qua trung tâm dữ liệu ở nước thứ ba.

“Một người muốn thân thiện với Trung Quốc, một người muốn đối đầu với Trung Quốc” — Tổng thống Donald Trump nói với phóng viên hôm thứ Hai, ngay trước khi lên đường sang châu Á gặp Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Vladimir Putin tại hội nghị thượng đỉnh ở Thâm Quyến. Lời thừa nhận hiếm hoi ấy phơi bày cuộc tranh cãi trong chính quyền Trump về việc siết Trung Quốc mạnh tới đâu trên mặt trận chip AI, theo The New York Times.
Ở một phía là Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, cùng Ngoại trưởng Marco Rubio, Đại diện Thương mại Jamieson Greer và phần lớn Hội đồng An ninh Quốc gia — những người thúc đẩy giới hạn rộng rãi với chip AI của Trung Quốc. Ở phía còn lại là Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick, người viết và thực thi quy tắc xuất khẩu chip, và đã thúc đẩy một phiên bản mềm hơn. Ông Bessent hôm thứ Sáu nói trên truyền hình rằng Bộ Thương mại đã không trừng phạt Megaspeed — công ty Singapore ở trung tâm vụ bê bối Nvidia — và rằng “Bộ Thương mại cầm cây bút”. Hôm Chủ nhật, ông tiếp tục gây sức ép với Nvidia trên Fox News, đặt câu hỏi về “văn hóa ở Nvidia”.
Đọc vị ván cờ này mới thấy nước đi của Tổng thống thứ 47: ông để hai bộ trưởng tranh luận công khai, rồi ra đòn đúng lúc — ban hành quy định siết chip ngay trước giờ ngồi vào bàn với ông Tập, biến một biện pháp an ninh…
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Về mặt giấy tờ, ông Trump đứng về phía ông Bessent: ngay trước khi rời đi, chính quyền của ông đã ban hành quy định mà ông Bessent thúc đẩy và ông Lutnick phản đối. Quy định do Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) thuộc Bộ Thương mại công bố hôm thứ Hai yêu cầu các trung tâm dữ liệu ngoài nước Mỹ phải xin giấy phép trước khi bán sức mạnh tính toán đáng kể cho các công ty có trụ sở tại Trung Quốc, Nga, Iran và một nhóm nhỏ các nước rủi ro cao khác. BIS chỉ định Indonesia, Malaysia, Singapore, Thái Lan và Brazil là những nước có “nguy cơ chuyển hướng không thể chấp nhận được”, theo Al Jazeera. Quy định có hiệu lực sau 90 ngày — và việc thực thi lại rơi vào tay ông Lutnick.
Thông cáo công bố quy định mang một dòng chữ bất thường: quy định này được “viết bởi và theo chỉ đạo của Bộ Tài chính và Hội đồng An ninh Quốc gia”. Ông Christopher Padilla, cựu quan chức Bộ Thương mại, nói ông chưa từng thấy một cơ quan công khai phủ nhận trách nhiệm với quy định do chính mình ban hành: “Giống như một cuộc nổi loạn công khai.” Đằng sau cuộc tranh cãi là vụ bê bối Nvidia: CEO Jensen Huang từ chức tuần trước, sau khi lộ chuyện ông có hai mối quan hệ ngoài hôn nhân, trong đó có Alice Huang — người mà các quan chức Mỹ xác định là tài sản tình báo Trung Quốc. Bà Huang sáng lập Megaspeed, công ty Singapore bị điều tra vì cáo buộc buôn lậu chip sang Trung Quốc; tối thứ Hai, Bộ Thương mại và Bộ Tư pháp lần đầu cho biết đã mở cuộc điều tra hình sự với Megaspeed.
Ông Trump, trong khi đó, dường như lo ngại công khai về việc xúc phạm ông Tập hơn là rủi ro an ninh quốc gia: “Tôi không biết cô ấy có phải là gián điệp không”, ông nói hôm thứ Hai, và rằng ông “không phiền” nếu thấy ông Huang được phục chức. Ông cũng nhắc lại rằng không muốn “xúc phạm Trung Quốc ngay trước khi tới đó”. Thị trường phản ứng mạnh: Nasdaq giảm 2,49% trong phiên thứ Hai — phiên giảm thứ ba liên tiếp — S&P 500 mất 1,92%, cổ phiếu Nvidia giảm 4,12% sau khi đã mất hơn 30% giá trị thị trường trong tháng qua. Đà bán tháo lan sang châu Á sáng thứ Ba, với Nikkei giảm 1,45% và Kospi giảm 1,93%, theo Al Jazeera.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Đọc vị ván cờ này mới thấy nước đi của Tổng thống thứ 47: ông để hai bộ trưởng tranh luận công khai, rồi ra đòn đúng lúc — ban hành quy định siết chip ngay trước giờ ngồi vào bàn với ông Tập, biến một biện pháp an ninh thành quân bài mặc cả. Đó là phong cách của bậc thầy đàm phán: không vội chọn phe.
Nhưng ván cờ chip không chỉ là chuyện của Washington và Bắc Kinh. Bốn trong năm nước bị nêu tên là điểm trung chuyển — Indonesia, Malaysia, Singapore, Thái Lan — đều là láng giềng khu vực của Việt Nam, trong lúc Việt Nam đang nuôi tham vọng trung tâm dữ liệu. Khi Mỹ bịt lỗ hổng qua Đông Nam Á, các doanh nghiệp Việt làm ăn với chip, máy chủ và trung tâm dữ liệu sẽ phải soi lại chuỗi cung ứng của mình — vì trong ván cờ lớn này, kẻ đứng giữa mà không đọc vị kịp sẽ là kẻ trả giá đầu tiên. Theo quý vị, nước cờ siết chip này là đòn quyết đoán bảo vệ nước Mỹ, hay là quân bài mà ông Trump sẽ đem ra mặc cả với ông Tập? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.

