Thames Water xin chủ nợ giãn nợ 20 tỉ bảng tới tháng 3/2028: gã khổng lồ nước Anh bên bờ vực
Công ty nước lớn nhất nước Anh, phục vụ 16 triệu khách hàng, xin lùi hạn trả một phần núi nợ 20 tỉ bảng từ năm 2027 sang tháng 3/2028 — trong khi Thủ tướng Andy Burnham phải quyết định có quốc hữu hóa hay không.

Gã khổng lồ cấp nước của nước Anh đang xin thêm thời gian để thở. Thames Water vừa đề nghị các chủ nợ cho lùi hạn trả một phần núi nợ 20 tỉ bảng trên bảng cân đối kế toán — từ năm 2027 sang tháng 3/2028 — theo một thỏa thuận “tạm thời” mà công ty này vừa công bố, trong lúc họ chật vật giữ cho mình không sụp đổ.
Thames Water là công ty nước lớn nhất Vương quốc Anh, phục vụ 16 triệu khách hàng khắp London và vùng Thames Valley. Công ty này đã đứng bên bờ vực sụp đổ trong nhiều năm, sau khi bị núi nợ khổng lồ đè bẹp. Các cổ đông đã bỏ đi từ năm 2024, để lại công ty nằm dưới sự kiểm soát thực tế của các chủ nợ — những người đang tìm cách dàn xếp để tránh phá sản. Tháng 2 năm ngoái, các chủ nợ đã cấp cho Thames một khoản cứu trợ 3 tỉ bảng để công ty cầm cự trong lúc đàm phán thỏa thuận cắt giảm nợ và bơm thêm vốn. Nhóm chủ nợ này, gọi chung là London & Valley Water, do các quỹ đầu cơ Mỹ dẫn đầu, trong đó có Elliott Management và Silver Point Capital, cùng các nhà đầu tư tổ chức như BlackRock và M&G.
Trên bàn cờ tư nhân hóa, Thames Water là ví dụ kinh điển cho một nước cờ đi sai từ đầu: bán một dịch vụ thiết yếu cho tư nhân, để tư nhân vay nợ chồng chất rồi rút cổ tức, đến khi vỡ nợ thì nhà nước và người dân phải…
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Tình hình càng gấp hơn khi tháng trước, Thames Water còn xin các chủ nợ một khoản vay khẩn cấp thêm 2,4 tỉ bảng, đồng thời cảnh báo công ty có thể không đạt được thỏa thuận dài hạn để xử lý núi nợ trước khi cạn tiền vào “cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027”. Nói cách khác, nếu không có thêm thời gian và thêm tiền, đồng hồ đếm ngược của công ty nước lớn nhất nước Anh chỉ còn tính bằng tuần.
Quả bóng giờ nằm trong chân Thủ tướng Andy Burnham. Ông phải quyết định có cho phép thỏa thuận thâu tóm của các chủ nợ hay không — một thỏa thuận sẽ xóa các khoản phạt và giảm các cam kết môi trường của công ty — hay quốc hữu hóa Thames Water, hoặc áp dụng một hình thức kiểm soát nhà nước khác. Các nghị sĩ Công đảng và những người vận động môi trường thì cho rằng ông Burnham nên đưa Thames Water vào diện quản lý đặc biệt — một hình thức kiểm soát tạm thời của chính phủ trong lúc tìm người mua mới. Hôm thứ Hai, đảng Dân chủ Tự do kêu gọi ông Burnham phải báo cáo trước Quốc hội về kế hoạch sửa chữa ngành nước nếu không công bố kế hoạch đầy đủ trước cuối năm. Phát ngôn viên môi trường của đảng, Tim Farron, nói ông Burnham “đã nói hay về nước trong bài phát biểu tại hội nghị đầu năm, nhưng diễn văn không ngăn được nước thải, và các gia đình đang phải trả hóa đơn ngày càng cao không thể chờ nhiều năm để một kế hoạch 10 năm bắt đầu”.
Người trả giá cuối cùng, như thường lệ, là khách hàng. Cơ quan quản lý Ofwat vừa thông báo các công ty nước có thể tăng giá nước thêm 3,4 tỉ bảng mỗi năm, trên mức tăng trung bình 36% đã thống nhất trong 5 năm tới 2030. Hóa đơn nước tăng lên để trả cho những khoản đầu tư đã quá hạn từ lâu — sửa đường ống rò rỉ, nâng cấp nhà máy xử lý nước thải, xây hồ chứa mới — những thứ lẽ ra phải được làm từ nhiều năm trước, khi tiền còn đổ vào túi cổ đông thay vì đường ống.
Dưới lăng kính SÀI GÒN POST
Trên bàn cờ tư nhân hóa, Thames Water là ví dụ kinh điển cho một nước cờ đi sai từ đầu: bán một dịch vụ thiết yếu cho tư nhân, để tư nhân vay nợ chồng chất rồi rút cổ tức, đến khi vỡ nợ thì nhà nước và người dân phải gánh. Các chủ nợ Mỹ giờ nắm quyền sinh sát công ty nước của London — và dù ông Burnham chọn quốc hữu hóa hay để chủ nợ thâu tóm, hóa đơn cuối cùng vẫn rơi xuống ví của 16 triệu khách hàng.
Với Việt Nam, câu chuyện này là tấm gương soi rất gần. Việt Nam cũng đang cổ phần hóa và thu hút tư nhân vào hạ tầng nước sạch, điện, giao thông — những dịch vụ mà người dân không thể không dùng. Bài học từ London rất rõ: tư nhân hóa chỉ có lợi khi nhà quản lý siết chặt kỷ luật tài chính và buộc doanh nghiệp đầu tư vào hạ tầng trước khi chia cổ tức. Còn nếu để doanh nghiệp vay nợ vô tội vạ rồi đẩy hóa đơn cho dân gánh, thì dù là nước Anh hay Việt Nam, người trả giá cuối cùng vẫn là bữa cơm của mỗi gia đình.
Theo quý vị, với một công ty nước nợ 20 tỉ bảng, quốc hữu hóa là lối thoát, hay chỉ là đổi chủ nợ này lấy chủ nợ khác — là người dân? Đây là SÀI GÒN POST. Nơi ta không chỉ xem tin… mà đọc vị cả ván cờ phía sau nó.


