TIN TỨC & GÓC NHÌN · VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI
Saigon Post

Hiểu thế giới. Mở góc nhìn.

Chính trị

Bộ Tư pháp Mỹ rút vụ kiện chặn chiến thắng Thượng viện Alaska của Peltola: ván cờ phiếu bầu khép lại

Chỉ hai ngày sau khi cuộc bầu cử Thượng viện Alaska ngã ngũ, chính quyền Trump đã xin tòa phúc thẩm hủy bỏ chính vụ kiện mà họ đệ trình trước bầu cử giữa kỳ để ngăn chứng nhận chiến thắng của ứng viên Dân chủ Mary Peltola.

Minh họa: Thượng nghị sĩ Mary Peltola cầm lá phiếu trước thùng phiếu, núi tuyết Alaska và Điện Capitol
Bộ Tư pháp Mỹ rút vụ kiện chặn chiến thắng Thượng viện Alaska của Peltola: ván cờ phiếu bầu khép lại Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh hiện trường. SAIGON POST (ảnh minh họa do AI tạo) · Ảnh minh họa do AI tạo · Poster minh họa do AI tạo theo phong cách editorial (SAIGON POST).

Ván cờ pháp lý ở Alaska đã khép lại nhanh hơn nhiều người tưởng. Trong đơn đệ trình lên tòa phúc thẩm liên bang hôm thứ Năm (19/11), chính quyền Trump yêu cầu hủy bỏ vụ kiện mà chính họ đệ trình trước cuộc bầu cử giữa kỳ — vụ kiện đòi chặn việc chứng nhận kết quả bầu cử Thượng viện Alaska trong trường hợp ứng viên Dân chủ Mary Peltola giành chiến thắng, theo The Guardian.

Trọng tâm của vụ kiện là sự xuất hiện trên lá phiếu của một ứng viên thứ hai cùng tên với đương kim thượng nghị sĩ Cộng hòa Dan Sullivan. Tòa án Tối cao Alaska trước đó đã phán quyết rằng ứng cử của “Dan Sullivan thứ hai” là hợp pháp và ông ta được quyền có tên trên lá phiếu. Peltola cuối cùng đã thắng cử với 50,13% số phiếu — nhiều hơn tổng số phiếu của tất cả các ứng viên còn lại cộng lại, bao gồm đương kim thượng nghị sĩ Dan Sullivan và Daniel Sullivan thứ hai, người được cho là do phe Dân chủ chiêu mộ để “hút” phiếu của thượng nghị sĩ đương nhiệm.

Nước cờ rút kiện cho thấy thực tế lạnh lùng của chính trị Mỹ: vụ kiện ra đời để gây sức ép trước bầu cử, và khi kết quả đã ngã ngũ với đa số rõ ràng 50,13%, nó không còn giá trị nào ngoài kéo dài tranh cãi.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Vụ kiện được đệ trình theo chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump, với lập luận rằng chiến thắng của Peltola không nên được chứng nhận cho tới khi có một cuộc điều tra xem liệu cử tri có bị nhầm lẫn hay không. Nhưng chính quyền chưa bao giờ giải thích được cuộc điều tra như vậy có thể diễn ra bằng cách nào, khi lá phiếu là bí mật. Hôm thứ Năm, chính quyền đã đề nghị tòa tuyên bố vụ kiện của họ “không còn ý nghĩa”, chỉ hai ngày sau khi cuộc đua được quyết định.

Cuộc đua ở Alaska còn dính líu tới một tranh cãi khác: New York Times đưa tin nhân viên của Peltola có liên quan tới kế hoạch chiêu mộ “Dan Sullivan mồi nhử”, và Peltola đã phủ nhận mọi liên quan tới việc khuyến khích ứng viên thứ hai ra tranh cử. Alaska đã hoàn tất kiểm phiếu và dùng phương thức bầu cử xếp hạng để quyết định các cuộc đua mà không ứng viên nào đạt trên 50% phiếu. Một trong những cái tên gây tranh cãi khác là Eric Hafner — người được phép tranh cử với tư cách ứng viên Dân chủ bất chấp sự phản đối của đảng Dân chủ bang, dù không có mối liên hệ nào với Alaska và hiện đang bị giam trong nhà tù liên bang ở New York. Hafner nhận được 22.715 phiếu; nếu toàn bộ số phiếu đó dồn cho ứng viên Hill — người được đảng Dân chủ bang ủng hộ — thì Hill đã đánh bại Begich trong cuộc đua vào Hạ viện.

Dù tranh cãi còn đó, kết quả đã tạo nên một cột mốc lịch sử: Peltola, người thuộc tộc Yup’ik, sẽ cùng với thượng nghị sĩ đắc cử bang Minnesota Peggy Flanagan — thành viên ban nhạc White Earth của người Ojibwe — trở thành hai phụ nữ bản địa đầu tiên phục vụ tại Thượng viện Mỹ.

Dưới lăng kính SÀI GÒN POST

Nước cờ rút kiện cho thấy thực tế lạnh lùng của chính trị Mỹ: vụ kiện ra đời để gây sức ép trước bầu cử, và khi kết quả đã ngã ngũ với đa số rõ ràng 50,13%, nó không còn giá trị nào ngoài kéo dài tranh cãi. Kiện trước để gieo nghi ngờ, rút sau khi thua — tòa án thành công cụ tranh cử, dù lá phiếu bí mật không thể điều tra ai nhầm lẫn vì trùng tên.

Với Việt Nam, bài học nằm ở niềm tin vào lá phiếu: khi bầu cử có ứng viên trùng tên, có “mồi nhử”, có cả ứng viên đang ngồi tù ở bang khác mà vẫn nhận hơn 22.000 phiếu, điều giữ hệ thống đứng vững không phải sự hoàn hảo — mà là luật chơi rõ ràng và tòa án dám phán quyết kịp thời. Tòa tối cao Alaska đã phán ứng viên trùng tên được tranh cử hợp pháp. Ở Việt Nam, mỗi kỳ bầu cử Quốc hội cũng đặt câu hỏi tương tự về minh bạch và niềm tin — và ví tiền người dân đều phải trả cho những ván cờ như thế này. Theo quý vị, rút kiện là chính quyền Trump biết dừng đúng lúc — hay thừa nhận vụ kiện ngay từ đầu chỉ là đòn chính trị? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.