Tập Cận Bình: “thống nhất Đài Loan là sứ mệnh lịch sử”, dòng chảy lịch sử “không thể ngăn cản”
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tuyên bố “thống nhất hoàn toàn tổ quốc phải được thực hiện, và nhất định sẽ được thực hiện” — nhân dịp kỷ niệm 160 năm ngày sinh Tôn Trung Sơn, chỉ một tuần trước thượng đỉnh APEC ở Thâm Quyến, nơi ông sẽ gặp lại Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Giải quyết vấn đề Đài Loan là một “sứ mệnh lịch sử không thể lay chuyển” của Đảng Cộng sản Trung Quốc, Chủ tịch Tập Cận Bình nói. “Dòng chảy của lịch sử không thể ngăn cản”, ông Tập phát biểu hôm thứ Năm (12/11), khi kêu gọi “thống nhất” hoàn toàn Đài Loan với tổ quốc và cam kết thực hiện điều đó một cách hòa bình — không nhắc tới việc sử dụng vũ lực. Trung Quốc coi Đài Loan là lãnh thổ của mình, bất chấp sự phản đối mạnh mẽ của Đài Bắc, và đã nhiều lần đề xuất mô hình “một quốc gia, hai chế độ” — mô hình không được bất kỳ đảng chính trị lớn nào của Đài Loan ủng hộ.
“Sự thống nhất hoàn toàn của tổ quốc phải được thực hiện, và nhất định sẽ được thực hiện”, ông Tập nói trong bài phát biểu tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, nhân dịp kỷ niệm 160 năm ngày sinh của Tôn Trung Sơn, nhà cách mạng đã giúp lãnh đạo cuộc khởi nghĩa năm 1911 chấm dứt nhiều thế kỷ cai trị của các hoàng đế và mở ra thời kỳ Trung Hoa Dân Quốc. Ông Tập nói Trung Quốc kiên trì “thống nhất hòa bình và chính sách ‘một quốc gia, hai chế độ’” và sẵn sàng đối thoại với Đài Loan trong khi vẫn giữ nguyên tắc “một Trung Quốc” — lập trường của Bắc Kinh rằng cả hai bờ eo biển Đài Loan đều là một quốc gia.
Trên bàn cờ eo biển Đài Loan, bài phát biểu của ông Tập là một nước cờ được tính toán kỹ: nói “hòa bình” thật to, nhưng không rút lại quân bài vũ lực; viện dẫn Tôn Trung Sơn — nhân vật mà cả hai bờ đều tôn kính — để…
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Ông Tập kêu gọi mọi người Trung Quốc, kể cả những người ở Đài Loan, cùng chung tay phản đối các thế lực ly khai đòi “độc lập Đài Loan” và phấn đấu vì sự phát triển hòa bình của quan hệ hai bờ eo biển. Chính quyền Đài Loan đã không trả lời ngay lập tức yêu cầu bình luận. Dù ông Tập không nhắc tới việc sử dụng vũ lực — điều mà Trung Quốc chưa bao giờ từ bỏ đối với Đài Loan — quân đội nước này vẫn hoạt động quanh hòn đảo hằng ngày và đang mở rộng tầm với ra xa hơn ở Thái Bình Dương.
Bài phát biểu của ông Tập diễn ra một tuần trước thượng đỉnh APEC tại Thâm Quyến, trung tâm công nghệ ở miền nam Trung Quốc, nơi ông sẽ gặp lại Tổng thống Mỹ Donald Trump, và cũng chỉ hơn hai tuần trước các cuộc bầu cử địa phương quan trọng ở Đài Loan. Bắc Kinh gọi Tôn Trung Sơn là một anh hùng dân tộc vĩ đại và người yêu nước, đồng thời là người tiên phong của cuộc cách mạng cộng sản năm 1949 đã buộc chính phủ Trung Hoa Dân Quốc bại trận phải chạy sang Đài Loan, nơi nó vẫn tồn tại cho tới ngày nay.
Ở Đài Loan, Tôn Trung Sơn được coi là “quốc phụ”, dù triết lý “Tam dân chủ nghĩa” của ông không còn là văn bản bắt buộc đối với học sinh. Trong khi Tổng thống Đài Loan Lai Thanh Đức và đảng Dân Tiến cầm quyền ủng hộ bản sắc riêng của Đài Loan, họ đã có giọng điệu cứng rắn hơn với Bắc Kinh về vai trò của Trung Hoa Dân Quốc. Đài Loan đặc biệt khó chịu trước nỗ lực của Bắc Kinh nhằm nhận công lao chiến thắng trong Thế chiến II, nói rằng chính phủ Trung Hoa Dân Quốc mới là bên đã chiến đấu cùng các nước Đồng minh. Trung Quốc gọi ông Lai là “phần tử ly khai” và từ chối đối thoại với ông. Ông Lai nói chỉ người dân Đài Loan mới có thể quyết định tương lai của mình.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ eo biển Đài Loan, bài phát biểu của ông Tập là một nước cờ được tính toán kỹ: nói “hòa bình” thật to, nhưng không rút lại quân bài vũ lực; viện dẫn Tôn Trung Sơn — nhân vật mà cả hai bờ đều tôn kính — để biến “thống nhất” thành một sứ mệnh lịch sử chứ không phải một lựa chọn chính trị.
Với Việt Nam, ván cờ này chạm thẳng vào an ninh và ví tiền cùng lúc. Eo biển Đài Loan là tuyến hàng hải huyết mạch của xuất khẩu Việt, và bất kỳ căng thẳng nào ở đó cũng đẩy chi phí vận tải, bảo hiểm và giá hàng hóa lên cao. Hơn nữa, Việt Nam cũng là nước có tranh chấp ở Biển Đông — nên mỗi lần Bắc Kinh nhắc tới “thống nhất không thể ngăn cản”, Hà Nội đều phải đọc vị xem đó là lời nói với Đài Bắc, hay là thông điệp gửi tới cả khu vực.
Theo quý vị, khi ông Tập nói “thống nhất nhất định sẽ được thực hiện” ngay trước thềm gặp ông Trump ở APEC, đây là lời cảnh báo cho Đài Loan — hay là một quân bài mặc cả với Washington về thuế quan và công nghệ? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


