Hasina xin cấp hộ chiếu để về Bangladesh: cựu thủ tướng bị tuyên tử hình muốn ra tòa, Dhaka thách “cứ về mà đối mặt”
Bà Sheikh Hasina, sống lưu vong ở Ấn Độ hai năm, đã xin cấp hộ chiếu và thẻ căn cước mới — dấu hiệu rõ nhất cho lời hứa trở về Bangladesh vào tháng 12, nơi bà bị tuyên tử hình vắng mặt.

Cựu Thủ tướng Bangladesh Sheikh Hasina vừa đánh một nước cờ mà không ai ngờ: xin cấp hộ chiếu mới để trở về quê hương — nơi bà đã bị tuyên tử hình. Theo Al Jazeera, bà Hasina đã yêu cầu cấp hộ chiếu và thẻ căn cước mới để rời khỏi cuộc sống lưu vong tự nguyện ở Ấn Độ, nơi bà sống hai năm qua. Đây là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy bà định thực hiện lời hứa trở về Bangladesh vào tháng 12.
Bà Hasina nói với hãng Reuters rằng bà có ý định ra đầu thú trước tòa ở Bangladesh, và các trợ lý của bà cho biết ngày về sẽ được công bố khi các thủ tục hoàn tất. Tòa án tội ác chiến tranh của Bangladesh đã tuyên tử hình bà vắng mặt vào tháng 11 năm ngoái vì ra lệnh trấn áp đẫm máu các cuộc biểu tình của sinh viên năm 2024 — bạo lực khiến tới 1.400 người có thể đã thiệt mạng, theo ước tính của Liên Hợp Quốc. Trong thư gửi chính phủ Bangladesh, được Reuters trích dẫn, bà yêu cầu xử lý đơn “khẩn trương” trên cơ sở quốc tịch Bangladesh của mình.
Trên bàn cờ Bangladesh, đây là nước cờ liều lĩnh nhất của một cựu thủ tướng từng nắm quyền 15 năm: tự nguyện bước vào một đất nước đã tuyên bà tử hình.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Phía Dhaka đáp trả lạnh lùng. Bộ trưởng Nội vụ Salahuddin Ahmed cho biết các bộ ngoại giao và pháp lý đang xem xét đơn, kể cả có cơ sở pháp lý hay không và bà Hasina có quyền nộp đơn hay không. Thứ trưởng Ngoại giao Humaiun Kobir nói Bangladesh muốn bà trở về theo hiệp ước dẫn độ với Ấn Độ — và thách bà cứ nói thẳng với New Delhi: “Có hiệp ước dẫn độ. Xin hãy bàn giao tôi. Tôi đã giết từng ấy người, và tôi sẵn sàng đối mặt với bản án.” Ông gọi bà là “kẻ trộm, kẻ cướp và khủng bố đã bỏ trốn”. Chánh công tố viên Md Aminul Islam, người đã truy tố vụ án, gọi đơn xin hộ chiếu là “chẳng qua là một chiêu trò chính trị”.
Theo CNA, các luật sư người Anh của bà đã yêu cầu gia hạn giấy tờ sau khi hộ chiếu của bà “được báo là bị thu hồi”. Bà Hasina nhiều lần khẳng định ý định trở về, nói với AFP qua email rằng bà “hoàn toàn ý thức” mình có thể đối mặt án treo cổ. Ấn Độ tới nay từ chối bàn giao bà; New Delhi nói yêu cầu dẫn độ đang được xem xét pháp lý.
Bà Hasina là con gái của người sáng lập Bangladesh, Sheikh Mujibur Rahman, làm thủ tướng từ 1996 tới 2001 và rồi từ 2009 tới 2024, trước khi bị lật đổ bởi phong trào biểu tình quần chúng do sinh viên dẫn đầu — bùng nổ sau khi Tòa án Tối cao khôi phục hệ thống chỉ tiêu việc làm gây tranh cãi. Chính phủ của ông Tarique Rahman, đảng của ông thắng cử tháng 2 trong cuộc bầu cử mà đảng Awami League của bà Hasina bị cấm tranh cử, nói sẽ đảm bảo bà được xét xử đúng trình tự nếu trở về. Nhưng lời hứa trở về của bà là thách thức chính trị: nhiều người Bangladesh muốn thấy bà bị treo cổ, trong khi số khác lo sự trở về của bà có thể khuấy động những người ủng hộ cũ và châm ngòi đối đầu mới. Cảnh sát Dhaka hôm thứ Hai cho biết đã bắt 12 người trong loạt vụ tấn công bằng bom xăng tháng này, và nói các nghi phạm là thành viên của Awami League đã bị cấm.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ Bangladesh, đây là nước cờ liều lĩnh nhất của một cựu thủ tướng từng nắm quyền 15 năm: tự nguyện bước vào một đất nước đã tuyên bà tử hình. Nếu bà thực sự về và ra tòa, đó sẽ là một màn trình diễn chính trị chưa từng có — một cựu lãnh đạo dùng chính phiên tòa của mình làm sân khấu. Nếu bà không về, đơn xin hộ chiếu cũng đã đạt mục đích: nhắc cả thế giới rằng bà vẫn còn đó, và chính phủ Dhaka vẫn chưa khép lại được chương Hasina.
Với Việt Nam, ván cờ này gợi một bài học quen thuộc về cái giá của quyền lực tuyệt đối và sự trở lại của những người từng ngã ngựa. Một nhà lãnh đạo có thể cầm quyền 15 năm, nhưng khi niềm tin của người dân — đặc biệt là sinh viên — đã cạn, thì không có bộ máy nào giữ được ghế. Và với doanh nghiệp Việt đang làm ăn ở Bangladesh, thông điệp cũng rõ: bất ổn chính trị ở Dhaka chưa khép lại, hợp đồng và chuỗi cung ứng vẫn phải tính thêm một lớp rủi ro.
Theo quý vị, Hasina thực sự sẽ về Bangladesh vào tháng 12 để đối mặt án tử, hay đơn xin hộ chiếu chỉ là nước cờ giữ tên mình trên bàn cờ chính trị? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


