Thặng dư thương mại Trung Quốc vượt 1.000 tỉ USD: cơn sốt AI đẩy xuất khẩu lên đỉnh mới
Xuất khẩu tháng 10 tăng 35,2% nhờ cơn khát hạ tầng AI toàn cầu, đưa thặng dư 10 tháng lên 1.040 tỉ USD — vượt mốc 1.000 tỉ sớm hơn một tháng so với năm ngoái.

Trung Quốc vừa vượt qua một cột mốc mà cả thế giới đều phải nhìn: thặng dư thương mại của nước này đã vượt 1.000 tỉ USD chỉ trong 10 tháng đầu năm. Theo CNA, xuất khẩu tháng 10 tăng vọt 35,2% so với cùng kỳ năm ngoái tính bằng USD — chỉ chậm hơn một chút so với mức tăng 36,3% của tháng 9, nhưng vượt dự báo 33,5% của các nhà kinh tế — đưa thặng dư lên 1.040 tỉ USD trong 10 tháng đầu năm, vượt mốc 1.000 tỉ năm thứ hai liên tiếp và sớm hơn một tháng so với năm 2025.
Động lực chính là cơn sốt xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo trên toàn cầu, giúp doanh số các sản phẩm công nghệ cao của Trung Quốc tăng mạnh và bù đắp cho nhu cầu trong nước yếu ớt. Nhưng bức tranh này cũng phơi bày sự phụ thuộc ngày càng lớn của Bắc Kinh vào nhu cầu nước ngoài để chống đỡ một nền kinh tế đang bị kìm hãm bởi tiêu dùng trì trệ và cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài. Nhập khẩu cũng tăng 41,6%, vượt xa dự báo trung vị 32% trong khảo sát của Reuters và tăng tốc từ mức 31% của tháng 9.
Trên bàn cờ thương mại toàn cầu, con số 1.040 tỉ USD không chỉ là một kỷ lục — nó là một lời tuyên bố.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Thặng dư phình to có thể làm căng thẳng thêm với Liên minh châu Âu, nơi các lãnh đạo đã kêu gọi siết chặt hơn thương mại với Trung Quốc sau khi đạt thỏa thuận với Bắc Kinh về hạn chế xuất khẩu xe hybrid sang khối này trong vài năm tới. Vì các biện pháp đó chưa có hiệu lực, các nhà máy được dự báo sẽ đẩy nhanh xuất hàng, càng làm xuất khẩu tăng thêm trong ngắn hạn. Trong khi đó, Trung Quốc hôm thứ Hai chính thức thông báo gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại với Washington — vốn hết hạn vào ngày 10/11 — thêm hai tháng, nhưng cho biết tuần trước rằng việc mở rộng mua nông sản Mỹ sẽ phụ thuộc vào việc thực thi thỏa thuận giảm thuế quan có đi có lại đã thống nhất.
Chuyên gia Joe Peissel, nhà kinh tế vĩ mô tại Trivium China, cảnh báo: “Nguy cơ bị áp thêm thuế quan và các rào cản thương mại khác sẽ vẫn ở mức cao trong năm 2027, đặc biệt khi các nhà sản xuất Trung Quốc tiếp tục mở rộng hiện diện ở thị trường nước ngoài.” Các nhà phân tích của Macquarie dự báo xuất khẩu của Trung Quốc sẽ còn tăng tốc trong quý IV trước khi bắt đầu chậm lại từ quý I/2027. Một nỗi lo lớn của Bắc Kinh là người tiêu dùng vẫn ngần ngại chi tiêu, bị kìm hãm bởi thị trường bất động sản suy thoái làm hao mòn tài sản hộ gia đình. Nhu cầu trong nước ì ạch đã đẩy các hãng xe Trung Quốc tìm kiếm doanh số ở thị trường nước ngoài: xuất khẩu ô tô duy trì tốc độ tăng trưởng vững chắc trong tháng 10, trong khi doanh số xe trong nước ghi nhận tháng giảm thứ 12 liên tiếp. Hội nghị APEC sẽ diễn ra vào tuần tới tại Thâm Quyến, nơi Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Trump dự kiến gặp nhau lần thứ ba trong năm nay.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ thương mại toàn cầu, con số 1.040 tỉ USD không chỉ là một kỷ lục — nó là một lời tuyên bố. Trung Quốc đang bán cho cả thế giới nhiều hơn bao giờ hết, và họ bán đúng thứ mà cả thế giới đang khát: chip, linh kiện và hạ tầng cho cơn sốt AI. Nhưng nước cờ này có hai mặt: càng xuất khẩu mạnh, Bắc Kinh càng phơi mình trước nguy cơ bị áp thuế trả đũa từ châu Âu và Mỹ — và càng phụ thuộc vào một cơn sốt AI mà không ai dám chắc sẽ kéo dài bao lâu.
Với Việt Nam, ván cờ này đánh thẳng vào ví tiền của doanh nghiệp xuất khẩu. Khi Trung Quốc đẩy hàng ra thế giới với tốc độ kỷ lục, hàng Việt phải cạnh tranh gay gắt hơn trên từng thị trường — từ dệt may tới điện tử. Nhưng cũng có mặt sáng: dòng vốn và đơn hàng dịch chuyển khỏi Trung Quốc vì thuế quan có thể chảy về Việt Nam, nếu doanh nghiệp Việt đủ nhanh để đón. Câu hỏi không phải là Trung Quốc mạnh tới đâu, mà là Việt Nam sẽ đứng ở đâu trên bàn cờ này.
Theo quý vị, thặng dư 1.000 tỉ USD là sức mạnh của Trung Quốc, hay là dấu hiệu cho thấy nền kinh tế này đang quá phụ thuộc vào thế giới bên ngoài? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


