Chứng khoán Mỹ “bốc hơi” 3.200 tỷ USD trong một ngày: bong bóng AI sắp vỡ?
Nasdaq mất 5,5%, S&P 500 mất 4,4% trong phiên thứ Năm đẫm máu. Cú bán tháo được cho là bắt nguồn từ chiến thắng áp đảo của Đảng Dân chủ trong bầu cử giữa kỳ — và nỗi lo Quốc hội mới sẽ siết cổ ngành AI.

Hơn 3.200 tỷ USD — lớn hơn cả sản lượng kinh tế một năm của Canada — đã “bốc hơi” khỏi thị trường chứng khoán Mỹ chỉ trong một phiên giao dịch. Chỉ số Nasdaq, nơi tập trung các cổ phiếu công nghệ, rơi 5,5%; chỉ số blue-chip S&P 500 mất 4,4%. Cơn bán tháo lan sang châu Á và châu Âu vào thứ Sáu, rồi thị trường Mỹ hồi phục phần nào khi mở cửa trở lại ở New York — nhưng không lấy lại được hết phần đã mất.
Theo The Guardian, cú bán tháo được cho là bắt nguồn từ chiến thắng áp đảo của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa kỳ ở Mỹ. Giới đầu tư dự đoán một Quốc hội do Đảng Dân chủ kiểm soát có thể siết chặt việc kiểm soát AI và xây dựng trung tâm dữ liệu — làm chậm lại một trong những động lực tăng trưởng lớn nhất của nền kinh tế. Lệnh cấm xây trung tâm dữ liệu trên thực tế đã trở thành vấn đề được đưa ra bỏ phiếu ở nhiều bang, trong bối cảnh công chúng ngày càng phản đối việc xây dựng những cơ sở khổng lồ, ngốn tài nguyên này.
Đây là ván cờ mà mọi người chơi đều đang nín thở: một bên là cơn sốt AI đã thổi giá cổ phiếu lên mức cao nhất kể từ năm 2000, một bên là thực tế lợi nhuận chưa theo kịp kỳ vọng — và ở giữa là một Quốc hội mới với những…
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Nỗi lo về bong bóng AI đã âm ỉ từ lâu, khi định giá các công ty công nghệ tăng phi mã tới mức nhiều nhà phân tích cho là đã tách rời thực tế. Tỷ lệ giá trên lợi nhuận điều chỉnh theo chu kỳ (Cape) đã lên mức cao nhất kể từ năm 2000. Cổ phiếu Alphabet, công ty mẹ của Google, lao dốc tuần trước sau khi báo cáo lợi nhuận thấp hơn kỳ vọng, cuốn trôi hơn 500 tỷ USD giá trị. Nhóm “bảy cổ phiếu tuyệt vời” — Nvidia, Apple, Google, Microsoft, Meta, Amazon và Tesla — chiếm hơn một phần ba chỉ số S&P 500, nghĩa là bất kỳ quỹ nào bám theo chỉ số này đều gắn chặt với số phận của họ.
Đặt cược vào ván cờ này, tỷ phú Elon Musk — CEO của SpaceX và Tesla — đã chi gần nửa tỷ USD ủng hộ Đảng Cộng hòa trong bầu cử, một kỷ lục chi tiêu bầu cử, và chuyển nơi cư trú cá nhân tới Texas, bang dẫn đầu về xây dựng trung tâm dữ liệu.
Giới đầu tư đang chia rẽ về việc mọi chuyện có tệ hơn nữa hay không. Ông Ben Barringer, trưởng bộ phận nghiên cứu công nghệ tại Quilter Cheviot, nói: “Nói rằng Đảng Dân chủ sẽ xấu cho trung tâm dữ liệu thì quá dễ dãi. Đúng là sẽ có tạm dừng và chậm trễ trong phê duyệt, nhưng nếu nghe lời của tân thống đốc đắc cử Texas, Gina Hinojosa, họ có vẻ sẽ thực dụng hơn và đảm bảo tài nguyên được phân bổ công bằng hơn.” Ở chiều ngược lại, ông Mark Haefele, giám đốc đầu tư tại UBS Global Wealth Management, cho rằng chu kỳ đầu tư AI vẫn còn nguyên vẹn bất chấp “sự khó tiêu nhất thời của thị trường”, và “chúng tôi không nghĩ các yếu tố cơ bản biện minh cho một đợt suy giảm kéo dài”.
Bối cảnh lớn hơn cũng đầy áp lực: AI từng là động lực tăng trưởng giúp làm dịu cú sốc của chiến tranh ở Trung Đông đối với kinh tế thế giới, nhưng để đối phó với cú sốc lạm phát từ chiến tranh Iran, các ngân hàng trung ương trên khắp thế giới đã tăng lãi suất. Một đợt suy giảm kinh tế kéo dài có thể buộc họ phải suy nghĩ lại, giữa nguy cơ lạm phát đình trệ — tăng trưởng yếu đi kèm giá cả tăng nhanh.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Đây là ván cờ mà mọi người chơi đều đang nín thở: một bên là cơn sốt AI đã thổi giá cổ phiếu lên mức cao nhất kể từ năm 2000, một bên là thực tế lợi nhuận chưa theo kịp kỳ vọng — và ở giữa là một Quốc hội mới với những lá bài hoàn toàn khác. Cú bán tháo 3.200 tỷ USD không hẳn là dấu chấm hết cho AI, nhưng nó là lời nhắc lạnh lùng rằng thị trường không trả tiền cho lời hứa, mà trả tiền cho lợi nhuận.
Với người Việt, ván cờ này chạm thẳng tới ví tiền: từ quỹ hưu trí, tài khoản chứng khoán cho tới VN-Index — nơi dòng tiền ngoại vẫn nhìn sang Phố Wall để quyết định đi hay ở. Khi “bảy cổ phiếu tuyệt vời” hắt hơi, cả một nhà đầu tư nhỏ ở Sài Gòn cũng có thể cảm cúm.
Theo quý vị, đây chỉ là một cú “reset” lành mạnh sau cơn sốt — hay là tiếng chuông đầu tiên báo hiệu bong bóng AI sắp vỡ?
Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


