1 triệu thanh niên Anh không học, không làm: cựu bộ trưởng cảnh báo mất 10 năm mới gỡ được
Báo cáo được chờ đợi từ lâu của cựu bộ trưởng Alan Milburn sẽ công bố vào thứ Ba (18/11): cắt trợ cấp sức khỏe của người dưới 25 tuổi, đổi lại nhà nước phải bảo đảm việc làm hoặc đào tạo bằng luật — và chính phủ thừa nhận một số người sẽ nhận ít tiền hơn.

Một triệu thanh niên 16 đến 24 tuổi ở Anh hiện không đi học, không đi làm, không được đào tạo — và cựu bộ trưởng y tế Alan Milburn nói thẳng: sẽ mất 10 năm mới gỡ được nút thắt này, và 'không có bữa trưa nào miễn phí'. Báo cáo của ông công bố vào thứ Ba (18/11), hứa hẹn gần nửa triệu cơ hội việc làm và học nghề trong một thập kỷ, kèm cải tổ sâu rộng hệ thống trợ cấp cho người dưới 25 tuổi.
Trả lời BBC, Milburn nói chính phủ phải 'thẳng thắn với người dân': hóa đơn trợ cấp sẽ mất 10 năm mới giảm xuống, và khoản đầu tư thêm cho người trẻ sẽ tốn hàng tỉ bảng trong thập kỷ tới. 'Không thể vung đũa thần' mà sửa được khủng hoảng nhanh hơn, ông nói — cắt thô bạo chỉ khiến 'những người trẻ ấy sẽ xuất hiện ở một chỗ khác trên sổ sách của chính phủ'. Ông đáp lại những người chỉ trích đòi cắt giảm nhanh, trong đó có lãnh đạo phe đối lập Kemi Badenoch: 'Không có bữa trưa nào miễn phí. Nếu muốn đạt được mục đích, phải sẵn sàng trả giá.'
Trên bàn cờ phúc lợi Anh, Milburn vừa đi một nước cờ mà cả hai phe đều khó chịu: phe cánh tả ghét việc cắt trợ cấp, phe cánh hữu ghét việc nhà nước bảo đảm việc làm bằng luật và chi thêm hàng tỉ bảng.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Theo The Guardian, báo cáo đề xuất: một số thanh niên khuyết tật mất khoản trợ cấp độc lập cá nhân (Pip) đang hưởng, thay vào đó nộp đơn vào các quỹ địa phương để trang trải chi phí ngắn hạn; người có nhu cầu nghiêm trọng nhất vẫn được bảo vệ, nhưng hầu hết người dưới 25 tuổi sẽ không còn đủ điều kiện nhận Pip hay phần trợ cấp sức khỏe của universal credit — thay vào đó là khoản 'trợ cấp thanh niên' mới, trả theo mức universal credit chuẩn.
Bộ trưởng Lao động và Lương hưu Pat McFadden thừa nhận cuộc cải tổ sẽ có 'yếu tố ép buộc' — chính phủ sẽ tăng cường can thiệp để buộc người trẻ đi làm hoặc đi đào tạo, như Hà Lan, nơi các đội hỗ trợ 'gõ cửa từng nhà'. McFadden xác nhận một số người sẽ nhận ít hơn khi được đánh giá lại, vì số thanh niên xin Pip đã tăng gấp đôi kể từ đầu thập kỷ, còn số người hưởng phần trợ cấp sức khỏe của universal credit tăng 80%. Nhưng người khuyết tật dài hạn 'sẽ nhận nhiều hơn bây giờ', và người có chi phí phát sinh được nộp đơn xin trợ cấp chi phí bổ sung. Ông cảnh báo một thanh niên 20 tuổi đăng ký trợ cấp ốm dài hạn có nhiều khả năng vẫn hưởng trợ cấp ở tuổi 30 hơn là có việc làm ổn định.
Điểm gây chú ý nhất, theo BBC, là đề xuất nhà nước phải có 'nghĩa vụ' bảo đảm hỗ trợ việc làm cho người trẻ — học nghề, chỗ học, huấn luyện, hoặc một công việc — và nghĩa vụ này cần được 'củng cố bằng luật', vì mức hỗ trợ hiện tại còn 'mơ hồ'. McFadden ủng hộ: 'Tôi nghĩ chúng ta cần một nền tảng pháp lý cho việc này'. Phe Bảo thủ phản đối: Helen Whately cho rằng bảo đảm bằng luật 'không có ý nghĩa', các bộ trưởng nên giảm thuế doanh nghiệp để thanh niên tìm được 'việc làm thật'.
Chính phủ cũng vừa mở rộng chương trình việc làm 6 tháng có trợ cấp cho người dưới 25 tuổi thất nghiệp: từ tháng 4 tới, họ được đề nghị một vị trí sau 12 tháng tìm việc không thành, thay vì 18 tháng — lần thứ hai trong năm, sau khi độ tuổi tối đa được nâng từ 21 lên 24. Nhưng chính phủ dự kiến vấp phải sự phản đối từ chính các nghị sĩ Công đảng cánh tả, những người từng nổi dậy chống kế hoạch cải cách phúc lợi của Thủ tướng Keir Starmer mùa hè năm ngoái.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ phúc lợi Anh, Milburn vừa đi một nước cờ mà cả hai phe đều khó chịu: phe cánh tả ghét việc cắt trợ cấp, phe cánh hữu ghét việc nhà nước bảo đảm việc làm bằng luật và chi thêm hàng tỉ bảng. Nhưng nước cờ ấy chứa một sự thật khó nuốt: cắt tiền trợ cấp không làm người trẻ có việc — nó chỉ đẩy họ từ sổ trợ cấp sang sổ khám bệnh, sổ nhà ở xã hội, hay sổ của tòa án.
Với Việt Nam, ván cờ này không hề xa: hàng trăm nghìn sinh viên ra trường mỗi năm, không ít người 'nằm nhà' chờ việc, trong khi doanh nghiệp kêu thiếu lao động có tay nghề. Câu hỏi của Anh cũng là câu hỏi của Việt Nam: nhà nước nên trả tiền để người trẻ chờ việc, hay trả tiền để họ học nghề và có việc — và ai sẽ bảo đảm lời hứa ấy không chỉ nằm trên giấy? Theo quý vị, khi một thanh niên 20 tuổi ký vào đơn xin trợ cấp dài hạn, xã hội nên làm gì để 10 năm sau anh ta có việc làm thay vì vẫn còn trong sổ trợ cấp? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.

