Hồng Kông mở rộng nhận diện khuôn mặt bằng AI trên toàn mạng camera giám sát
Cảnh sát Hồng Kông bắt đầu triển khai công cụ AI nhận diện khuôn mặt trên hệ thống camera từ thứ Hai, với kế hoạch tăng từ 5.000 lên 60.000 camera vào năm 2028 — giữa lo ngại về lạm dụng và quyền riêng tư.

Hồng Kông đã triển khai các chức năng nhận diện khuôn mặt bằng trí tuệ nhân tạo trên toàn hệ thống camera giám sát từ thứ Hai (16/11), mở rộng việc theo dõi không gian công cộng với lý do an ninh quốc gia và phòng chống tội phạm. Các công cụ AI mới — một phần của chiến dịch cảnh sát mang tên SmartView — sẽ giám sát đám đông, đọc biển số xe và truy vết nghi phạm hình sự, theo Channel NewsAsia.
Cảnh sát trưởng Joe Chow gọi hệ thống này là 'lá chắn cho những công dân tuân thủ pháp luật' và là sự tăng cường cho năng lực giám sát hiện có. Trưởng đặc khu về an ninh Chris Tang từng nói với các nghị sĩ năm ngoái rằng các chức năng AI sẽ được dùng để giám sát đám đông và đọc biển số xe, và 'đương nhiên sẽ được áp dụng với con người, chẳng hạn như truy vết một nghi phạm hình sự'.
Trên bàn cờ công nghệ, Hồng Kông vừa đi một nước cờ không thể quay lại: từ 5.000 camera lên 60.000 camera, từ giám sát thụ động sang nhận diện chủ động bằng AI.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Cảnh sát đã lắp đặt khoảng 5.000 camera giám sát trên khắp Hồng Kông kể từ khi SmartView ra mắt năm 2024, và cho rằng hệ thống này đã giúp phá gần 2.200 vụ án và hơn 2.800 vụ bắt giữ. Theo tài liệu trình lên cơ quan lập pháp, nhà chức trách dự định tăng số camera lên 60.000 vào năm 2028. Trung Quốc đã siết chặt kiểm soát Hồng Kông kể từ khi các cuộc biểu tình dân chủ lớn quét qua thành phố năm 2019, áp đặt luật an ninh quốc gia mà các nhà phê bình nói đã dập tắt bất đồng chính kiến.
Phản ứng của người dân chia rẽ. Ông Li, một nhân viên tài chính ngoài 40 tuổi từ chối cho biết họ đầy đủ vì lo ngại an toàn, nói với AFP rằng ông lo lắng về nguy cơ lạm dụng giám sát bằng AI: 'Chẳng còn bí mật nào ở đâu nữa; nhiều công cụ đã thu thập dữ liệu và hình ảnh khuôn mặt của bạn.' Một cư dân khác tên Saturday Zhou thì bớt lo lắng hơn, nói rằng 'ở các thành phố đại lục đã có nhiều camera AI như thế này và người ta đã quen'. Ông cho rằng giới chức 'phải minh bạch' về cách dùng dữ liệu để duy trì lòng tin. Cảnh sát trưởng Chow nói với truyền thông địa phương hôm Chủ nhật rằng ông hiểu nhiều người lo ngại, nhưng hệ thống mới 'sẽ không bị lạm dụng'.
Trung Quốc đại lục vốn đã dùng AI trong hệ thống giám sát trên quy mô lớn, khiến các nhóm nhân quyền quốc tế lo ngại. Một báo cáo năm ngoái của Viện Chính sách Chiến lược Australia cảnh báo việc chính phủ Trung Quốc dùng công cụ AI giúp họ 'tự động hóa kiểm duyệt, tăng cường giám sát và ngăn chặn bất đồng chính kiến từ trong trứng nước'. Công nghệ tương tự cũng đã được áp dụng ở Anh, nơi các nhà phê bình cho rằng nó trao cho chính phủ quyền lực không kiểm soát để xâm phạm quyền riêng tư, đồng thời dấy lên lo ngại về nhận diện sai dẫn đến bắt giữ nhầm. Năm 2024, Liên minh châu Âu đã cấm sử dụng hệ thống nhận diện sinh trắc học từ xa 'theo thời gian thực' ở nơi công cộng cho mục đích thực thi pháp luật, với một số ngoại lệ.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ công nghệ, Hồng Kông vừa đi một nước cờ không thể quay lại: từ 5.000 camera lên 60.000 camera, từ giám sát thụ động sang nhận diện chủ động bằng AI. Cảnh sát nói đây là lá chắn cho người tuân thủ pháp luật — nhưng một lá chắn chỉ có giá trị khi người cầm nó chịu sự giám sát ngược lại. Câu hỏi không phải là AI có bắt được tội phạm hay không, mà là ai sẽ kiểm tra người kiểm tra.
Với Việt Nam, ván cờ này không hề xa: các thành phố Việt Nam cũng đang lắp camera AI khắp nơi, từ giao thông đến an ninh trật tự, và người dân cũng đang đánh đổi một phần riêng tư lấy cảm giác an toàn. Sự khác biệt nằm ở hai chữ minh bạch: dữ liệu khuôn mặt của quý vị được lưu ở đâu, ai được xem, và giữ trong bao lâu. Theo quý vị, một thành phố an toàn hơn có đáng để đổi lấy việc khuôn mặt mình bị quét mỗi lần ra đường — hay đó là cái giá mà chúng ta sẽ chỉ nhận ra khi đã trả quá đắt? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


