Lạm phát Anh vọt lên 3,6%: giá xăng dầu cao kỷ lục, Ngân hàng Trung ương chuẩn bị tăng lãi suất
Lạm phát Anh lên 3,6% trong tháng 10 — cao nhất trong một năm — sau khi giá xăng lên cao nhất bốn năm và dầu diesel chạm kỷ lục mọi thời đại, trong lúc chiến tranh ở Trung Đông đẩy giá dầu thế giới leo thang và Ngân hàng Trung ương Anh vừa tăng lãi suất lên 4%.

Người dân Anh vừa bước vào mùa đông với một tin không vui: lạm phát của nước này đã tăng lên 3,6% trong tháng 10, từ mức 3,5% của tháng 9 — cao nhất trong một năm qua, theo số liệu của Văn phòng Thống kê Quốc gia (ONS) công bố hôm thứ Tư. Thủ phạm chính, một lần nữa, là giá nhiên liệu: giá xăng tăng 5,2 xu một lít chỉ trong một tháng, lên 174,7 xu một lít — cao nhất trong bốn năm — còn dầu diesel tăng 7 xu lên 199,5 xu một lít, mức cao nhất kể từ khi có số liệu ghi nhận từ năm 1996, theo The Guardian.
Tính theo năm, giá nhiên liệu cho người lái xe đã tăng tới 33,2% — mức tăng lớn nhất kể từ tháng 7/2022, khi cuộc xâm lược toàn diện của Nga vào Ukraine châm ngòi cho một đợt tăng giá năng lượng toàn cầu. Ông Grant Fitzner, nhà kinh tế trưởng của ONS, nói: “Lạm phát tăng nhẹ trong tháng 10, và giá nhiên liệu một lần nữa là yếu tố lớn góp phần làm tăng tỉ lệ hàng năm. Chi phí hàng năm của cả nguyên liệu thô lẫn hàng hóa xuất xưởng tiếp tục leo thang, do giá dầu thô và giá xăng tăng cao.”
Nước cờ Anh cho thấy lạm phát thời nay không còn là chuyện của một quốc gia, mà là chuyện của cả một bàn cờ: một cuộc chiến ở Trung Đông đẩy giá dầu lên, giá dầu đẩy giá xăng lên, giá xăng đẩy lạm phát lên — và cuối…
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Cơn bão giá năng lượng không dừng ở cây xăng. Số liệu mới đã tính cả mức tăng 4% của trần giá năng lượng Ofgem từ đầu tháng 10, và các nhà dự báo cảnh báo trần giá có thể tăng thêm tới một phần tư từ tháng Giêng, do giá khí đốt bán buôn tăng. Điểm sáng hiếm hoi: giá thực phẩm chỉ tăng 0,9% — tốc độ chậm nhất kể từ tháng 9/2021, giảm từ 1,3% trong tháng 9.
Lạm phát lõi — loại trừ năng lượng, thực phẩm, rượu và thuốc lá — giữ nguyên ở 2,8%, còn lạm phát dịch vụ đứng yên ở 3,7%. Nhưng hướng đi chung đã rõ: các nhà dự báo cho rằng lạm phát còn tăng nữa, và Ngân hàng Trung ương Anh dự kiến lạm phát sẽ đạt đỉnh gần 5% vào năm sau.
Ngân hàng Trung ương Anh đã hành động trước: đầu tháng này, họ nâng lãi suất từ 3,75% lên 4% và cảnh báo có thể cần tăng thêm chi phí vay để chống lại áp lực lạm phát do chiến tranh ở Iran gây ra. Trong khi đó, chính phủ của ông Andy Burnham đã cam kết hỗ trợ các hộ gia đình đang vật lộn với đợt thắt chặt chi phí sinh hoạt mới, khi cuộc xung đột Iran lúc dừng lúc nổ làm rung chuyển kinh tế toàn cầu và đẩy lạm phát lên khắp thế giới.
Tại ngân sách tháng trước, Bộ trưởng Tài chính John Healey đã công bố kế hoạch phát 100 bảng Anh tiền hỗ trợ mùa đông cho 20 triệu hộ gia đình để giảm bớt cú sốc từ cơn bão kinh tế toàn cầu. Bà Emma Reynolds, thư ký trưởng Bộ Tài chính, nói: “Xung đột ở Trung Đông và cuộc xâm lược bất hợp pháp của Nga vào Ukraine đã đẩy chi phí lên khắp thế giới. Khoản thanh toán năng lượng cho hộ gia đình, được công bố trong ngân sách, sẽ đưa 100 bảng trực tiếp vào 20 triệu tài khoản ngân hàng trong tháng Giêng, giúp các gia đình có thêm khoảng thở ngay lúc này.”
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Nước cờ Anh cho thấy lạm phát thời nay không còn là chuyện của một quốc gia, mà là chuyện của cả một bàn cờ: một cuộc chiến ở Trung Đông đẩy giá dầu lên, giá dầu đẩy giá xăng lên, giá xăng đẩy lạm phát lên — và cuối cùng người trả giá là 20 triệu hộ gia đình phải nhận 100 bảng hỗ trợ mùa đông để cầm cự. Ngân hàng Trung ương tăng lãi suất để ghìm lạm phát, nhưng chính việc đó lại làm chi phí vay đắt đỏ hơn — đi đường nào cũng đau.
Với Việt Nam, ván cờ này quen thuộc đến từng đồng: nước ta nhập khẩu phần lớn xăng dầu, nên mỗi lần giá dầu thế giới rung lên vì chiến tranh hay căng thẳng, giá xăng trong nước và giá mọi thứ ngoài chợ đều rung theo. Điểm khác là Anh có ngân hàng trung ương độc lập và ngân sách để phát tiền hỗ trợ — còn với người Việt, bài học là đừng bao giờ để ví tiền của mình phụ thuộc hoàn toàn vào một nguồn năng lượng duy nhất. Theo quý vị, khi lạm phát leo thang vì chiến tranh ở nơi xa, chính phủ nên phát tiền hỗ trợ ngay — hay nên đầu tư để không bao giờ phải phát tiền nữa? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


