Hakeem Jeffries sắp làm Chủ tịch Hạ viện da đen đầu tiên — nhưng phe cấp tiến chưa “ký duyệt”
Chiến thắng “sóng thần xanh” đưa Hakeem Jeffries tới ngưỡng lịch sử, nhưng hơn 980.000 chữ ký đòi chọn người khác cho thấy chiếc ghế Chủ tịch Hạ viện chưa phải là chuyện đã xong.

Chiến thắng “sóng thần xanh” của phe Dân chủ trong bầu cử giữa kỳ thứ Ba vừa qua đã đưa Hakeem Jeffries — lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện, dân biểu New York — tới ngưỡng lịch sử: ông đang trên đường trở thành Chủ tịch Hạ viện da đen đầu tiên của Mỹ. Nhưng ngay trong lúc ăn mừng, một cuộc chiến khác trong nội bộ đảng đã bùng lên — và chiếc ghế quyền lực thứ ba của nước Mỹ vẫn chưa hoàn toàn nằm trong tay ông.
Theo Al Jazeera, đối với Jeffries, 56 tuổi, chiếc ghế Chủ tịch sẽ là đỉnh cao của gần hai thập kỷ làm chính trị, trao cho ông vai trò trung tâm trong nỗ lực kiềm chế Tổng thống Donald Trump trong hai năm cuối nhiệm kỳ. Nhưng không phải ai trong đảng cũng tin ông — nổi tiếng thận trọng và ủng hộ Israel lâu nay — là người phù hợp cho thời điểm này.
Ván cờ Jeffries là ván cờ của một đảng vừa thắng lớn mà vẫn chưa biết mình muốn gì.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Một kiến nghị trên Change.org kêu gọi các nghị sĩ chọn một Chủ tịch khác đã thu thập hơn 980.000 chữ ký tính tới sáng thứ Bảy, trong khi một số nghị sĩ cấp tiến mới đắc cử vẫn chưa nói liệu họ có ủng hộ ông hay không. Bản kiến nghị viết: “Chúng tôi tin rằng Chủ tịch nên đại diện cho cử tri Dân chủ, không chỉ giới lãnh đạo Dân chủ”, và nhấn mạnh “đây chưa phải là kết luận đã rồi”.
Ngay sau bầu cử, Jeffries tuyên bố: “Người dân Mỹ không muốn chúng ta trả đũa; họ muốn chúng ta làm việc vì họ.” Bình luận viên cánh tả Hasan Piker phản ứng: “Không, chúng tôi CHẮC CHẮN đang tìm kiếm công lý và trách nhiệm giải trình.”
Jeffries lớn lên ở Crown Heights, Brooklyn, trong những năm 1970–1980, khi khu phố đang vật lộn với đại dịch crack. Con của hai nhân viên xã hội, ông trở thành luật sư sau vụ bạo loạn Los Angeles năm 1992. Sau thời gian làm luật sư doanh nghiệp, ông bước vào chính trường: thua hai lần tranh cử vào Hạ viện bang New York trước khi thắng ghế năm 2006, rồi vào Quốc hội sáu năm sau đó.
Ở Washington, Jeffries góp phần đàm phán đạo luật cải cách tư pháp hình sự lưỡng đảng được ông Trump ký năm 2018. Ông thăng tiến nhanh: chủ tịch khối nghị sĩ Dân chủ năm 2019, rồi năm 2022 được chọn nhất trí kế nhiệm cựu Chủ tịch Nancy Pelosi — trở thành chính trị gia da đen đầu tiên lãnh đạo một đảng ở một trong hai viện của Quốc hội.
Phong cách của Jeffries khác hẳn Pelosi: nếu Pelosi nổi tiếng với cách lãnh đạo áp đặt từ trên xuống, Jeffries xây dựng danh tiếng bằng việc lặng lẽ, thận trọng xây dựng đồng thuận — và chính cách đó khiến một số đảng viên Dân chủ thất vọng, cho rằng ông quá lưỡng lự và chưa đủ quyết liệt. Trước bầu cử, hãng Axios đưa tin một nhóm nghị sĩ cấp tiến mới dự định dùng lá phiếu bầu Chủ tịch để đổi lấy nhượng bộ về Medicare cho tất cả, cắt ngân sách cho ICE và ngừng chuyển vũ khí cho Israel.
Chia rẽ khó hàn gắn nhất nằm ở lập trường ủng hộ Israel lâu nay của Jeffries và mối quan hệ với AIPAC. Ông là một trong những người nhận hỗ trợ tài chính lớn nhất từ tổ chức này, và dù bỏ phiếu chống lại một tu chính án cắt 3,3 tỷ USD viện trợ quân sự hàng năm cho Israel hồi tháng 7, ông vẫn thừa nhận “cần có một sự thay đổi có ý nghĩa về hướng đi”.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Ván cờ Jeffries là ván cờ của một đảng vừa thắng lớn mà vẫn chưa biết mình muốn gì. Phe Dân chủ giành lại Hạ viện với đa số thoải mái, nhưng chiếc ghế Chủ tịch lại bị kẹt giữa hai logic đối nghịch: một bên muốn một nhà đàm phán điềm tĩnh, xây dựng đồng thuận như Jeffries; bên kia muốn một đấu sĩ sẵn sàng “trả đũa” và điều tra tới cùng. Hơn 980.000 chữ ký không phải là một cuộc bỏ phiếu — nhưng là tín hiệu mà không lãnh đạo nào dám bỏ qua: cử tri Dân chủ không chỉ muốn thắng, họ muốn thắng theo cách của họ.
Với người Việt, bài học nằm ở chỗ: thắng cử chỉ là nước cờ đầu tiên, còn giữ được lòng cử tri mới là cả ván cờ. Jeffries có thể đã “gần như chắc chắn” có ghế Chủ tịch khi chưa có đối thủ nào xuất hiện — nhưng bài kiểm tra thực sự chỉ bắt đầu khi ông ngồi vào ghế: chi phí sinh hoạt, chiến tranh với Iran, và câu hỏi cử tri đặt ra — ông sẽ làm gì với quyền lực đó?
Theo quý vị, phe Dân chủ nên chọn một Chủ tịch biết “làm việc” như Jeffries từng hứa — hay một Chủ tịch biết “đòi lại công bằng” như phe cấp tiến yêu cầu?
Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.

