TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Chính trị

Luật sư Anh có thể bị cấm hành nghề nếu dùng 'huyền thoại hiếp dâm' để bào chữa — sau vụ Russell Brand

Bộ trưởng Tư pháp Alex Norris cảnh báo các luật sư có thể đối mặt kỷ luật nếu tiếp tục gieo rắc những định kiến về nạn nhân trong phòng xử án, sau khi đội bào chữa cho Russell Brand lập luận rằng các nguyên đơn 'không kháng cự, không la hét, cũng không bỏ chạy'.

Minh họa: luật sư Anh đội tóc giả trong phòng xử án, cân công lý, Big Ben và Westminster
Luật sư Anh có thể bị cấm hành nghề nếu dùng 'huyền thoại hiếp dâm' để bào chữa — sau vụ Russell Brand Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Các luật sư bào chữa ở Anh vừa nhận được một cảnh báo chưa từng có: nếu còn dùng những 'huyền thoại hiếp dâm' để bào chữa cho thân chủ, họ có thể bị cấm hành nghề. Bộ trưởng Tư pháp Alex Norris đã viết thư cho Hội đồng Tiêu chuẩn Luật sư (BSB) — cơ quan quản lý nghề luật sư — bày tỏ lo ngại về các chiến thuật mà đội bào chữa của diễn viên hài Russell Brand đã sử dụng trong phiên tòa vừa qua, và nói rằng việc 'gieo rắc những huyền thoại' về nạn nhân trong tòa là điều 'không thể chấp nhận', những ai vi phạm quy tắc có thể đối mặt biện pháp kỷ luật.

Brand, 51 tuổi, đã bị kết tội tấn công bốn trong sáu phụ nữ ra làm chứng chống lại ông, và đang thụ án 10 năm rưỡi tù cho một tội hiếp dâm và ba tội tấn công tình dục. Trong bài phát biểu kết thúc trước bồi thẩm đoàn, luật sư bào chữa Ian Winter KC lập luận rằng Brand không thể là kẻ hiếp dâm vì các nguyên đơn đã không 'kháng cự hay la hét, thậm chí không cố bỏ đi'. Winter còn hỏi bồi thẩm đoàn liệu có chắc rằng trong 'rất nhiều phụ nữ' mà Brand đã ngủ cùng trong một thập kỷ, ông ta 'chỉ hiếp dâm ba người'. Winter đã tự báo cáo mình lên BSB sau những chỉ trích về một cuộc trao đổi với phóng viên Sunday Times bên ngoài tòa cũng như cách hành xử của ông trong phiên xử.

Trên bàn cờ công lý, vụ Brand đặt ra một nước cờ khó: quyền bào chữa là trụ cột của phiên tòa công bằng — bị cáo có quyền được kiểm chứng mọi bằng chứng chống lại mình — nhưng khi 'kiểm chứng' biến thành gieo…

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trong thư gửi BSB, Norris viết hội đồng 'phải gửi một tín hiệu mạnh mẽ tới giới luật sư về tác hại của những huyền thoại hiếp dâm, và rằng việc gieo rắc những huyền thoại ấy trong phòng xử án là không thể chấp nhận, cũng như chúng không thể chấp nhận được trong xã hội nói chung'. Người phát ngôn của BSB nói với tờ Times rằng họ đồng ý các vụ hiếp dâm và tấn công tình dục 'phải được xét xử trên cơ sở bằng chứng chứ không phải định kiến', và cho biết đã lập một nhóm chuyên gia tư vấn về việc tăng cường tiêu chuẩn cho luật sư trong các vụ hiếp dâm và tội phạm tình dục nghiêm trọng. Trong khi đó, Hội đồng Luật sư — tổ chức đại diện cho các luật sư — nói rằng bị cáo phủ nhận tội hiếp dâm có quyền được kiểm chứng bằng chứng tại tòa, và nhấn mạnh BSB cần độc lập với chính phủ.

Diễn biến khác: vợ của Brand, Laura Brand, đã chia sẻ thông điệp từ người chồng đang ngồi tù, trong đó ông ta tuyên bố mình 'không có tội với những tội danh mà tôi đã bị giam', nên 'đang có chuyện kỳ lạ xảy ra'. Ngoại trưởng Ed Miliband gọi thông điệp này là 'ghê tởm' và xin lỗi vì đã xuất hiện trong chương trình trực tuyến của Brand khi còn là lãnh đạo Công đảng năm 2015. Bộ trưởng Văn hóa Lisa Nandy kêu gọi ngành giải trí 'dọn dẹp nhà cửa của mình' nếu không sẽ đối mặt với biện pháp siết chặt của chính phủ, và dự kiến gặp các nhân vật cấp cao trong giới truyền thông, nghệ thuật và thể thao vào thứ Hai. Cuối tuần qua, Brand đã được chuyển từ nhà tù Wandsworth ở Luân Đôn sang HMP Littlehey ở Cambridgeshire, nơi giam giữ những người đàn ông bị kết tội phạm tình dục.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Trên bàn cờ công lý, vụ Brand đặt ra một nước cờ khó: quyền bào chữa là trụ cột của phiên tòa công bằng — bị cáo có quyền được kiểm chứng mọi bằng chứng chống lại mình — nhưng khi 'kiểm chứng' biến thành gieo rắc định kiến rằng nạn nhân 'không la hét thì không phải bị hại', thì chính phiên tòa lại trở thành nơi tái diễn tổn thương. Ranh giới giữa bào chữa quyết liệt và gieo rắc huyền thoại là ranh giới mà nước Anh đang phải vạch lại.

Với Việt Nam, ván cờ này không hề xa: trong các vụ án xâm hại ở ta, câu hỏi 'sao không chống cự, sao không kêu cứu, sao không bỏ chạy' cũng từng được đặt ra như một thước đo sự thật — dù các chuyên gia đều biết phản ứng đóng băng vì sợ hãi là phản ứng thường gặp nhất của nạn nhân. Khi một bộ trưởng Anh dám nói thẳng rằng huyền thoại ấy 'không thể chấp nhận' ngay trong phòng xử án, đó là lời nhắc cho mọi hệ thống tư pháp: xét xử bằng chứng, không xét xử nạn nhân. Theo quý vị, một luật sư bào chữa đến đâu thì vẫn là bảo vệ thân chủ — và đến đâu thì trở thành kẻ gieo rắc định kiến? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.