James Cleverly thắng 86% phiếu làm ứng viên thị trưởng London: “Khan là nguyên nhân, không phải triệu chứng”
Cựu ngoại trưởng Anh James Cleverly được đảng Bảo thủ chọn làm ứng viên thị trưởng London cho cuộc bầu cử tháng 5/2028, với 86% phiếu của đảng viên — mở màn cuộc đua giành lại thủ đô từ tay Công đảng sau 12 năm.

Đảng Bảo thủ Anh vừa đặt cược lớn vào một gương mặt quen thuộc để giành lại London. Cựu ngoại trưởng và cựu nội vụ James Cleverly đã được chọn làm ứng viên thị trưởng London của đảng, sau khi thắng áp đảo với 86% phiếu bầu của đảng viên London, theo BBC và The Guardian. Ông vượt qua hai đối thủ ít tên tuổi hơn: nghị viên Westminster Festus Akinbusoye và ứng viên quốc hội Sara Gezdari.
Cleverly, nghị sĩ khu vực Braintree ở Essex từ năm 2015, sinh ra tại London, từng là thành viên Hội đồng London và lãnh đạo Cơ quan Cứu hỏa London. Ông từ chức bộ trưởng trong nội các bóng tối hồi tháng Tám để tập trung cho tham vọng thị trưởng, từng tranh cử lãnh đạo đảng Bảo thủ năm 2024 nhưng thua Kemi Badenoch. Ông tuyên bố sẽ không tái ứng cử ghế nghị sĩ, dồn toàn lực cho cuộc bầu cử thị trưởng tháng 5/2028. “Những ngày tốt đẹp nhất của London còn ở phía trước nếu chúng ta tạo ra thay đổi trong cuộc bầu cử sắp tới”, ông nói.
Ván cờ London 2028 là một ván cờ lạ: ứng viên mạnh nhất của phe đối lập lại là người từng thua cuộc đua lãnh đạo đảng, mang theo cả gánh nặng Brexit mà hai phần ba người London cho là có hại.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Phần lớn bài phát biểu chiến thắng của ông là đòn tấn công vào thị trưởng đương nhiệm Sadiq Khan, người giữ ghế từ năm 2016 và chưa xác nhận có tranh cử nhiệm kỳ thứ tư hay không. “Khan đang làm London thất vọng”, Cleverly nói. “Người ta đang rời khỏi London, hoặc không chọn tới đây nữa — doanh nghiệp, người tạo việc làm, các gia đình đang rời đi — và tới lúc bầu cử năm 2028, Khan đã làm thị trưởng được 12 năm, hai điều đó có liên quan với nhau. Những vấn đề London đối mặt chỉ là triệu chứng. Khan mới là nguyên nhân. Khi tôi hỏi người dân London: ‘Quý vị có cảm thấy an toàn khi đi bộ về nhà ban đêm không?’, câu trả lời là không.” Ông cũng tố London trải qua “giai đoạn xây nhà tệ nhất kể từ Thế chiến II” và chỉ những người London thu nhập cao nhất mới mua nổi những căn nhà rẻ nhất.
Cleverly còn chĩa mũi dùi vào Thủ tướng Andy Burnham, cáo buộc ông “chống London”: “Burnham không chịu nổi London, còn Khan thì không chịu đứng lên vì London.” Về giao thông, ông cam kết chấm dứt điều mà ông gọi là “cuộc chiến của Khan chống lại người lái xe”, nhưng cho biết sẽ không đảo ngược việc mở rộng vùng phát thải cực thấp (ULEZ), vì tới năm 2028 phần lớn phương tiện đã đạt chuẩn. Ông cũng ủng hộ các điều kiện tư tưởng của lãnh đạo đảng Badenoch — đưa Anh rời Công ước châu Âu về nhân quyền và phản đối mục tiêu net zero vào năm 2050 — dù khảo sát của YouGov công bố hôm thứ Năm cho thấy hai phần ba người dân London tin rằng Brexit khiến nước Anh tệ đi.
Phản ứng từ các đối thủ không khoan nhượng. Chủ tịch Công đảng Bridget Phillipson nói Cleverly có “hồ sơ thất bại”, nhắc việc ông ủng hộ Brexit không thỏa thuận và ngân sách mini của Liz Truss. Nghị sĩ Dân chủ Tự do Sarah Olney gọi ông là “không phải ứng viên đáng tin”. Ứng viên duy nhất khác đã được xác nhận là Laila Cunningham của đảng Reform UK, tuyên bố từ tháng Giêng sẽ phát động “cuộc chiến toàn diện chống tội phạm”. Đảng Xanh — vừa giành quyền kiểm soát năm quận London trong bầu cử địa phương tháng Năm — vẫn chưa bắt đầu chọn ứng viên.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Ván cờ London 2028 là một ván cờ lạ: ứng viên mạnh nhất của phe đối lập lại là người từng thua cuộc đua lãnh đạo đảng, mang theo cả gánh nặng Brexit mà hai phần ba người London cho là có hại. Cleverly biết rõ điểm yếu đó — nên ông né Brexit, đánh thẳng vào nỗi sợ ban đêm, giá nhà và xe cộ, những thứ chạm trực tiếp vào ví tiền và sinh hoạt của cử tri. Đó là nước cờ khôn ngoan của một chính trị gia dày dạn: đánh vào ổ khóa cửa nhà cử tri thay vì đánh ở tầm quốc gia.
Với Việt Nam, bài học nằm ở chỗ một thành phố toàn cầu vận hành ra sao khi quyền lực nằm trong tay thị trưởng: an ninh ban đêm, giá nhà, phí xe, không khí sạch — toàn những thứ quyết định người dân có ở lại hay bỏ đi. London đang mất dân vì giá nhà và tội phạm, còn các đô thị Việt Nam cũng đang đối mặt bài toán tương tự khi người trẻ rời quê lên phố rồi lại tính chuyện rời phố vì không mua nổi nhà. Theo quý vị, Cleverly thắng 86% phiếu đảng viên có đủ sức thắng cả London — hay Brexit sẽ là quân bài khiến ông ngã ngựa ngay trước vạch đích? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.

